Thoạt nhìn, đó chỉ là những bức ảnh chụp một căn phòng trống. Tuy nhiên trên mạng xã hội Trung Quốc đại lục, những hình ảnh tưởng chừng bình thường này lại trở thành một dạng “phòng thú tội” ảo. Dưới các bài đăng như vậy, nhiều người dùng ẩn danh trút bầu tâm sự với những người xa lạ, chia sẻ cảm giác tội lỗi, lo âu hoặc những khó khăn mà họ không dám nói với gia đình hay bạn bè.
Trong truyền thống Kitô giáo, phòng xưng tội là nơi các tín đồ thừa nhận tội lỗi trước linh mục và tìm kiếm sự tha thứ. Lấy cảm hứng từ ý tưởng đó, các “phòng thú tội online” đã xuất hiện và nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Theo thống kê, trào lưu này đã thu hút hơn 50 triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội tại Trung Quốc đại lục.
Xu hướng này được cho là bắt nguồn từ năm 2021 khi một influencer người Mỹ tên Niki mặc trang phục nữ tu trong các buổi phát trực tiếp, mời người xem “thú tội” và để khán giả quyết định họ nên “lên thiên đường hay xuống địa ngục”. Biểu cảm đặc trưng của cô sau đó trở thành một meme và được lan truyền rộng rãi trên internet Trung Quốc. Từ ý tưởng này, người dùng mạng tại Trung Quốc đã tạo ra nhiều phiên bản “phòng thú tội” trực tuyến của riêng mình.
Khi tìm kiếm cụm từ “cyber confession room” trên mạng xã hội, người dùng có thể bắt gặp các bài đăng với hình ảnh căn phòng trống hoặc các buổi phát trực tiếp nơi họ có thể gõ ra những bí mật của mình hoàn toàn miễn phí. Nhiều lời thú nhận chỉ xoay quanh những phiền toái nhỏ trong cuộc sống thường ngày. Có người thừa nhận đã ăn món bún luosifen có mùi nặng trong ký túc xá suốt ba ngày khiến bạn cùng phòng khó chịu, trong khi một người khác thú nhận đã trì hoãn luận văn tốt nghiệp gần một tháng.
Một số chia sẻ khác lại nhận được sự đồng cảm từ người lạ. Chẳng hạn, một người thú nhận đã bỏ quá nhiều tiết học khiến thành tích tụt xuống cuối bảng xếp hạng và gặp khó khăn khi tìm cơ hội thực tập. Tuy nhiên bên cạnh những câu chuyện nhỏ, nhiều lời thú nhận lại mang nội dung nghiêm trọng hơn.
Một người dùng cho biết họ đã bí mật bỏ học, tiêu hết học phí, tiền sinh hoạt và các khoản vay trực tuyến vào trò chơi điện tử, thậm chí dùng tiền bảo hiểm sau khi mẹ qua đời để trả nợ, khiến nhiều người trên mạng lên án. Trong khi đó, một người khác kể lại việc từng giấu một chú mèo con hoang trong gara khi còn nhỏ vì sợ bị cha mẹ mắng, nhưng con mèo sau đó chết vì đói. Người này viết rằng họ sẵn sàng đánh đổi tất cả những gì đang có để con mèo có thể hạnh phúc trên thiên đường.
Xu hướng này cũng dần tách thành nhiều cộng đồng nhỏ với các “phòng thú tội” dành riêng cho những chủ đề như hôn nhân, cờ bạc hoặc áp lực học tập và công việc. Một số phòng còn xoay quanh các nhóm tính cách theo hệ thống Myers Briggs Type Indicator, thường được gọi là MBTI, nơi người dùng suy ngẫm về những mặt tối trong tính cách của mình.
Các chuyên gia cho rằng việc thú tội trên mạng chủ yếu nhằm tìm kiếm sự lắng nghe hơn là sự tha thứ. Đối với nhiều người trẻ, việc chia sẻ cảm xúc ngoài đời thực tiềm ẩn nhiều rủi ro xã hội vì họ lo sợ bị xấu hổ trước gia đình hoặc đồng nghiệp.
Tuy nhiên, xu hướng này cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về ranh giới quản lý của các nền tảng trực tuyến. Li Jie, nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Xã hội Giang Tô, cảnh báo rằng một số người dường như coi việc thú tội như cách để trung hòa hành vi sai trái, ngay cả khi hành vi đó liên quan đến vi phạm pháp luật. Theo ông, những người vận hành các phòng thú tội trực tuyến nên đăng ký danh tính thật, nêu rõ mục đích và giới hạn của không gian này, đồng thời chịu sự giám sát của nền tảng và lực lượng quản lý internet.
Một số ý kiến khác cho rằng nhiều bài đăng mang tính khoe khoang hơn là ăn năn và có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến người dùng vị thành niên. Wang Shaolei, phó giáo sư tại Trường Báo chí và Truyền thông thuộc Đại học Sư phạm Nam Kinh, nhận định rằng việc ngày càng phụ thuộc vào các không gian ẩn danh trực tuyến có thể làm suy yếu thêm các mối quan hệ trực tiếp ngoài đời thực.
Xu hướng tìm kiếm sự an ủi trong các không gian ẩn danh trên mạng cũng không chỉ giới hạn ở các phòng thú tội trực tuyến. Một khảo sát của Đại học Phúc Đán và một số tổ chức khác cho thấy 13,5% thanh niên Trung Quốc cho biết họ sẵn sàng tâm sự với chatbot trí tuệ nhân tạo hơn là với cha mẹ. Đồng thời, ngày càng nhiều phụ nữ trẻ sống tại các thành phố Trung Quốc tìm đến “bạn trai AI”, bị thu hút bởi lời hứa về sự hỗ trợ cảm xúc mà không kèm theo phán xét hay áp lực của một mối quan hệ truyền thống.
