Tập quán mai táng từ lâu được coi là biểu hiện của lòng hiếu thảo trong văn hóa Trung Quốc. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh chóng cùng với sự gia tăng dân số già đã khiến quỹ đất dành cho nghĩa trang ngày càng khan hiếm, kéo theo giá thành leo thang.
Theo dữ liệu công bố, tính đến tháng 7/2025, Thượng Hải chỉ còn hơn 54 nghĩa trang thương mại, trong đó nhiều nơi gần như đã kín chỗ. Đáng chú ý, nghĩa trang Songhe từng gây xôn xao khi giá lên tới khoảng 760.000 nhân dân tệ mỗi mét vuông, tương đương khoảng 2,66 tỷ đồng.
Mức giá này cao gấp nhiều lần so với giá nhà trung bình tại Thượng Hải, vốn khoảng 55.000 nhân dân tệ mỗi mét vuông, tương đương khoảng 192 triệu đồng.
Trong bối cảnh chi phí mai táng ngày càng vượt quá khả năng chi trả, nhiều gia đình bắt đầu tìm kiếm giải pháp thay thế. Một trong số đó là mua căn hộ dân cư để đặt tro cốt người thân.
Cách làm này được cho là giải quyết đồng thời nhiều vấn đề. Ngoài việc có không gian lưu giữ tro cốt, căn hộ còn có giá trị tài sản, có thể sử dụng lâu dài hoặc chuyển nhượng khi cần thiết.
Tại Bắc Kinh, một phần mộ trong nghĩa trang tầm trung thường chỉ có quyền sử dụng khoảng 20 năm. Trong khi đó, với số tiền tương đương, các gia đình có thể mua một căn hộ nhỏ tại các thành phố cấp hai hoặc cấp ba, với thời hạn sở hữu lên tới 70 năm.
Không chỉ vậy, căn hộ còn cho phép gia đình tự do trang trí, tạo không gian tưởng niệm riêng và thuận tiện cho việc thăm viếng bất cứ lúc nào. Trong trường hợp khó khăn tài chính, bất động sản này vẫn có thể bán hoặc cho thuê để thu hồi một phần chi phí.
Tuy nhiên, xu hướng này nhanh chóng gây ra nhiều tranh cãi trong xã hội. Một số ý kiến lo ngại việc sử dụng căn hộ dân cư để đặt tro cốt có thể ảnh hưởng đến môi trường sống, gây bất an cho cư dân xung quanh và tác động tiêu cực đến giá trị bất động sản.
Tại thành phố Thiên Tân, một khu lưu tro công cộng tại thị trấn Zhongtang từng xây dựng 16 tòa nhà được sử dụng như “từ đường gia đình”, chứa hàng chục nghìn hũ tro cốt. Mô hình này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống của khu dân cư và bị cơ quan chức năng yêu cầu chấn chỉnh.
Những trường hợp tương tự cũng được ghi nhận tại nhiều địa phương khác. Trong các dịp lễ như Thanh minh, việc đốt hương và thực hiện các nghi thức tưởng niệm trong khu dân cư đã gây phiền toái cho những người sống xung quanh.
Trước thực trạng trên, ngày 30/3, Trung Quốc đã chính thức ban hành quy định sửa đổi về quản lý tang lễ và mai táng, trong đó nghiêm cấm việc sử dụng nhà ở dân cư để lưu giữ tro cốt.
Quy định này ngay lập tức làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều trên mạng xã hội. Một số người cho rằng việc cấm đoán không giải quyết được vấn đề cốt lõi là chi phí nghĩa trang quá cao.
“ Nếu tôi để tro cốt trong nhà mình thì làm sao người khác biết được. Vấn đề thực sự là giá nghĩa trang quá đắt, quy định này chỉ giải quyết phần ngọn”, một ý kiến nêu quan điểm.
Một người khác bình luận: “ Người sống không mua nổi nhà, người chết cũng không mua nổi đất nghĩa trang”.
Bên cạnh đó, cũng có ý kiến cho rằng việc lưu giữ tro cốt trong căn hộ không phù hợp với quan niệm truyền thống về an táng. Theo quan điểm này, người đã khuất nên được an nghỉ dưới đất, nếu không thể thì có thể lựa chọn hình thức mai táng trên biển.
Câu chuyện cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề mai táng tại Trung Quốc, khi áp lực kinh tế và điều kiện đô thị hóa buộc nhiều gia đình phải tìm kiếm những giải pháp mới. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa truyền thống và thực tế vẫn đang tạo ra những tranh luận chưa có hồi kết.
