Từ loài cây mọc hoang đến gia vị đặc trưng của núi rừng
Giữa vô vàn nguyên liệu quen thuộc như lá mắc mật hay lá giang, dổi đất vẫn là cái tên ít được biết đến nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong ẩm thực Tây Bắc.
Dổi đất, còn gọi là dổi ăn lá, có tên khoa học Piper auritum, thuộc họ Hồ tiêu và có nguồn gốc từ Mexico. Khác với cây dổi lấy hạt làm gia vị, loại cây này được người dân tận dụng phần lá để chế biến món ăn.
Đây là loài thân thảo, cao khoảng 1–3m, thân mềm, nhiều đốt. Lá có hình tim, kích thước lớn hơn bàn tay người trưởng thành, màu xanh đậm, bề mặt hơi nhám và tỏa mùi thơm dịu, phảng phất hương hạt dổi.
Trong tự nhiên, dổi đất mọc nhiều ở ven rừng, nương rẫy tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Sơn La hay Lạng Sơn. Nhờ khả năng thích nghi tốt, cây sinh trưởng nhanh, có thể thu hoạch quanh năm, đặc biệt phát triển mạnh sau những cơn mưa.
Từ “lá rừng vô danh” thành đặc sản được săn lùng
Từ lâu, dổi đất đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhiều món ăn vùng cao. Người dân thường dùng lá để tẩm ướp hoặc gói thực phẩm trước khi nướng.
Các món như thịt lợn bản, cá suối hay vịt nướng khi kết hợp với lá dổi đất đều mang hương thơm rất riêng – vừa lạ vừa cuốn hút. Lá được giã nhỏ cùng muối, ớt, tỏi để ướp, sau đó gói kín thực phẩm rồi nướng trên than hồng. Khi chín, lớp lá bên ngoài tỏa mùi thơm ngậy, thấm sâu vào từng thớ thịt.
Không dừng lại ở món nướng, loại lá này còn được dùng trong các món canh cá, ốc, lươn hay nhuyễn thể nhờ khả năng khử mùi tanh hiệu quả và tăng độ đậm đà. Thậm chí, phần thân non cũng có thể chế biến như rau hoặc salad, mang đến trải nghiệm ẩm thực mới lạ.
Những năm gần đây, khi ẩm thực Tây Bắc ngày càng được ưa chuộng, dổi đất dần trở thành đặc sản được nhiều người thành phố tìm mua.
Tại các nhà hàng chuyên món nướng, loại lá này được xem như “bí quyết” tạo nên hương vị khác biệt. Trên thị trường, giá lá tươi dao động từ 100.000 đến 250.000 đồng/kg, có thời điểm còn khan hàng do nhu cầu tăng cao.
Trước sức hút này, nhiều hộ dân vùng cao đã bắt đầu trồng dổi đất để cung cấp ra thị trường. Cây dễ trồng, không đòi hỏi kỹ thuật cao, có thể phát triển cả ở sân vườn, hàng rào hay thậm chí ban công.
