Theo quy định hiện hành, trong một số trường hợp, người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) có thể lựa chọn đóng một lần cho số tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Đáng chú ý, quy định về đóng bù BHXH để hưởng lương hưu không giống nhau giữa BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Người lao động cần xác định đúng hình thức tham gia để tránh nhầm lẫn về số tháng được phép đóng bù.
BHXH bắt buộc được đóng bù tối đa 6 tháng
Theo khoản 7 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và khoản 2 Điều 12 Thông tư 12/2025/TT-BNV được nguồn dẫn lại, người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc có thể đóng một lần cho số tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu, nhưng thời gian thiếu không quá 6 tháng.
Cụ thể, trường hợp người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nhưng mới có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm, người này có thể đóng một lần cho số tháng còn thiếu để đủ 15 năm.
Chẳng hạn, nếu đã đóng BHXH được 14 năm 8 tháng, người lao động còn thiếu 4 tháng và có thể đóng một lần cho 4 tháng này nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Ngoài ra, người đã đủ tuổi nghỉ hưu thuộc trường hợp quy định tại Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nhưng thời gian đóng BHXH bắt buộc mới từ đủ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm, cũng được đóng một lần cho thời gian còn thiếu, tối đa 6 tháng.
Điều này đồng nghĩa với việc người tham gia BHXH bắt buộc còn thiếu nhiều hơn 6 tháng không thể áp dụng cơ chế này để đóng bù toàn bộ thời gian còn thiếu.
BHXH tự nguyện có thể đóng bù tới 5 năm
Quy định đối với người tham gia BHXH tự nguyện rộng hơn đáng kể.
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm, tương đương 60 tháng, có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Như vậy, một người đã đến tuổi nghỉ hưu và còn thiếu 1 năm, 2 năm, 3 năm hoặc tối đa 5 năm đóng BHXH có thể lựa chọn đóng một lần cho số thời gian thiếu nếu thuộc trường hợp đáp ứng điều kiện.
Quy định này đặc biệt đáng chú ý với những người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng quá trình tham gia BHXH bị gián đoạn hoặc chưa đủ số năm cần thiết để hưởng chế độ hưu trí.
Đóng bù BHXH tính tiền thế nào?
Đối với BHXH bắt buộc, mức đóng một lần cho thời gian còn thiếu được xác định dựa trên tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động vào quỹ hưu trí và tử tuất trong tháng liền kề trước khi người lao động nghỉ việc, nhân với số tháng còn thiếu.
Do đó, số tiền phải đóng bù của mỗi người có thể khác nhau tùy vào mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH trước khi nghỉ việc và số tháng còn thiếu.
Ví dụ, người lao động còn thiếu 3 tháng sẽ đóng một lần tương ứng với mức đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất của tháng liền kề trước khi nghỉ việc nhân với 3 tháng.
Với BHXH tự nguyện, cách xác định số tiền đóng một lần có sự khác biệt.
Theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP được nguồn dẫn lại, số tiền đóng cho thời gian còn thiếu được xác định từ tổng mức đóng của các tháng còn thiếu và có áp dụng lãi gộp theo lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề với năm đóng, do Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố.
Mức đóng phụ thuộc vào mức thu nhập người tham gia lựa chọn làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện, số tháng còn thiếu và lãi suất được áp dụng.
Thời gian còn thiếu để áp dụng phương thức này nằm trong khoảng từ 1 đến 60 tháng.
Tuổi nghỉ hưu năm 2026 là bao nhiêu?
Trong điều kiện lao động bình thường, tuổi nghỉ hưu năm 2026 được xác định là 61 tuổi 6 tháng đối với lao động nam và 57 tuổi đối với lao động nữ.
Theo lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu, lao động nam sẽ đạt 62 tuổi vào năm 2028, trong khi lao động nữ đạt 60 tuổi vào năm 2035.
Tuy nhiên, đây là tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường. Một số nhóm người lao động có thể được nghỉ hưu ở độ tuổi thấp hơn nếu đáp ứng các điều kiện đặc biệt về nghề nghiệp, môi trường làm việc, thời gian đóng BHXH hoặc mức suy giảm khả năng lao động.
Người lao động cũng cần lưu ý việc đủ thời gian đóng BHXH chưa phải là yếu tố duy nhất quyết định mức hưởng lương hưu.
Theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được nguồn dẫn lại, trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động có thể bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu, với mức 2% cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi.
Vì vậy, khi tính toán phương án đóng bù BHXH, người lao động cần đồng thời đối chiếu độ tuổi nghỉ hưu, tổng thời gian đã đóng BHXH, nhóm đối tượng và điều kiện hưởng chế độ hưu trí của mình.
