Đặt tên cho con là việc quan trọng với mọi gia đình, bởi cái tên không chỉ theo con suốt cuộc đời mà còn thể hiện mong muốn, tình cảm của cha mẹ. Tuy nhiên, không phải tên nào cũng được pháp luật chấp nhận. Theo quy định hiện hành, có những trường hợp đặt tên có thể bị cơ quan hộ tịch từ chối khi làm giấy khai sinh.
Dưới đây là những quy định cha mẹ cần lưu ý để tránh đặt cho con những cái tên vi phạm pháp luật hoặc gây khó khăn trong cuộc sống sau này.
Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về việc đặt tên cho con?
Theo Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 04/2020/TT-BTP hướng dẫn Luật Hộ tịch, cá nhân có quyền có họ tên và được xác định theo giấy khai sinh. Tuy nhiên, quyền đặt tên phải tuân thủ quy định pháp luật và phù hợp với truyền thống văn hóa Việt Nam.
Điều này đồng nghĩa với việc cha mẹ không thể tùy ý đặt những cái tên phản cảm, khó sử dụng hoặc vi phạm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự.
Không được đặt tên xâm phạm quyền, lợi ích của người khác
Khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự nêu rõ việc đặt tên không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Dù pháp luật chưa liệt kê cụ thể những trường hợp nào bị xem là vi phạm, nhưng trên thực tế, những cái tên mang tính xúc phạm, chế giễu hoặc gây hiểu lầm tiêu cực có thể bị cơ quan hộ tịch xem xét từ chối.
Các chuyên gia pháp lý cũng cho rằng cha mẹ nên tránh những tên gọi dễ khiến trẻ bị trêu chọc hoặc ảnh hưởng đến tâm lý khi lớn lên.
Không đặt tên bằng tiếng nước ngoài nếu con mang quốc tịch Việt Nam
Đây là quy định nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn.
Theo pháp luật hiện hành, tên của công dân Việt Nam phải được đặt bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc Việt Nam. Vì vậy, những tên hoàn toàn bằng tiếng Anh, tiếng Hàn, tiếng Trung… có thể không được chấp nhận khi đăng ký khai sinh.
Ví dụ, các tên như:
- Jack
- Jenny
- Kevin
- Sophia
Nếu viết nguyên gốc bằng tiếng nước ngoài có thể bị yêu cầu điều chỉnh.
Trong trường hợp cha hoặc mẹ là người nước ngoài nhưng con mang quốc tịch Việt Nam, việc đặt tên vẫn phải tuân thủ quy định này. Nhiều gia đình thường chọn giải pháp đặt tên tiếng Việt trên giấy khai sinh và dùng tên nước ngoài làm tên gọi ở nhà.
Tên bằng số hoặc ký tự đặc biệt cũng bị cấm
Nhiều phụ huynh muốn tạo sự khác biệt nên đặt tên con bằng số hoặc ký hiệu đặc biệt. Tuy nhiên, đây là điều pháp luật không cho phép.
Các tên dạng như:
- Nguyễn 123
- Trần @
- Lê #$%
Đều không hợp lệ khi đăng ký hộ tịch.
Tên cá nhân bắt buộc phải là chữ cái theo ngôn ngữ Việt Nam hoặc tiếng dân tộc Việt Nam, không sử dụng ký hiệu lạ hay con số thay thế.
Không đặt tên phản cảm, trái thuần phong mỹ tục
Thông tư 04/2020/TT-BTP cũng nhấn mạnh việc đặt tên phải giữ gìn bản sắc dân tộc, truyền thống văn hóa và tập quán tốt đẹp của Việt Nam.
Dù chưa có danh sách cụ thể các tên bị cấm, nhưng những cái tên mang ý nghĩa phản cảm, gây hiểu sai hoặc trái đạo đức xã hội đều có thể không được chấp nhận.
Ngoài yếu tố pháp lý, nhiều chuyên gia tâm lý cho rằng một cái tên quá kỳ lạ hoặc tiêu cực có thể khiến trẻ tự ti, bị trêu chọc và ảnh hưởng đến giao tiếp sau này.
Tên quá dài, khó sử dụng cũng không được khuyến khích
Hiện nay pháp luật chưa quy định cụ thể bao nhiêu ký tự là “quá dài”, tuy nhiên cơ quan hộ tịch có thể từ chối những tên gây khó khăn trong giấy tờ và giao dịch hành chính.
Trước đây từng có đề xuất giới hạn họ tên không vượt quá 25 ký tự, dù chưa được đưa vào luật chính thức nhưng nhiều địa phương vẫn khuyến cáo phụ huynh nên đặt tên ngắn gọn, dễ đọc và dễ sử dụng.
Những cái tên quá dài không chỉ gây bất tiện khi làm giấy tờ mà còn khiến trẻ gặp khó khăn trong học tập và cuộc sống hằng ngày.
Cha mẹ nên lưu ý gì khi đặt tên cho con?
Nhiều chuyên gia cho rằng một cái tên đẹp không cần quá “độc lạ”, mà quan trọng là có ý nghĩa tích cực, dễ sử dụng và phù hợp với văn hóa gia đình.
Khi đặt tên cho con, cha mẹ nên ưu tiên các yếu tố:
- Dễ đọc, dễ nhớ
- Mang ý nghĩa tốt đẹp
- Phù hợp giới tính
- Không gây hiểu lầm hoặc phản cảm
- Thuận tiện trong giấy tờ hành chính
Ngoài ra, cần cân nhắc kỹ trước xu hướng đặt tên theo thần tượng, nhân vật nước ngoài hay những cái tên quá khác biệt chỉ để gây chú ý.
Tên gọi sẽ gắn bó với mỗi người suốt đời, vì vậy việc đặt tên không chỉ là sở thích cá nhân mà còn liên quan đến pháp luật, văn hóa và tương lai của trẻ.
Một cái tên phù hợp không chỉ giúp con tự tin hơn trong cuộc sống mà còn tránh được những rắc rối khi làm giấy tờ hộ tịch sau này. Vì vậy, cha mẹ nên tìm hiểu kỹ quy định trước khi đăng ký khai sinh để tránh những trường hợp bị yêu cầu sửa đổi hoặc từ chối hồ sơ.
