Suy buồng trứng sớm ở người trẻ
Ở tuổi 20, Tiểu Nguyệt (Giang Tô, Trung Quốc) vẫn nghĩ mình là một cô gái trẻ khỏe mạnh như bao người khác. Việc kinh nguyệt xuất hiện thất thường, đôi lúc khiến cô khó chịu, nhưng chưa bao giờ đủ nghiêm trọng để phải đi bệnh viện.
Ban đầu, chu kỳ kinh nguyệt của Tiểu Nguyệt chỉ thưa hơn bình thường. Có tháng đến muộn vài tuần, có tháng hoàn toàn biến mất. Vì thường xuyên thức khuya học tập, làm thêm và chịu áp lực thi cử, cô cho rằng nguyên nhân chỉ là căng thẳng hoặc rối loạn nội tiết tạm thời.
Tuy nhiên, mọi thứ dần trở nên đáng lo ngại hơn. Ngoài tình trạng mất kinh kéo dài, cô còn thường xuyên mất ngủ, dễ cáu gắt, cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi dù không làm việc nặng. Thỉnh thoảng, cô còn xuất hiện cảm giác nóng bừng bất thường, tương tự triệu chứng mà nhiều phụ nữ tiền mãn kinh gặp phải.
Gần một năm không có kinh nguyệt ổn định, Tiểu Nguyệt quyết định đến Bệnh viện Y học Cổ truyền tỉnh Giang Tô để kiểm tra. Kết quả xét nghiệm khiến cô choáng váng.
Chỉ số AMH, một chỉ số phản ánh dự trữ buồng trứng, chỉ còn 0,04 ng/mL. Trong khi đó, hormone FSH tăng lên 52 IU/L, cao hơn nhiều lần so với mức bình thường ở phụ nữ trẻ.
Sau khi xem kết quả, bác sĩ Xu Wenwen, Phó Trưởng khoa Phụ khoa của bệnh viện, cho biết Tiểu Nguyệt đã rơi vào tình trạng suy buồng trứng sớm. Theo bác sĩ, những chỉ số này thường xuất hiện ở phụ nữ trong độ tuổi tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, thậm chí tương đương tình trạng lão hóa buồng trứng của người khoảng 50 - 60 tuổi.
Thông tin này khiến cô gái trẻ bật khóc ngay tại phòng khám, khi được cảnh báo rằng nếu không can thiệp kịp thời, khả năng mang thai tự nhiên trong tương lai có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Thức khuya kéo dài
Điều khiến các bác sĩ tiếc nuối là nguyên nhân không xuất phát từ một căn bệnh hiếm gặp hay yếu tố di truyền đặc biệt. Qua quá trình khai thác bệnh sử, họ phát hiện Tiểu Nguyệt đã duy trì nhiều thói quen xấu trong suốt nhiều năm, cũng là những thói quen rất phổ biến ở giới trẻ hiện nay.
Thói quen đầu tiên là thức khuya kéo dài. Tiểu Nguyệt cho biết suốt gần 5 năm, cô hiếm khi đi ngủ trước 1 giờ sáng. Những ngày học hành căng thẳng, cô có thể thức đến 2 - 3 giờ sáng để làm bài hoặc lướt điện thoại. Có thời điểm, việc thức trắng đêm rồi ngủ bù vào hôm sau trở thành chuyện thường xuyên.
Theo bác sĩ Xu Wenwen, buồng trứng là cơ quan rất nhạy cảm với nhịp sinh học của cơ thể. Việc thường xuyên ngủ muộn có thể làm rối loạn quá trình tiết hormone, ảnh hưởng đến sự phát triển của nang trứng và đẩy nhanh quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng.
Căng thẳng kéo dài
Bên cạnh đó là tình trạng căng thẳng kéo dài. Áp lực học tập, công việc và nỗi lo về tương lai khiến Tiểu Nguyệt gần như luôn sống trong trạng thái lo âu. Ngay cả khi rất mệt, cô vẫn khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.
Các chuyên gia cho biết stress kéo dài làm tăng hormone cortisol. Khi cortisol duy trì ở mức cao trong thời gian dài, hệ thống điều hòa hormone sinh sản có thể bị ảnh hưởng, từ đó gây rối loạn rụng trứng và kinh nguyệt.
Một nguyên nhân khác được nhắc tới là chế độ ăn kiêng cực đoan. Vì muốn giữ dáng, Tiểu Nguyệt thường xuyên bỏ bữa sáng, cắt giảm tinh bột và ăn rất ít trong thời gian dài. Có những giai đoạn giảm cân, cô chỉ ăn một bữa mỗi ngày với lượng dinh dưỡng rất nghèo nàn.
Theo bác sĩ, buồng trứng cần được cung cấp đầy đủ protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất để hoạt động bình thường. Khi cơ thể thiếu năng lượng kéo dài, quá trình sản xuất estrogen bị ảnh hưởng, làm giảm chất lượng trứng và đẩy nhanh tốc độ lão hóa buồng trứng.
Lười vận động
Lười vận động cũng là một yếu tố đáng chú ý. Ngoài thời gian đi học và làm thêm, Tiểu Nguyệt gần như ngồi liên tục trước máy tính hoặc điện thoại. Cô rất hiếm khi tập thể dục hay tham gia các hoạt động ngoài trời.
Theo các chuyên gia, lối sống ít vận động có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa. Điều này gián tiếp tác động đến sức khỏe sinh sản, bao gồm cả chức năng buồng trứng.
Sử dụng thực phẩm chứa nhiều đường
Không chỉ vậy, cô gái trẻ còn có thói quen sử dụng trà sữa, nước ngọt và đồ ăn nhanh thường xuyên. Những thực phẩm chứa nhiều đường và chất béo công nghiệp có thể làm tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể, gây mất cân bằng hormone và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản nếu sử dụng kéo dài.
Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là khói thuốc lá. Dù không hút thuốc, Tiểu Nguyệt thường xuyên tiếp xúc với môi trường có người hút thuốc và chưa từng xem đây là vấn đề nghiêm trọng.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Xu Wenwen, khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại. Nhiều chất trong số đó có khả năng làm tổn thương tế bào trứng, đẩy nhanh quá trình suy giảm số lượng nang noãn và làm tăng nguy cơ mãn kinh sớm.
Hàng loạt vấn đề sức khỏe khác
Các chuyên gia cảnh báo suy buồng trứng sớm không chỉ ảnh hưởng đến khả năng mang thai. Khi lượng estrogen suy giảm, phụ nữ còn có nguy cơ đối mặt với hàng loạt vấn đề sức khỏe như loãng xương, bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa, lão hóa da sớm và suy giảm chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, đừng chủ quan nếu cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường như kinh nguyệt thưa dần hoặc mất kinh kéo dài trên 3 tháng, lượng kinh giảm rõ rệt, thường xuyên mất ngủ, bốc hỏa, đổ mồ hôi về đêm, hay cáu gắt hoặc tăng cân bất thường không rõ nguyên nhân.
Theo các bác sĩ, việc thăm khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ có thể giúp phát hiện và can thiệp kịp thời, từ đó giảm thiểu những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.
