Chế độ lương hưu là vấn đề được đông đảo người lao động và người dân đặc biệt quan tâm, nhất là những người đang đến gần tuổi nghỉ hưu. Đây không chỉ là nguồn thu nhập bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động mà còn gắn liền với quyền lợi an sinh xã hội lâu dài.
Cùng với việc áp dụng chuẩn thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tối thiểu theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, chế độ hưu trí năm 2027 ghi nhận nhiều điểm thay đổi mang tính bản lề về mốc tuổi đời, cách xác định thời điểm nhận lương hưu và tỷ lệ hưởng hàng tháng.
Mốc tuổi nghỉ hưu năm 2027: Nam 61 tuổi 9 tháng, nữ 57 tuổi 4 tháng
Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 4 Nghị định số 135/2020/NĐ-CP, độ tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện làm việc bình thường được điều chỉnh tăng dần qua từng năm, hướng tới mục tiêu nam đạt 62 tuổi vào năm 2028 và nữ đạt 60 tuổi vào năm 2035.
Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu xuống 15 năm
Một thay đổi đáng chú ý về chính sách an sinh xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến người nghỉ hưu trong năm 2027 là những quy định được nêu trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2025.
Theo đó, điều kiện về thời gian tham gia BHXH bắt buộc để được xét hưởng lương hưu đã chính thức giảm từ đủ 20 năm xuống chỉ còn từ đủ 15 năm trở lên. Việc hạ trần thời gian tích lũy đóng bảo hiểm giúp những lao động tham gia hệ thống muộn, người làm việc đứt quãng hoặc khu vực việc làm phi chính thức chuyển dịch sang vẫn có cơ hội nhận lương hưu hàng tháng kèm bảo hiểm y tế do ngân sách chi trả, thay vì phải rút BHXH một lần.
Như vậy, trong năm 2027, người lao động làm việc trong điều kiện bình thường chỉ cần thỏa mãn đồng thời hai tiêu chuẩn: có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc và đạt đủ mốc tuổi quy định (61 tuổi 9 tháng với nam; 57 tuổi 4 tháng với nữ).
Công thức tính mức hưởng lương hưu chi tiết năm 2027
Mức hưởng lương hưu hàng tháng của người lao động được xác định trên cơ sở tỷ lệ hưởng nhân với mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Cụ thể từng đối tượng được tính như sau:
Trong trường hợp lao động nam tích lũy thời gian đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức hưởng khi đủ 15 năm được tính bằng 40%. Từ năm thứ 16 đến năm thứ 20, mỗi năm tích lũy thêm được cộng 1%. Từ năm thứ 20 trở đi, công thức tính quay lại mức tăng 2%/năm.
Nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động: Mức lương hưu tính theo công thức chung, sau đó mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi bị trừ 2% tỷ lệ hưởng. Nếu thời gian nghỉ trước tuổi dưới 6 tháng thì không bị trừ; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng bị khấu trừ 1%.
Khu vực Nhà nước: Người lao động thuộc diện hưởng lương theo thang bảng lương do Nhà nước quy định, có thời gian đóng BHXH từ ngày 1/1/2007 đến ngày 31/12/2025 sẽ tính bình quân tiền lương của 10 năm đóng cuối trước khi nghỉ chế độ.
Các diện đặc thù được về hưu sớm hoặc kéo dài thời gian công tác
Ngoài độ tuổi nghỉ hưu theo quy định chung, pháp luật vẫn áp dụng những trường hợp đặc biệt nhằm bảo đảm sức khỏe và quyền lợi của người lao động làm việc trong các ngành nghề có tính chất riêng biệt:
Nghỉ hưu sớm tối đa 5 tuổi: Áp dụng cho người lao động có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (bao gồm cả thời gian làm việc nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước 1/1/2021). Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, lực lượng công an nhân dân có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên khi xuất ngũ, nghỉ việc cũng được áp dụng khung nghỉ sớm tối đa 5 năm.
Nghỉ hưu sớm tối đa 10 tuổi: Dành riêng cho người lao động làm công việc khai thác than trong hầm lò khi có từ đủ 15 năm làm công việc này trở lên.
Không giới hạn tuổi đời: Người lao động bị nhiễm HIV/AIDS do rủi ro nghề nghiệp chỉ cần tích lũy đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc là đủ điều kiện nhận lương hưu ngay, không phụ thuộc vào độ tuổi hiện tại.
Nghỉ hưu ở tuổi cao hơn: Cán bộ, chuyên gia có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao có thể được thỏa thuận kéo dài thời gian làm việc nhưng không quá 5 tuổi so với quy định chung.
Số liệu thống kê từ Bộ Nội vụ cho thấy tính đến quý II/2026, mạng lưới an sinh xã hội cả nước đang chi trả thường kỳ cho khoảng 3,49 triệu người thụ hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng; riêng trong quý này đã có hơn 19.000 hồ sơ hưu trí mới được giải quyết kịp thời. Việc nắm rõ các mốc tuổi và quy định mới sẽ giúp người lao động chủ động xây dựng lộ trình tích lũy, bảo đảm tối đa quyền lợi an sinh khi bước vào tuổi xế chiều.
