Từng là thứ củ dân dã gắn với bữa cơm đạm bạc của người nghèo vùng ao hồ, nay củ sen đã “lên đời” thành món mứt lạ miệng, xuất hiện trong khay bánh kẹo ngày Tết của nhiều gia đình thành thị.
Những khoanh củ sen tròn xoe với các lỗ khí đều tăm tắp sau khi được rim đường , phủ lớp áo ngọt trắng tinh, vừa đẹp mắt vừa giòn thanh. Vị ngọt không gắt, xen lẫn độ bùi tự nhiên khiến mứt củ sen trở thành lựa chọn mới mẻ bên cạnh những loại mứt truyền thống.
Hiện nay, củ sen tươi trên thị trường có giá dao động khoảng 50.000 – 70.000 đồng/kg tùy mùa và loại. Với 1kg củ sen có thể làm được lượng mứt thành phẩm thấp hơn do hao hụt nước trong quá trình sên. Mứt củ sen bán sẵn, đặc biệt vào dịp Tết, thường có giá từ 150.000 – 200.000 đồng/kg tùy chất lượng và cách đóng gói.
Củ sen vốn ẩn mình dưới lớp bùn, là phần thân rễ nuôi dưỡng cây sen sinh trưởng. Bên trong củ có nhiều lỗ khí lớn chạy dọc, đóng vai trò dẫn không khí từ lá xuống rễ, giúp cây hô hấp trong môi trường bùn nước. Chính cấu tạo đặc biệt này tạo nên đặc trưng không thể nhầm lẫn của củ sen khi cắt khoanh.
Dựa vào số lỗ khí, người ta thường phân biệt sen 7 lỗ và sen 9 lỗ. Sen 7 lỗ thường ngắn, mập, vỏ nâu vàng và giàu tinh bột, khi nấu có độ bùi, dẻo, thích hợp để hầm xương, nấu canh hoặc rim. Trong khi đó, sen 9 lỗ thon dài, ruột trắng trong, nhiều nước và giòn ngọt, thường được dùng làm gỏi, xào hay nhúng lẩu.
Không chỉ đa dạng trong cách chế biến, củ sen còn mang lại giá trị kinh tế ổn định cho người trồng. Cây sen lấy củ khá dễ canh tác, ít sâu bệnh và có thể cho thu hoạch đều đặn qua nhiều năm nếu được chăm sóc tốt. Nhờ đó, tại nhiều địa phương, sen đang dần trở thành cây trồng chủ lực ở vùng đất trũng, giúp cải thiện thu nhập cho nông hộ.
Những lợi ích của củ sen với sức khoẻ
Thúc đẩy tuần hoàn máu
Củ sen được biết đến với khả năng hỗ trợ lưu thông máu hiệu quả, giúp tăng cường vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Nhờ chứa hàm lượng sắt và đồng đáng kể, củ sen góp phần kích thích sản xuất hồng cầu, hạn chế nguy cơ thiếu máu. Từ đó, cơ thể luôn duy trì trạng thái khỏe khoắn, tràn đầy năng lượng.
Ổn định huyết áp, bảo vệ tim mạch
Lượng kali dồi dào trong củ sen đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng điện giải và giảm tác động của natri trong máu. Kali hoạt động như một chất giãn mạch tự nhiên, giúp thành mạch thư giãn, cải thiện lưu thông máu và giảm áp lực cho tim. Nhờ vậy, huyết áp được kiểm soát ổn định và nguy cơ mắc bệnh tim mạch cũng giảm đáng kể.
Hỗ trợ tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón
Với hàm lượng chất xơ cao, củ sen giúp tăng khối lượng phân, kích thích nhu động ruột và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru. Việc bổ sung củ sen vào thực đơn có thể cải thiện tình trạng táo bón, đồng thời giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả hơn và duy trì đường ruột khỏe mạnh.
Chống oxy hóa, tăng cường miễn dịch
Trong 100g củ sen có thể cung cấp hơn 70% nhu cầu vitamin C mỗi ngày. Đây là chất chống oxy hóa mạnh, giúp trung hòa các gốc tự do, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Vitamin C còn tham gia vào quá trình tổng hợp collagen, duy trì độ bền của da, mạch máu và các mô liên kết. Bên cạnh đó, dưỡng chất này còn hỗ trợ nâng cao sức đề kháng, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ung thư.
Giảm nguy cơ mắc bệnh tim
Không chỉ giàu kali, củ sen còn cung cấp chất xơ và vitamin B6 (pyridoxine) – những dưỡng chất giúp kiểm soát cholesterol và homocysteine trong máu, các yếu tố liên quan đến nguy cơ đau tim và đột quỵ. Nhờ đó, sử dụng củ sen hợp lý có thể giúp bảo vệ tim mạch về lâu dài.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Củ sen có hàm lượng calo thấp nhưng lại giàu chất xơ và các vi chất thiết yếu, giúp tạo cảm giác no lâu và hạn chế thèm ăn. Đây là lựa chọn phù hợp cho những người đang kiểm soát cân nặng hoặc muốn phòng ngừa béo phì.
Tốt cho não bộ và tinh thần
Vitamin B6 trong củ sen giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ thần kinh. Dưỡng chất này giúp điều hòa cảm xúc, giảm căng thẳng, hạn chế đau đầu và hỗ trợ duy trì tinh thần ổn định. Vì vậy, củ sen được xem là thực phẩm có lợi cho sức khỏe não bộ.
Hỗ trợ các vấn đề hô hấp
Theo kinh nghiệm dân gian và một số nghiên cứu, củ sen có tác dụng làm dịu đường hô hấp, giảm ho và tăng cường năng lượng cho phổi. Trà hoặc sinh tố củ sen thường được sử dụng để hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, hen suyễn và một số bệnh hô hấp mạn tính.
Giảm đau dạ dày, hỗ trợ cầm máu
Củ sen, đặc biệt khi kết hợp cùng gừng, được cho là có tác dụng hỗ trợ làm dịu viêm ruột và giảm đau dạ dày. Trong một số trường hợp xuất huyết tiêu hóa nhẹ, sinh tố củ sen có thể góp phần hỗ trợ cầm máu và cải thiện tình trạng chảy máu đường ruột.
