Trong số những loại cá nước ngọt được nuôi tại Việt Nam, cá quế vẫn là cái tên khá lạ với nhiều người. Chỉ nghe tên, không ít người liên tưởng ngay đến quế - loại gia vị có mùi thơm đặc trưng thường được sử dụng trong nhiều món ăn. Điều thú vị là thịt cá quế cũng được người bán và một số người từng thưởng thức mô tả có mùi thơm nhẹ đặc trưng.
Cá quế còn được gọi là cá mõm hếch, có tên khoa học Siniperca chuatsi. Loài cá nước ngọt này có thân thuôn dài, đầu tương đối lớn và phần miệng hơi hếch lên.
Trong tự nhiên, chúng phân bố tại một số sông, hồ và thủy vực nước ngọt. Ở Việt Nam hiện nay, cá quế chưa phổ biến như cá trắm, cá chép hay rô phi, nguồn cung trên thị trường chủ yếu đến từ các mô hình nuôi.
Xưa ít người biết, nay bán tới 180.000 đồng/kg
Điểm khiến cá quế được chú ý nằm ở chất lượng thịt. Thịt cá có màu trắng, khá chắc và dai, vị ngọt tự nhiên, lượng mỡ không nhiều nên không tạo cảm giác quá béo ngậy. Khi chế biến, cá vẫn giữ được độ săn và vị ngọt đặc trưng. Mùi thơm nhẹ của thịt cũng là một trong những lý do loại cá này có cái tên gây tò mò. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cá chứa quế hay các thành phần tạo mùi của loại gia vị này.
Nếu trước đây cá quế ít được người tiêu dùng biết tới thì hiện nay loại cá này đã bắt đầu xuất hiện tại một số nhà hàng, cửa hàng thực phẩm và được rao bán trên chợ online. Theo giá tham khảo trên thị trường được ghi nhận, cá quế nuôi có giá khoảng 150.000–180.000 đồng/kg, tùy kích thước, thời điểm và nơi bán.
Nguồn hàng không phải lúc nào cũng sẵn có nên cá quế vẫn chưa phải loại cá dễ tìm như nhiều giống cá nước ngọt quen thuộc. Cá có thể đạt trọng lượng khoảng 2 kg. Những con trên 1 kg thường có kích thước phù hợp để chế biến thành nhiều món ăn gia đình.
Giá bán tương đối cao một phần cũng liên quan đến đặc tính nuôi. Cá quế không phải giống cá quá dễ chăm sóc, đòi hỏi người nuôi chú ý đến chất lượng nước, nhiệt độ và kỹ thuật nuôi. Việc chăm sóc và phòng bệnh cũng cần được theo dõi thường xuyên.
Thịt trắng, ít mỡ, cung cấp protein và nhiều khoáng chất
Không chỉ có hương vị khác biệt, cá quế còn là nguồn cung cấp protein. Protein là thành phần cần thiết để cơ thể xây dựng, duy trì và sửa chữa các mô, đồng thời tham gia vào nhiều quá trình sinh học quan trọng.
Thịt cá còn cung cấp một số vitamin và khoáng chất như canxi, kali, magie, selen. Đây đều là những vi chất tham gia vào các hoạt động bình thường của cơ thể. Với đặc điểm thịt tương đối mềm, ít mỡ, cá quế có thể được đưa vào thực đơn để đa dạng nguồn đạm bên cạnh thịt, trứng và các loại thủy sản khác.
Đối với người lớn tuổi, cá có thể được chế biến bằng những phương pháp đơn giản như hấp hoặc nấu canh để hạn chế lượng dầu mỡ bổ sung. Trẻ em cũng có thể ăn cá như một phần của chế độ ăn đa dạng, nhưng cần chú ý gỡ sạch xương và lựa chọn khẩu phần phù hợp với độ tuổi.
Thịt cá trắng, chắc và có vị ngọt nên cá quế không cần chế biến quá cầu kỳ. Có thể tham khảo 5 cách dưới đây:
Cá quế hấp xì dầu: Đây là cách chế biến khá phù hợp nếu muốn giữ vị ngọt tự nhiên của cá. Cá được làm sạch, hấp cùng gừng, hành rồi thêm xì dầu và các loại gia vị vừa ăn.
Cá quế hấp gừng: Gừng giúp món ăn có mùi thơm rõ hơn. Cá sau khi hấp chín có thể ăn cùng nước mắm gừng và rau sống.
Cá quế sốt cà chua: Cá được chiên sơ cho phần ngoài săn lại, sau đó nấu cùng cà chua. Vị chua nhẹ của cà chua kết hợp với thịt cá ngọt tạo thành món khá dễ ăn cùng cơm.
Cá quế nấu canh chua: Có thể kết hợp cá với cà chua, dứa, me và các loại rau thơm. Khi nấu không nên đảo mạnh để tránh làm phần thịt cá bị vỡ.
Cá quế nhúng lẩu: Cá thái thành những lát vừa ăn, nhúng chín tới trong nước lẩu. Cách này phù hợp với đặc điểm thịt chắc, dai của cá.
Cách chọn cá tươi ngon
Khi mua cá quế hoặc các loại cá tươi nói chung, người mua có thể quan sát một số đặc điểm trước khi lựa chọn.
Mắt cá: Nên chọn cá có mắt còn trong, không bị đục sâu hoặc lõm bất thường.
Mang cá: Cá tươi thường có phần mang đỏ hoặc hồng tự nhiên, không có mùi khó chịu.
Thân cá: Dùng tay ấn nhẹ, phần thịt nên có độ săn chắc và đàn hồi, không để lại vết lõm lâu.
Bề mặt: Da cá không nên có dấu hiệu nhớt bất thường, đổi màu hoặc xuất hiện mùi lạ.
Nếu mua cá đã sơ chế hoặc đóng gói, cần kiểm tra ngày đóng gói, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và nguồn gốc sản phẩm.
Dù cá quế có hương vị đặc trưng và cung cấp nhiều dưỡng chất, giá trị của nó vẫn nên được nhìn nhận như một phần của chế độ ăn đa dạng. Thay đổi các nguồn protein như cá, thịt, trứng, đậu và các loại hạt sẽ giúp khẩu phần phong phú hơn thay vì tập trung quá nhiều vào một thực phẩm duy nhất.
