Ngứa là triệu chứng rất phổ biến, có thể bắt nguồn từ da khô, dị ứng, nhiễm nấm, thuốc hoặc nhiều bệnh lý khác. Trong một số trường hợp ít gặp, ngứa kéo dài còn liên quan đến các bệnh toàn thân, trong đó có một số loại ung thư.
Điểm đáng chú ý không nằm ở việc “ngứa có phải ung thư hay không”, mà là kiểu ngứa nào cần được kiểm tra thêm, đặc biệt khi nó xuất hiện cùng những thay đổi bất thường khác của cơ thể.
Nếu ngứa lan rộng nhưng không thấy mẩn đỏ, mề đay hay một tổn thương da rõ ràng, nguyên nhân có thể nằm ngoài da.
Theo Merck Manual, những trường hợp ngứa không kèm tổn thương da cần được cân nhắc các nguyên nhân toàn thân như bệnh gan, thận, tuyến giáp, thiếu sắt, một số bệnh về máu và ung thư.
Một số bệnh lý ác tính, đặc biệt là lymphoma Hodgkin, có thể gây ngứa dữ dội. American Cancer Society cũng ghi nhận leukemia và lymphoma có thể gây ngứa lan rộng, trong đó tình trạng này được thấy thường xuyên hơn ở lymphoma.
Điều cần chú ý hơn là những biểu hiện đi kèm. Nếu ngứa xuất hiện cùng hạch không đau ở cổ, nách hoặc bẹn, sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi ban đêm, mệt mỏi hoặc sụt cân ngoài ý muốn, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ tự điều trị bằng kem bôi.
Có một kiểu ngứa khá đặc biệt là cảm giác ngứa hoặc châm chích xuất hiện sau khi tắm, nhưng trên da lại không có tổn thương rõ ràng.
Đây có thể là tình trạng lành tính hoặc liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, Merck Manual ghi nhận ngứa sau khi tiếp xúc với nước, không kèm phát ban, có thể gặp ở người mắc bệnh đa hồng cầu nguyên phát (polycythemia vera), một bệnh lý tăng sinh tủy xương.
Vì vậy, nếu tình trạng này lặp đi lặp lại và kéo dài, đặc biệt khi đi cùng các triệu chứng toàn thân khác, việc kiểm tra y tế sẽ có ý nghĩa hơn việc chỉ đổi sữa tắm hoặc kem dưỡng.
Nếu cảm giác ngứa xuất hiện đồng thời với da hoặc lòng trắng mắt chuyển vàng, cần chú ý đến hệ thống gan, mật.
Khi dòng chảy của mật bị cản trở, bilirubin và các thành phần liên quan đến mật có thể tích tụ trong cơ thể, gây ngứa. Tình trạng ứ mật có nhiều nguyên nhân, trong đó có bệnh gan, túi mật và đường mật.
Một số khối u ở gan, tuyến tụy, túi mật hoặc đường mật cũng có thể gây tắc nghẽn đường mật và dẫn đến ngứa. Với ung thư đường mật, American Cancer Society cho biết vàng da là triệu chứng thường gặp và lượng bilirubin tăng có thể gây ngứa.
Nếu đồng thời xuất hiện nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, đau vùng bụng, mệt mỏi hoặc sụt cân, người bệnh càng nên đi kiểm tra sớm thay vì chờ triệu chứng tự biến mất.
Không phải mọi trường hợp liên quan đến ung thư đều gây ngứa toàn thân.
American Cancer Society lưu ý một số ung thư da có thể gây ngứa tại vùng tổn thương. Khi một nốt ruồi hoặc vùng da mới xuất hiện có thay đổi về kích thước, hình dạng, màu sắc hoặc bắt đầu ngứa, chảy máu, đóng vảy và không lành, đó là những thay đổi cần được bác sĩ đánh giá.
Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến cường độ ngứa, người bệnh nên quan sát cả diện mạo của vùng da đó.
Một tổn thương mới xuất hiện và thay đổi theo thời gian đáng được chú ý hơn nhiều so với một cơn ngứa thoáng qua sau khi thời tiết thay đổi.
Ngứa quanh hậu môn hoặc bộ phận sinh dục có rất nhiều nguyên nhân phổ biến như nhiễm nấm, kích ứng, bệnh da liễu hoặc các vấn đề vệ sinh.
Do đó, không nên mặc định ngứa ở khu vực này là dấu hiệu ung thư như cách một số thông tin trên mạng dễ khiến người đọc hiểu nhầm.
Tuy nhiên, nếu ngứa dai dẳng đi kèm vết loét không lành, khối bất thường, chảy máu, thay đổi da hoặc các triệu chứng khác tại khu vực đó, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Điều quan trọng nhất là ngứa không phải một dấu hiệu đặc hiệu của ung thư. Phần lớn trường hợp ngứa liên quan đến những nguyên nhân thông thường hơn. American Cancer Society cũng nhấn mạnh rằng một triệu chứng đơn lẻ không đồng nghĩa với việc một người mắc ung thư.
Tuy nhiên, một cơn ngứa kéo dài, không giải thích được hoặc xuất hiện cùng những thay đổi như nổi hạch, sốt, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân, vàng da hay tổn thương da bất thường thì không nên tiếp tục tự đoán nguyên nhân tại nhà.
