Mùi hoa sữa đặc trưng của mùa thu có thể gây đau đầu, buồn nôn, khó chịu ở một số người nhạy cảm. Vậy hương hoa sữa có thực sự độc hại, ai cần hạn chế tiếp xúc và làm gì để giảm những ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe?
Mùi hoa sữa có độc không?
Hoa sữa (Alstonia scholaris) là loài cây quen thuộc tại nhiều đô thị Việt Nam, đặc biệt vào mùa thu khi những chùm hoa nhỏ li ti tỏa hương thơm đặc trưng. Tuy nhiên, khi nhiều cây cùng nở rộ, mùi hương đậm đặc trong không khí có thể khiến một số người cảm thấy ngột ngạt, khó chịu.
Theo thông tin được Nhà thuốc Long Châu đề cập, cây hoa sữa còn được sử dụng trong y học cổ truyền, trong đó vỏ cây là bộ phận được dùng làm dược liệu. Thành phần hóa học của cây có các hợp chất sinh học, còn hoa chứa những chất tạo nên hương thơm đặc trưng. Tuy nhiên, việc một bộ phận của cây được sử dụng trong y học cổ truyền không đồng nghĩa với việc mọi bộ phận đều an toàn trong mọi trường hợp. Người dân không nên tự ý sử dụng vỏ cây hoặc các bộ phận khác để chữa bệnh khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Vậy mùi hoa sữa có độc không? Hiện chưa có đủ bằng chứng để kết luận rằng mùi hoa sữa ở nồng độ thông thường ngoài môi trường có thể gây ngộ độc hoặc trực tiếp dẫn đến bệnh lý nghiêm trọng ở tất cả mọi người. Dù vậy, hương thơm quá nồng vẫn có thể gây khó chịu, đau đầu hoặc buồn nôn ở những người nhạy cảm với mùi mạnh.
Cần phân biệt phản ứng khó chịu do mùi hương với tình trạng dị ứng phấn hoa. Mùi mạnh có thể kích thích cảm giác khó chịu ở một số người, trong khi phấn hoa có khả năng gây phản ứng miễn dịch ở người có cơ địa dị ứng. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào biểu hiện đau đầu, chóng mặt khi đi qua khu vực có hoa sữa để kết luận một người bị dị ứng hoặc ngộ độc.
Những ảnh hưởng có thể gặp khi tiếp xúc với mùi hoa sữa
Vào mùa hoa nở rộ, hương thơm từ những hàng cây trồng dày đặc có thể lan tỏa trên các tuyến phố và khu dân cư. Với người nhạy cảm, việc tiếp xúc trong thời gian dài có thể gây đau đầu, cảm giác buồn nôn, mệt mỏi hoặc ngột ngạt.
Một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng hắt hơi, ngứa mũi, cay mắt hoặc chảy nước mắt khi tiếp xúc với phấn hoa và các tác nhân gây dị ứng khác trong môi trường. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đủ để xác định hoa sữa là nguyên nhân duy nhất nếu chưa được đánh giá cụ thể.
Cũng cần thận trọng với nhận định cho rằng thường xuyên ngửi mùi hoa sữa chắc chắn làm tăng nguy cơ viêm mũi dị ứng, viêm phế quản hoặc các bệnh hô hấp. Những biểu hiện bất thường có thể liên quan đến nhiều yếu tố như phấn hoa, bụi, ô nhiễm không khí, bệnh lý nền hoặc mức độ nhạy cảm của từng người.
Nếu nhận thấy cơ thể thường xuyên khó chịu khi đi qua những khu vực có mùi hoa sữa đậm đặc, người dân nên chủ động tránh tiếp xúc kéo dài, di chuyển đến nơi thông thoáng và theo dõi diễn biến triệu chứng. Trường hợp các biểu hiện tái diễn hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Những ai cần thận trọng khi mùa hoa sữa nở?
Người có tiền sử đau nửa đầu (migraine): Một số người mắc migraine nhạy cảm với mùi hương mạnh và có thể xuất hiện hoặc tăng mức độ đau đầu khi tiếp xúc. Nếu tình trạng này thường đi kèm buồn nôn, sợ ánh sáng hoặc nhạy cảm với tiếng động, người bệnh nên hạn chế nguồn kích thích đã biết và trao đổi với bác sĩ khi cần.
Người mắc hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Nhóm này cần chú ý nếu mùi hương mạnh đi kèm các biểu hiện ho, tức ngực, khò khè hoặc khó thở. Khi triệu chứng xuất hiện, nên rời khỏi khu vực có mùi nồng và thực hiện hướng dẫn xử trí đã được bác sĩ tư vấn.
Người có cơ địa dị ứng: Những người thường xuyên bị viêm mũi dị ứng hoặc nhạy cảm với phấn hoa cần theo dõi các dấu hiệu như hắt hơi liên tục, ngứa mũi, ngứa mắt và chảy nước mắt. Tuy nhiên, có cơ địa dị ứng không đồng nghĩa với việc chắc chắn dị ứng với hoa sữa.
Phụ nữ mang thai: Trong thai kỳ, một số người có thể nhạy cảm hơn với mùi hương và dễ cảm thấy nôn nao. Nếu khó chịu khi đi qua khu vực có hoa sữa nở rộ, thai phụ nên tránh nguồn mùi và nghỉ ngơi ở nơi thông thoáng. Hiện chưa có đủ căn cứ để khẳng định việc ngửi mùi hoa sữa thông thường gây hại cho thai nhi.
Cách hạn chế khó chịu khi mùa hoa sữa nở rộ
Để giảm những ảnh hưởng không mong muốn, người dân nên chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt nếu nhận thấy bản thân nhạy cảm với mùi hoa sữa.
Hạn chế tiếp xúc kéo dài: Tránh đứng lâu hoặc đi bộ trong thời gian dài tại những khu vực có mùi hoa sữa quá nồng. Khi xuất hiện cảm giác khó chịu, nên di chuyển đến nơi thông thoáng.
Điều chỉnh không gian sống: Nếu nhà ở gần hàng cây hoa sữa, có thể đóng cửa sổ ở thời điểm mùi hương đậm đặc, đồng thời thông gió khi điều kiện bên ngoài phù hợp.
Kiểm soát bệnh lý nền: Người mắc hen phế quản hoặc COPD cần tuân thủ phác đồ điều trị, sử dụng thuốc theo chỉ định và chú ý các yếu tố khiến triệu chứng trở nặng.
Không tự chẩn đoán dị ứng: Nếu thường xuyên hắt hơi, ngứa mũi, ngứa mắt hoặc chảy nước mắt khi tiếp xúc với môi trường ngoài trời, nên đi khám để xác định tác nhân gây triệu chứng.
Đặc biệt, nếu xuất hiện khó thở rõ rệt, khò khè tăng nhanh hoặc đau tức ngực nghiêm trọng, người bệnh cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Hoa sữa là một nét hương đặc trưng của mùa thu tại nhiều đô thị, nhưng mức độ cảm nhận và phản ứng của mỗi người không giống nhau. Thay vì quá lo ngại rằng mùi hoa sữa luôn gây độc, người dân nên chú ý những thay đổi của cơ thể, chủ động hạn chế tiếp xúc khi cảm thấy khó chịu và thăm khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe.
