Sở hữu ngoại hình khác biệt cùng tập tính săn mồi đặc biệt, cò mỏ giày (Balaeniceps rex) từ lâu được xem là một trong những loài chim kỳ lạ nhất hành tinh. Loài chim này sinh sống chủ yếu tại các vùng đầm lầy ở Đông và Trung Phi, xuất hiện tại Uganda, Kenya, Tanzania, Zambia, Ethiopia và Nam Sudan.
Một cá thể trưởng thành có thể cao khoảng 1,3 m, nặng tới 7 kg và có sải cánh rộng hơn 2,5 m. Điểm nổi bật nhất là chiếc mỏ dài khoảng 25-30 cm, thuộc nhóm những chiếc mỏ lớn nhất thế giới loài chim và có hình dáng giống một chiếc giày, cũng là nguồn gốc tên gọi của loài.
Không mang dáng vẻ thanh thoát như nhiều loài chim khác, cò mỏ giày có thân hình đồ sộ, đôi chân dài, ánh mắt lạnh lùng cùng chiếc mỏ sắc nhọn, khiến nhiều người liên tưởng tới một sinh vật bước ra từ thời tiền sử.
Theo Live Science, cò mỏ giày chủ yếu sinh sống tại các vùng đầm lầy và chuyên săn cá cùng các loài bò sát. Nghiên cứu công bố trên tạp chí African Ornithology năm 2015 cho thấy cá trê chiếm khoảng 71% khẩu phần ăn của loài chim này. Ngoài ra, chúng còn săn lươn, rắn, ếch, vịt và thậm chí cả cá sấu con khi có cơ hội.
Chiếc mỏ khổng lồ chính là vũ khí lợi hại nhất của cò mỏ giày. Thay vì liên tục di chuyển tìm kiếm thức ăn, chúng có thể đứng bất động hàng giờ giữa đầm lầy, kiên nhẫn quan sát từng chuyển động nhỏ. Khi phát hiện con mồi, chúng bất ngờ lao tới với tốc độ rất nhanh, dùng chiếc mỏ cứng và sắc để khống chế rồi nuốt chửng.
Đối với cá sấu con, nếu phát hiện chúng ở trạng thái không có cá sấu trưởng thành bảo vệ, cò mỏ giày cũng có thể nhanh chóng tấn công. Với cú đớp chính xác từ chiếc mỏ lớn, con mồi rất khó có cơ hội thoát thân.
Loài chim này chủ yếu sống đơn độc nhưng thường ghép đôi lâu dài. Mỗi mùa sinh sản, chim mái đẻ khoảng ba quả trứng. Tuy nhiên, do sự cạnh tranh khốc liệt giữa các con non, thông thường chỉ một cá thể sống sót đến khi trưởng thành.
Con non nở đầu tiên thường lớn và khỏe hơn, giành phần lớn thức ăn, thậm chí tấn công các cá thể nở sau. Hai con còn lại được xem như "phương án dự phòng" nếu cá thể đầu tiên không thể sống sót. Hành vi này từng được ghi lại trong bộ phim tài liệu Africa của nhà tự nhiên học David Attenborough.
Dù có kích thước lớn, cò mỏ giày lại không phải loài bay giỏi. Chúng chỉ có thể bay quãng ngắn, thường không quá 500 m mỗi lần để tìm kiếm khu vực kiếm ăn mới.
Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), cò mỏ giày hiện được xếp vào nhóm loài dễ bị tổn thương. Ước tính chỉ còn khoảng 5.000-8.000 cá thể ngoài tự nhiên. Việc mất môi trường sống, sự tác động của con người cùng những quan niệm mê tín đang khiến số lượng của loài chim đặc biệt này tiếp tục suy giảm.
Với ngoại hình hiếm có, tập tính săn mồi độc đáo và giá trị sinh học lớn, cò mỏ giày không chỉ là một trong những loài chim ấn tượng nhất thế giới mà còn là lời nhắc về tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài động vật quý hiếm trước nguy cơ biến mất.
(T/h theo Người Đưa Tin, VnExpress)
