Tháng 3/2020, ông Lưu ký hợp đồng vay thế chấp nhà ở với một ngân hàng tại huyện Tư Dương, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Căn nhà đứng tên ông được dùng làm tài sản bảo đảm, thời hạn cấp tín dụng là 3 năm.
Tháng 9/2021, ngân hàng giải ngân khoản vay 500.000 NDT, tương đương hơn 1,9 tỷ đồng, với thời hạn một năm. Tuy nhiên, trước khi khoản vay được tất toán vào năm 2022, ông Lưu qua đời vì bạo bệnh. Khi ngân hàng thu hồi nợ, khoản tiền vẫn chưa được thanh toán.
Quá trình xác minh cho thấy ông Lưu không để lại di chúc. Tất cả những người thuộc hàng thừa kế theo pháp luật Trung Quốc cũng có văn bản hoặc tuyên bố từ chối nhận di sản. Do không có người tiếp nhận tài sản và thực hiện nghĩa vụ liên quan, việc xử lý khoản nợ rơi vào bế tắc.
Để bảo vệ quyền lợi, ngân hàng khởi kiện, đề nghị tòa án chỉ định cơ quan dân chính của huyện làm người quản lý di sản. Sau khi thụ lý vụ việc theo thủ tục đặc biệt và tiến hành xác minh, tòa chấp nhận yêu cầu, giao cơ quan dân chính nơi căn nhà tọa lạc quản lý di sản của ông Lưu.
Khi khoản vay đến hạn nhưng chưa được thanh toán, ngân hàng tiếp tục yêu cầu cơ quan dân chính, với tư cách người quản lý di sản, trả khoản nợ gốc 500.000 NDT cùng tiền lãi. Ngân hàng đồng thời đề nghị được ưu tiên thanh toán từ căn nhà thế chấp.
Tòa án nhận định hợp đồng giữa ông Lưu và ngân hàng được ký kết tự nguyện, phản ánh đúng ý chí của hai bên và đáp ứng điều kiện có hiệu lực. Vì vậy, các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng vẫn phải được thực hiện.
Dù không phải người vay hay người thừa kế, cơ quan dân chính sau khi được chỉ định có trách nhiệm quản lý, bảo toàn di sản và xử lý các khoản nợ còn tồn đọng theo pháp luật Trung Quốc.
Trên cơ sở đó, tòa tuyên cơ quan này phải dùng phần di sản đang quản lý để thanh toán nợ gốc và tiền lãi cho ngân hàng trong phạm vi giá trị di sản. Ngân hàng cũng có quyền ưu tiên thanh toán đối với căn nhà đã thế chấp. Nếu tài sản được bán đấu giá, chuyển nhượng hoặc xử lý bằng hình thức khác, số tiền thu về sẽ được dùng để trả khoản vay trước các nghĩa vụ tài sản khác.
