Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu trong đó có tham gia nghĩa vụ quân sự được quy định cụ thể tại Nghị định 218/2025/NĐ-CP.
Tại Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP quy định như sau:
Điều 9. Vi phạm quy định về sơ tuyển sức khỏe; khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân
1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm tập trung sơ tuyển ghi trong quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng.
2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi không nhận quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng.
3. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm khám sức khỏe ghi trong quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng.
4. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Cản trở công dân nhận quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân của cấp có thẩm quyền, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự;
b) Không nhận quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng.
5. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Người được khám sức khỏe có hành vi gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe của mình nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự; nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân;
b) Đưa hoặc nhận tiền, tài sản, hoặc lợi ích vật chất khác trị giá đến dưới 2.000.000 đồng cho cán bộ, nhân viên y tế hoặc người khác để làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe của người được kiểm tra hoặc người được khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
6. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với hành vi không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
Như vậy, năm 2027, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, hành vi không tham gia sơ tuyển, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự hoặc không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 75 triệu đồng. Cụ thể:
- Không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe mà không có lý do chính đáng: phạt 15 - 20 triệu đồng.
- Không nhận quyết định gọi khám sức khỏe hoặc cản trở công dân nhận quyết định (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự): phạt 20.000.000 đồng - 30.000.000 đồng.
- Gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe hoặc đưa/nhận lợi ích vật chất dưới 2 triệu đồng để trốn tránh nghĩa vụ: phạt 30.000.000 đồng - 40.000.000 đồng.
- Không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe: phạt cao nhất, từ 50.000.000 đồng - 75.000.000 đồng.
Như vậy, công dân cần có mặt đúng thời gian, địa điểm theo quyết định gọi khám; nếu có lý do chính đáng thì cần báo cáo, xin phép kịp thời để tránh bị xử phạt.
Ngoài ra, căn cứ theo khoản 1 Điều 4 Luật sửa đổi 09 Luật về quân sự, quốc phòng 2026 đã sửa đổi, bổ sung khoản 8 Điều 3 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015:
Trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu.
Như vậy, theo quy định mới thì trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành:
- Quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự;
- Quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự;
- Quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự;
- Quyết định gọi nhập ngũ;
- Quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu.
