Sau mỗi lần nấu cơm, nước vo gạo thường được nhiều gia đình tiện tay đổ bỏ. Dù vậy, không ít người lại tận dụng phần nước này để rửa rau, tưới cây hay chăm sóc tóc, da bởi nó có chứa một số thành phần dinh dưỡng. Đây là lý do nước vo gạo có thể được tận dụng thay vì bỏ phí. Tuy nhiên, việc sử dụng cũng cần hiểu đúng cách.
Nước vo gạo chứa gì?
Trong quá trình vo gạo, một lượng nhỏ tinh bột, protein, vitamin cùng các hợp chất tự nhiên bám trên bề mặt hạt sẽ hòa vào nước. Hàm lượng những chất này có thể khác nhau tùy từng giống gạo, mức độ xay xát cũng như số lần vo.
Đó cũng là nguyên nhân nước vo gạo thường có màu trắng đục, chủ yếu bởi những hạt tinh bột siêu nhỏ lơ lửng và phân tán trong nước.
Dù vậy, không nên xem nước vo gạo như một dạng “nước bổ dưỡng” có thể thay thế thực phẩm. Phần lớn các dưỡng chất của gạo vẫn được giữ lại trong hạt và cơ thể hấp thu chủ yếu thông qua việc ăn cơm.
Có thể tận dụng nước vo gạo để làm gì?
Tưới cây
Nước vo gạo chứa tinh bột cùng một lượng nhỏ dưỡng chất nên có thể được tận dụng để tưới cho một số loại cây. Tuy nhiên, không nên sử dụng quá nhiều hoặc tưới liên tục trong thời gian dài.
Khi giàu chất hữu cơ, nước để lâu có thể lên men, phát sinh mùi và làm môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển. Nếu muốn dùng, nên ưu tiên nước vo gạo mới, sạch và chỉ tưới với lượng vừa phải.
Vệ sinh một số vật dụng nhà bếp
Từ lâu, nước vo gạo được nhiều gia đình tận dụng để rửa một số dụng cụ nhà bếp, hỗ trợ làm giảm mùi hoặc xử lý những vết dầu mỡ nhẹ trên bề mặt. Tác dụng này có thể liên quan đến tinh bột và các chất hòa tan có trong nước. Tuy nhiên, đối với dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, nước vo gạo không thể thay thế các sản phẩm làm sạch chuyên dụng và quy trình vệ sinh phù hợp.
Chăm sóc da
Nước vo gạo cũng thường xuất hiện trong các phương pháp chăm sóc da theo kinh nghiệm dân gian, chẳng hạn dùng để rửa mặt hoặc làm thành phần trong một số công thức dưỡng da.
Loại nước này chứa tinh bột và một số hợp chất có đặc tính chống oxy hóa. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận tiềm năng của các thành phần chiết xuất từ gạo trong việc hỗ trợ hàng rào bảo vệ da, dù hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào cách sử dụng và từng loại da.
Tuy vậy, không nên hiểu rằng nước vo gạo có khả năng làm trắng da, xóa nám hoặc điều trị mụn. Đặc biệt, nước vo gạo tự làm và để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài có thể bị vi khuẩn, nấm hoặc các vi sinh vật khác phát triển. Khi thoa lên da, nhất là những vùng đang bị tổn thương, nhạy cảm, nguy cơ kích ứng có thể tăng lên.
Chăm sóc tóc
Nước vo gạo cũng thường được tận dụng như một phương pháp xả tóc có nguồn gốc tự nhiên.
Lượng tinh bột trong nước có thể khiến tóc tạo cảm giác mượt và mềm hơn sau khi sử dụng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về khả năng kích thích mọc tóc, hạn chế rụng hoặc phục hồi tóc hư tổn của nước vo gạo vẫn chưa đủ mạnh. Vì vậy, không nên coi đây là biện pháp có thể thay thế phương pháp điều trị rụng tóc chuyên môn.
Có nên uống nước vo gạo?
Đây là vấn đề mọi người cần đặc biệt quan tâm khi có ý định tận dụng nước vo gạo.
Một số người cho rằng loại nước này chứa vitamin và khoáng chất nên có thể uống trực tiếp để bổ sung dưỡng chất. Tuy nhiên, lượng dinh dưỡng trong nước vo gạo không đáng kể và cũng không có cơ sở để sử dụng nó thay thế nước uống hằng ngày.
Bên cạnh đó, hạt gạo trước khi chế biến có thể tiếp xúc với bụi bẩn, tạp chất hoặc vi sinh vật trong quá trình thu hoạch, vận chuyển và bảo quản. Do đó, nước vo gạo chưa qua đun sôi không nên được dùng trực tiếp để uống.
Nước vo gạo để qua đêm có còn dùng được?
Không nên tùy tiện bảo quản nước vo gạo ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ.
Sau khi vo, nước gạo chứa tinh bột cùng các chất hữu cơ, tạo điều kiện để vi sinh vật sinh sôi. Nếu để lâu, nước có thể xuất hiện mùi chua, bọt, vẩn đục hoặc thay đổi màu sắc. Đây là những dấu hiệu cho thấy nước đã biến đổi.
Nếu có ý định tận dụng, tốt nhất nên dùng nước vo gạo ngay sau khi vo thay vì để qua nhiều giờ. Đặc biệt, tuyệt đối không sử dụng phần nước đã có mùi lạ hoặc biểu hiện bất thường để uống, rửa mặt hay chăm sóc tóc.
