Ngôi mộ cổ được tìm thấy tại Constanța (Romania), nơi từng là thành phố cổ Tomis ven bờ Biển Đen. Bên trong chiếc quan tài là hài cốt của một đứa trẻ được chôn cất cách đây gần 1.800 năm, cùng với đồ chơi, trang sức và một số dấu tích thực vật. Nhờ được bảo quản gần như nguyên vẹn, ngôi mộ đã cung cấp nguồn tư liệu quý giá, giúp giới khoa học hiểu sâu sắc hơn về đời sống con người thời cổ đại.
Chiếc quan tài đá được hai nhà khảo cổ Constantin Băjenaru và Cătălin Nopcea phát hiện vào ngày 22/10. Đến ngày 27/10, Bảo tàng Lịch sử - Khảo cổ Quốc gia Constanța (MINAC) đã chính thức mở nắp để kiểm tra. Nhờ được niêm phong kỹ lưỡng suốt 18 thế kỷ bằng kẹp chì và lớp vữa trám kín các mối nối, toàn bộ di vật bên trong được bảo quản gần như nguyên vẹn, cách ly hoàn toàn với môi trường bên ngoài.
Khám phá bên trong quan tài mang đến nhiều bất ngờ với hai món đồ chơi bằng đất sét vẽ tay: một con ngựa nhỏ gắn bánh xe và một chiếc lục lạc hình gà trống. Theo nhà khảo cổ Ana Hamat, chiếc lục lạc vẫn còn các hạt nhỏ bên trong và phát ra tiếng lách cách khi lắc nhẹ. Chính những hiện vật này đã khiến các chuyên gia phải đánh giá lại độ tuổi của đứa trẻ. Nếu như kích thước quan tài cho thấy nạn nhân khoảng 4–5 tuổi, thì đặc điểm của những món đồ chơi lại cho thấy độ tuổi thực tế có thể còn nhỏ hơn.
Bên cạnh đồ chơi, các nhà khảo cổ còn tìm thấy một chiếc vòng tay bằng đồng và hai mặt dây chuyền bulla – loại bùa hộ mệnh truyền thống dành cho bé trai thuộc tầng lớp tự do thời La Mã. Những hiện vật này cho thấy khả năng cao đứa trẻ là nam giới, dù giới tính sinh học chính xác vẫn cần chờ kết quả phân tích xương.
Đáng chú ý, các vật liệu hữu cơ trong mộ được bảo quản trong tình trạng gần như hoàn hảo. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện dấu tích của một chiếc quan tài gỗ lót bên trong với các mối nối mộng chế tác tỉ mỉ, những mảnh vải liệm cùng nhiều bó lá gấp gọn – minh chứng cho tập tục dâng hoa cúng thời xưa. Những di vật này mang giá trị khoa học vô giá, giúp giới chuyên môn tái hiện sinh động một nghi thức tang lễ trọn vẹn vốn rất hiếm khi còn sót lại.
Về vị trí, ngôi mộ nằm cách thành cổ Tomis khoảng 1,5 km, phản ánh đúng tập quán chôn cất người chết ngoài phạm vi đô thị của người La Mã. Chất lượng chế tác quan tài công phu cùng lượng đồ tùy táng phong phú chứng tỏ đứa trẻ xuất thân từ một gia đình giàu có. Đây là chiếc quan tài trẻ em nguyên vẹn đầu tiên được khai quật tại Tomis, mở ra những hướng đi mới trong việc nghiên cứu đời sống xã hội thời cổ đại.
