“Bảo hiểm y tế tự nguyện” là cách gọi phổ biến của hình thức bảo hiểm y tế do người dân tự đóng. Theo quy định, bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm bắt buộc do Nhà nước tổ chức, không vì mục đích lợi nhuận.
Nhóm tự đóng bảo hiểm y tế gồm người tham gia theo hộ gia đình; người sinh sống, làm việc hoặc được chăm sóc tại các cơ sở từ thiện, tôn giáo; người lao động nghỉ không hưởng lương hoặc tạm hoãn hợp đồng lao động và những người chưa thuộc các nhóm tham gia bảo hiểm y tế khác.
Như vậy, người lao động tự do, người đã nghỉ việc, người kinh doanh nhỏ lẻ hoặc không được cơ quan, doanh nghiệp đóng bảo hiểm y tế có thể đăng ký tham gia theo hình thức hộ gia đình.
Mua bảo hiểm y tế tự nguyện ở đâu?
Người dân có thể đăng ký trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú hoặc tạm trú; thông qua tổ chức dịch vụ thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế được ủy quyền tại địa phương.
Ngoài hình thức trực tiếp, một số thủ tục đăng ký, đóng tiếp hoặc gia hạn bảo hiểm y tế hộ gia đình có thể được thực hiện trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng Dịch vụ công của Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoặc qua ứng dụng của một số ngân hàng có liên kết thanh toán.
Người tham gia lần đầu cần kê khai tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Cơ quan tiếp nhận sẽ kiểm tra thông tin cư trú, thành viên hộ gia đình và hướng dẫn người dân lựa chọn nơi đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu.
Tiền bảo hiểm y tế có thể được đóng theo định kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng. Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan bảo hiểm xã hội phải cấp thẻ cho người tham gia. Thẻ điện tử được ưu tiên sử dụng; người dân vẫn có thể đề nghị cấp thẻ giấy khi cần.
Mức đóng bảo hiểm y tế tự nguyện
Theo Nghị định 188/2025/NĐ-CP, người thứ nhất tham gia theo hộ gia đình đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở. Từ người thứ hai trở đi, mức đóng được giảm dần nếu các thành viên cùng tham gia theo hộ gia đình trong năm tài chính. Nghị định 188/2025/NĐ-CP
Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình được xác định như sau:
| Thành viên tham gia | Mức đóng mỗi tháng | Mức đóng 12 tháng |
|---|---|---|
| Người thứ nhất | 113.850 đồng | 1.366.200 đồng |
| Người thứ hai | 79.695 đồng | 956.340 đồng |
| Người thứ ba | 68.310 đồng | 819.720 đồng |
| Người thứ tư | 56.925 đồng | 683.100 đồng |
| Từ người thứ năm trở đi | 45.540 đồng | 546.480 đồng |
Mức giảm trừ chỉ áp dụng với các thành viên cùng tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình. Người đã được doanh nghiệp, ngân sách nhà nước hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội đóng bảo hiểm y tế không phải tiếp tục mua theo hình thức này.
Người tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện được hưởng quyền lợi thế nào?
Khi khám, chữa bệnh đúng quy định, quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100%, 95% hoặc 80% chi phí thuộc phạm vi được hưởng, tùy theo nhóm đối tượng.
Người tham gia theo hộ gia đình thông thường được quỹ thanh toán 80% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi và mức hưởng. Nếu đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng, người tham gia được hưởng quyền lợi theo nhóm có mức hưởng cao nhất.
Một số trường hợp được thanh toán 100% chi phí trong phạm vi bảo hiểm gồm khám, chữa bệnh tại cơ sở thuộc cấp ban đầu; chi phí cho một lần khám, chữa bệnh thấp hơn ngưỡng do Chính phủ quy định; người tham gia đủ 5 năm liên tục và có số tiền cùng chi trả trong năm vượt mức luật định.
Trong trường hợp cấp cứu, người có thẻ bảo hiểm y tế được khám, chữa bệnh tại bất kỳ cơ sở y tế nào và hưởng quyền lợi theo nhóm đối tượng. Nếu tự đến khám, chữa bệnh không đúng nơi đăng ký ban đầu, người bệnh vẫn có thể được quỹ thanh toán theo cấp chuyên môn, hình thức điều trị và tỷ lệ do pháp luật quy định.
Trường hợp nào thẻ bảo hiểm y tế có hiệu lực sau 30 ngày?
Người thuộc nhóm tự đóng tham gia bảo hiểm y tế lần đầu hoặc đã gián đoạn từ 90 ngày trở lên thì thẻ có giá trị sử dụng sau 30 ngày kể từ ngày đóng đủ tiền.
Do đó, người dân nên chủ động gia hạn trước khi thẻ cũ hết giá trị để không bị gián đoạn quyền lợi. Việc tham gia liên tục còn giúp người bệnh có cơ hội hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế 5 năm liên tục khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Khi đi khám, chữa bệnh, người tham gia có thể sử dụng căn cước, tài khoản VNeID mức độ 2 đã tích hợp bảo hiểm y tế, ứng dụng VssID, thẻ điện tử hoặc thẻ giấy. Mức đóng và quyền lợi có thể tiếp tục thay đổi khi Nhà nước điều chỉnh mức lương cơ sở, mức tham chiếu hoặc chính sách bảo hiểm y tế.
