Loài cá nhỏ mang hình dáng rất riêng
Người dân miền biển gọi là cá lá tre bởi thân cá thon dài, mảnh và hơi cong, trông như chiếc lá tre non uốn mình theo gió. Cá không lớn, nhưng chỉ cần liếc qua, người quen nghề biển có thể nhận ra ngay giữa hàng chục loại cá trên sạp.
Cá xuất hiện rải rác quanh năm ở vùng biển miền Trung nhưng không nhiều. Riêng khu vực Quảng Trị được xem là nơi cá tập trung tương đối nhờ điều kiện tự nhiên và dòng hải lưu phù hợp. Chính sự “ít mà tinh” này khiến cá đã hiếm ngay từ khi còn ngoài khơi.
Những mẻ cá vừa cập bến thường có lớp vảy xanh ánh bạc, mắt trong veo, thân cứng và chắc tay. Người sành ăn chỉ cần nhìn qua là biết cá vừa đánh bắt hay đã để lâu.
Từ bữa cơm làng chài đến món “át chủ bài” của nhà hàng
Trước đây, cá lá tre gần như không xuất hiện trong mua bán. Ngư dân đánh bắt được bao nhiêu thì mang về ăn bấy nhiêu. Cách chế biến cũng mộc mạc như cuộc sống miền biển: kho mặn, chiên giòn hoặc nấu canh chua, không cầu kỳ gia vị.
Chính vị ngọt tự nhiên, thịt chắc và gần như không tanh khiến ai từng ăn đều nhớ mãi. Sự hấp dẫn ấy dần được giới sành ăn và các nhà hàng chú ý, đưa cá lá tre ra khỏi căn bếp gia đình để bước lên thực đơn đặc sản.
Khác với nhiều loài cá biển khác, cá lá tre không thể nuôi công nghiệp, hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn đánh bắt tự nhiên. Sản lượng vốn đã ít lại gặp nhu cầu tăng mạnh, khiến giá cá tăng rõ rệt. Hiện nay, cá được bán khoảng 140.000 đồng/kg, tùy thời điểm và độ tươi.
Dù có thể chế biến thành nhiều món như kho, chiên hay nấu canh chua, cá lá tre được ưa chuộng nhất vẫn là nướng mọi trên than hồng. Nhờ lớp da và vảy khá dày, cá chín từ từ, giữ trọn độ ngọt bên trong mà không bị khô. Khi lớp da xém vàng, mùi thơm quyện với khói than tạo nên hương vị đậm chất biển.
Không cần nước sốt cầu kỳ, chỉ cần chấm mắm tỏi ớt, ăn kèm rau sống là đủ khiến thực khách xuýt xoa. Vị ngọt thanh của thịt cá, chút béo nhẹ dưới lớp da cùng hương khói than gợi cảm giác vừa dân dã, vừa khó quên.
Nhiều nhà hàng hải sản miền Trung hiện đưa cá lá tre vào thực đơn như một “át chủ bài” dành cho du khách muốn thử đặc sản không đụng hàng. Với không ít người, nhắc đến ẩm thực Quảng Trị là nhớ ngay đến cá lá tre nướng.
Từ bữa cơm đạm bạc của ngư dân đến bàn ăn nhà hàng, cá lá tre không trở nên đặc biệt vì sự sang trọng, mà bởi hương vị mộc mạc mang theo câu chuyện của biển, của khói bếp và ký ức làng chài. Và có lẽ chính điều đó mới làm nên giá trị “đặc sản thật sự” cho loài cá nhỏ bé này.
