Quy định mới về thông báo lưu trú được đặt ra tại Điều 30 Luật Cư trú năm 2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15 - Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự. Luật này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
So với quy định trước đây, Điều 30 được sửa đổi theo hướng xác định rõ hơn trách nhiệm thông báo khi có người lưu trú qua đêm, đồng thời bổ sung chủ thể có trách nhiệm trong một số loại hình lưu trú, trong đó có chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện.
Khách ở lại qua đêm, chủ nhà có trách nhiệm thông báo
Theo khoản 1 Điều 30 Luật Cư trú sau khi được sửa đổi, khi có người lưu trú qua đêm, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.
Quy định này áp dụng đối với trường hợp người thân, bạn bè hoặc người quen đến nhà và ở lại qua đêm.
Đáng chú ý, trách nhiệm thông báo không chỉ đặt ra đối với hộ gia đình. Luật còn quy định trách nhiệm này đối với người đại diện cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch, chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện và các cơ sở lưu trú khác.
Trường hợp người đến lưu trú tại chỗ ở của cá nhân, hộ gia đình nhưng cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình không có mặt tại chỗ ở đó, chính người đến lưu trú có trách nhiệm thực hiện việc thông báo với cơ quan đăng ký cư trú.
Như vậy, pháp luật không mặc định mọi trường hợp người đến nhà qua đêm đều do chính người khách thực hiện thông báo. Trách nhiệm trước hết thuộc về chủ thể được luật xác định tương ứng với từng loại hình lưu trú.
Phải thông báo trước thời điểm nào?
Một nội dung đáng chú ý khác là thời hạn thực hiện thông báo.
Theo khoản 3 Điều 30 Luật Cư trú được sửa đổi, việc thông báo lưu trú phải được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú.
Nếu người đến lưu trú sau 23 giờ thì việc thông báo được thực hiện trước 8 giờ ngày hôm sau.
Quy định này giúp xác định rõ mốc thời gian mà người có trách nhiệm phải hoàn thành việc thông báo, thay vì chỉ quy định chung chung về nghĩa vụ khai báo.
Ví dụ, một người đến nhà người thân vào buổi tối và dự kiến ở lại qua đêm thì việc thông báo phải được thực hiện trước 23 giờ cùng ngày. Nếu người này đến sau 23 giờ, thời hạn thông báo được kéo sang trước 8 giờ sáng hôm sau.
Thông báo lưu trú cần những thông tin gì?
Theo khoản 2 Điều 30, nội dung thông báo về lưu trú gồm:
- Họ và tên người lưu trú;
- Ngày, tháng, năm sinh;
- Số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu;
- Lý do lưu trú;
- Thời gian lưu trú;
- Địa chỉ lưu trú.
Việc quy định cụ thể các trường thông tin giúp cơ quan đăng ký cư trú cập nhật dữ liệu phục vụ công tác quản lý cư trú, đồng thời xác định rõ nội dung mà người có trách nhiệm phải cung cấp.
Có thể thông báo lưu trú bằng phương thức điện tử
Một trong những điểm thuận tiện đối với người dân là việc thực hiện thông báo lưu trú có thể được thực hiện trên môi trường điện tử. Thực tế, ứng dụng VNeID đang được sử dụng để hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục liên quan đến cư trú. Bộ Công an cũng ghi nhận việc lực lượng Công an địa phương hướng dẫn người dân sử dụng VNeID để thực hiện thông báo lưu trú.
Về thao tác, người dân có thể đăng nhập VNeID, lựa chọn chức năng “Thông báo lưu trú”, sau đó thực hiện xác thực theo yêu cầu của ứng dụng. Tiếp đó, người thông báo kê khai thông tin liên quan đến địa chỉ lưu trú và cơ quan công an tiếp nhận; lựa chọn chức năng thêm người lưu trú và nhập thông tin của người ở lại qua đêm.
Nếu người thực hiện thông báo đồng thời là người lưu trú, thông tin cá nhân có thể được hệ thống hỗ trợ điền theo dữ liệu đã xác thực. Trường hợp người thông báo và người lưu trú là hai người khác nhau, cần nhập thông tin của người lưu trú theo yêu cầu của hệ thống.
Sau khi kiểm tra thông tin, người thực hiện chọn lưu và gửi yêu cầu. Do giao diện và các bước thao tác trên ứng dụng có thể được cập nhật theo từng thời điểm, người dân nên thực hiện theo hướng dẫn hiển thị trực tiếp trên VNeID khi thao tác.
Quy định mới không có nghĩa cứ khách đến nhà là phải đăng ký tạm trú
Một vấn đề dễ gây nhầm lẫn là sự khác nhau giữa lưu trú và tạm trú. Lưu trú là việc một người ở lại trong thời gian nhất định tại một địa điểm ngoài nơi cư trú của mình nhưng không thuộc trường hợp phải đăng ký tạm trú. Trong khi đó, đăng ký tạm trú là một thủ tục cư trú có điều kiện và thời gian theo quy định riêng.
Vì vậy, việc một người thân hoặc bạn bè đến nhà và ở lại qua đêm thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về thông báo lưu trú, không đồng nghĩa với việc người đó phải thực hiện thủ tục đăng ký tạm trú. Điểm cốt lõi của quy định mới là xác định trách nhiệm thông báo khi phát sinh việc lưu trú qua đêm và thời hạn phải thực hiện nghĩa vụ này.
Quy định mới nhằm làm rõ trách nhiệm quản lý cư trú
Theo cơ quan công an, quy định về thông báo lưu trú không phải lần đầu được đặt ra. Trách nhiệm thông báo lưu trú đã tồn tại trong pháp luật về cư trú trước đây; điểm mới của quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 là làm rõ hơn chủ thể có trách nhiệm, thời điểm thông báo và phạm vi các trường hợp lưu trú. Luật số 118/2025/QH15 cũng được xây dựng theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, cắt giảm thủ tục hành chính và tăng cường quản lý cư trú trên môi trường điện tử.
Vì vậy, với những trường hợp người thân, bạn bè đến nhà ở lại qua đêm, người dân cần chú ý đến chủ thể có trách nhiệm, thời hạn thông báo và thông tin phải cung cấp. Việc thực hiện đúng quy định không chỉ bảo đảm nghĩa vụ pháp lý về cư trú mà còn giúp dữ liệu cư trú được cập nhật đầy đủ, chính xác. Căn cứ pháp lý: Điều 30 Luật Cư trú năm 2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
