Theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ, từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở sẽ được điều chỉnh từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng. Việc tăng lương cơ sở kéo theo hàng loạt chế độ liên quan đến bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), lương hưu, trợ cấp xã hội và mức đóng bảo hiểm được điều chỉnh tăng tương ứng.
BHXH Việt Nam cho biết, nhiều chế độ thai sản đang được tính theo mức tham chiếu sẽ được nâng mức hưởng từ ngày 1/7, qua đó giúp người lao động, đặc biệt là lao động nữ, được hưởng quyền lợi cao hơn.
Theo quy định hiện hành, trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở. Do đó, khi lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, các khoản trợ cấp liên quan cũng được điều chỉnh theo.
Cụ thể, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi được tính bằng hai lần mức tham chiếu. Từ ngày 1/7, mức trợ cấp này sẽ tăng từ 4,68 triệu đồng lên 5,06 triệu đồng cho mỗi con.
Đối với chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản, người lao động được hưởng bằng 30% mức tham chiếu. Với mức lương cơ sở mới, khoản trợ cấp này tăng từ 702.000 đồng lên 759.000 đồng/ngày, tương đương tăng thêm 57.000 đồng/ngày.
Khoản trợ cấp một lần được áp dụng đối với lao động nữ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định. Trường hợp người mẹ không đủ điều kiện nhưng người cha đã tham gia BHXH và đáp ứng thời gian đóng theo quy định thì người cha vẫn được nhận khoản trợ cấp này.
Bên cạnh đó, mức hưởng chế độ thai sản hằng tháng vẫn được tính bằng 100% mức bình quân tiền lương đóng BHXH của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ sinh. Ví dụ, lao động nữ có mức lương đóng BHXH 10 triệu đồng/tháng sẽ nhận khoảng 60 triệu đồng tiền chế độ trong 6 tháng nghỉ thai sản.
Tiền nghỉ khám thai cũng được tính trên cơ sở mức hưởng thai sản một tháng chia cho 24 ngày. Với mức lương đóng BHXH 10 triệu đồng/tháng, lao động nữ được hưởng khoảng 416.000 đồng cho mỗi ngày nghỉ khám thai, tổng số tiền nhận được trong cả thai kỳ có thể vượt 4,1 triệu đồng.
Nhiều thay đổi mới về thời gian nghỉ thai sản
Không chỉ tăng mức hưởng, chính sách thai sản từ ngày 1/7 cũng có thêm nhiều điểm mới đáng chú ý.
Theo Luật Dân số 2025, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng thêm 1 tháng so với quy định hiện hành. Lao động nam có vợ sinh con được nghỉ 10 ngày làm việc nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
Đáng chú ý, Luật BHXH sửa đổi tiếp tục mở rộng quyền lợi đối với lao động nam tham gia BHXH bắt buộc. Theo quy định mới, người chồng được nghỉ hưởng chế độ thai sản trong vòng 60 ngày kể từ ngày vợ sinh con, thay vì chỉ 30 ngày như trước.
Người lao động có thể chia thời gian nghỉ thành nhiều đợt khác nhau, miễn tổng số ngày nghỉ không vượt quá thời gian được hưởng và lần nghỉ cuối cùng vẫn nằm trong 60 ngày đầu sau sinh.
Tăng lương cơ sở góp phần cải thiện thu nhập người lao động
Trao đổi với VietNamNet, ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cho rằng việc điều chỉnh lương cơ sở trong bối cảnh hiện nay là cần thiết và mang ý nghĩa tích cực.
Cũng theo ông Huân, dù mức tăng chưa lớn nhưng vẫn góp phần bù đắp tác động của lạm phát, giúp duy trì sức mua và tiền lương thực tế của người hưởng lương. Mức tăng lần này giúp bù đắp phần nào tác động của trượt giá, góp phần giữ được tiền lương thực tế cho người hưởng lương.
Vị chuyên gia cho rằng cả cán bộ, công chức, viên chức đang công tác và người nghỉ hưu đều sẽ được cải thiện thu nhập ở một mức độ nhất định. Tuy nhiên, với mức tăng khoảng 8%, tác động thực tế chưa quá rõ rệt, nhất là đối với nhóm có thu nhập thấp.
Bên cạnh đó, với những người lương thấp, mức tăng 8% cũng chỉ giúp thu nhập nhích lên một phần. Dẫu vậy, đây vẫn là sự hỗ trợ cần thiết để người lao động giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt trong bối cảnh giá cả nhiều mặt hàng tăng cao.
