Theo Thư viện Pháp luật, Điều 44 Nghị định 296/2025/NĐ-CP, khi có quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế, nếu có dấu hiệu cho thấy cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế có hành vi tẩu tán hoặc làm hư hại tiền bạc, tài sản thì người đã ra quyết định cưỡng chế có quyền yêu cầu các cơ quan, tổ chức có liên quan, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cá nhân bị cưỡng chế cư trú hoặc công tác, tổ chức bị cưỡng chế đóng trụ sở thực hiện biện pháp phong tỏa nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tiền bạc, tài sản. Các biện pháp phong tỏa gồm:
- Phong tỏa tài khoản, tiền gửi ngân hàng;
- Niêm phong tài sản;
- Các biện pháp khác theo quy định của pháp luật để bảo đảm tài sản không bị tẩu tán.
Đồng thời, Điều 15 Nghị định 296/2025/NĐ-CP cũng quy định đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản là tổ chức, cá nhân không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, không thanh toán hoặc thanh toán chưa đủ kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, chi phí cưỡng chế mà có mở tài khoản hoặc tiền gửi tại tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam.
Theo đó, khoản 2 Điều 18 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định:
2. Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ khi nhận được quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản, tiền gửi, tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam phải phong tỏa số tiền trong tài khoản, sổ tiền gửi tương đương với số tiền mà cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế phải nộp hoặc phong tỏa toàn bộ số tiền trong tài khoản, sổ tiền gửi trong trường hợp số dư trong tài khoản, sổ tiền gửi ít hơn số tiền mà cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế phải nộp và thông báo cho cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế biết việc phong tỏa và trích chuyển số tiền trong tài khoản, sổ tiền gửi.
Như vậy, theo quy định nêu trên, trong trường hợp bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản nhưng tổ chức, cá nhân không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt thì tổ chức tín dụng sẽ phong tỏa số tiền trong tài khoản, sổ tiền gửi tương đương với số tiền mà cá nhân, tổ chức phải nộp hoặc phong tỏa toàn bộ số tiền trong trường hợp số dư trong tài khoản ít hơn số tiền bị nộp phạt.
Theo báo Dân Việt, căn cứ Điều 15 Nghị định 296/2025/NĐ-CP nêu rõ: cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt mà có mở tài khoản tại tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam thì có thể bị cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản.
Bên cạnh đó, theo Điều 16, Nghị định 296/2025/NĐ-CP trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận yêu cầu, cá nhân, tổ chức phải cung cấp thông tin tài khoản. Trường hợp không cung cấp, cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu trực tiếp ngân hàng cung cấp thông tin trong thời hạn luật định.
Sau khi xác minh, Điều 17 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định trong 5 ngày làm việc, người có thẩm quyền ra quyết định khấu trừ tiền từ tài khoản, đồng thời yêu cầu phong tỏa số tiền tương ứng.
Điều 18 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của ngân hàng: trong vòng 1 ngày làm việc kể từ khi nhận quyết định cưỡng chế, phải phong tỏa số tiền tương ứng; sau 5 ngày kể từ khi thông báo cho người bị cưỡng chế, phải trích chuyển vào ngân sách nhà nước. Việc không thực hiện có thể bị xem là hành vi không chấp hành yêu cầu của người thi hành công vụ.
Trường hợp các biện pháp trên không đủ bảo đảm thi hành, pháp luật còn cho phép kê biên tài sản để bán đấu giá.
Tuy nhiên, Điều 20, Nghị định 296/2025/NĐ-CP khẳng định nguyên tắc: chỉ kê biên tài sản tương ứng với số tiền phải thi hành và chi phí cưỡng chế. Nếu tài sản không thể chia nhỏ, có thể kê biên tài sản có giá trị lớn hơn.
Điều 21 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định nhiều loại tài sản không được kê biên, như: nhà ở duy nhất có diện tích tối thiểu theo luật cư trú; thuốc chữa bệnh, lương thực thiết yếu; công cụ lao động cần thiết; đồ thờ cúng; huân chương, bằng khen; vật dụng của người khuyết tật; tài sản đang cầm cố, thế chấp hợp pháp…
Đặc biệt, việc kê biên chỉ được thực hiện ban ngày (từ 8h đến 17h), không tiến hành vào ngày nghỉ, lễ, Tết.
