Suốt 10 năm qua, Đại học Khoa học và Công nghệ Nam Kinh, Trung Quốc, đã âm thầm hỗ trợ tiền ăn cho sinh viên gặp khó khăn thông qua dữ liệu chi tiêu tại trường.
Thay vì yêu cầu sinh viên nộp đơn, trình bày hoàn cảnh hoặc tham gia phỏng vấn, nhà trường theo dõi lịch sử thanh toán tại căng tin để tìm những người thường xuyên ăn uống tiết kiệm. Sau khi xác định trường hợp cần giúp đỡ, tiền được tự động cộng vào thẻ ăn mà không công khai danh sách.
Chương trình mang tên “Thẻ cơm ấm áp”, được Quỹ Phát triển giáo dục của trường triển khai từ năm 2016. Ý tưởng xuất phát từ việc nhà trường nhận thấy cách hỗ trợ truyền thống có thể khiến sinh viên khó khăn cảm thấy áp lực.
Trước đây, người muốn nhận trợ cấp phải tự làm hồ sơ, chứng minh hoàn cảnh và trải qua quá trình xét duyệt. Vì không muốn thừa nhận khó khăn trước người khác, một số sinh viên chọn những món rẻ nhất và tiết kiệm từng khoản thay vì xin hỗ trợ.
Ông Vương Bột, Tổng thư ký Quỹ Phát triển giáo dục, cho biết trường từng nhận thấy nhiều sinh viên chỉ gọi những món chay đơn giản. Quỹ vì thế muốn đưa tiền đến đúng người nhưng vẫn bảo vệ lòng tự trọng và quyền riêng tư của họ.
Theo tiêu chí hiện nay, sinh viên ăn hơn 60 bữa mỗi tháng nhưng tổng chi tiêu dưới 750 NDT, tương đương khoảng 2,7 triệu đồng, sẽ được hệ thống nhận diện để xem xét hỗ trợ.
Sinh viên đủ điều kiện được tự động bổ sung tiền vào thẻ ăn. Mức hỗ trợ hiện nay tối đa khoảng 25 NDT mỗi ngày, tương đương 90.000 đồng. Người nhận không phải thực hiện thủ tục và nhiều trường hợp chỉ biết mình được hỗ trợ khi kiểm tra số dư hoặc nhận thông báo.
Khi chương trình mới triển khai, quỹ dành 1 triệu NDT, khoảng 3,6 tỷ đồng, để hỗ trợ 301 sinh viên. Tiêu chí khi đó là sử dụng ít nhất 60 bữa mỗi tháng và chi trung bình dưới 7 NDT một bữa.
Nhà trường bù phần chênh lệch để mỗi sinh viên có khoảng 630 NDT mỗi tháng, tương đương 2,3 triệu đồng, đủ chi trả ba bữa ăn mỗi ngày. Sau đó, mức hỗ trợ được điều chỉnh theo nhu cầu thực tế.
Phạm vi dữ liệu cũng được mở rộng từ căng tin sang các điểm bán khác trong khuôn viên, gồm nhà sách và quầy nước.
Sau 10 năm, chương trình đã hỗ trợ hơn 41.000 lượt sinh viên với tổng số tiền khoảng 7,9 triệu NDT, tương đương 28,5 tỷ đồng. Kinh phí đến từ quỹ của trường và đóng góp của cựu sinh viên, giảng viên, doanh nghiệp cùng các cá nhân.
Một sinh viên từng nhận trợ cấp cho biết khoản tiền giúp giảm áp lực tài chính nhưng không khiến mình cảm thấy xấu hổ. Một số người sau khi tốt nghiệp và có việc làm ổn định đã quay lại đóng góp, tiếp tục hỗ trợ thế hệ sau.
Mô hình này cũng truyền cảm hứng cho một số trường khác tại Trung Quốc triển khai chương trình tương tự, trong đó có Đại học Đông Nam và Đại học Bưu chính Viễn thông Nam Kinh.
