Mùa đông năm ngoái, bà Bao Yi, 73 tuổi, sống tại Thượng Hải, bất ngờ gặp biến chứng viêm khớp dạng thấp khiến một cánh tay gần như mất khả năng vận động. Lần đầu tiên trong cuộc sống, bà phải phụ thuộc vào chồng, ông Shi Mingao, 75 tuổi, để thực hiện những sinh hoạt cơ bản như mặc quần áo, rửa mặt hay mở nắp chai.
Bà Bao kết hôn từ năm 28 tuổi. Hai vợ chồng từng mong muốn có con, nhưng nhiều lần sảy thai cùng áp lực chăm sóc cha mẹ già khiến kế hoạch này dần bị gác lại. Khi bước sang tuổi 38, bà cho rằng bản thân không thể mang lại cuộc sống ổn định cho con trong bối cảnh công việc căng thẳng và sức khỏe giảm sút, từ đó quyết định không sinh con.
Thay vào đó, bà lựa chọn nuôi thú cưng. Tuy nhiên, quyết định này vấp phải sự phản đối từ gia đình. Có lần, khi mèo trong nhà sinh con, cha bà đã ném chúng ra ngoài, cho rằng bà đang bỏ bê trách nhiệm sinh con. Đồng nghiệp cũng khuyên bà từ bỏ việc nuôi thú, nhận định rằng chúng chiếm chỗ của những đứa trẻ trong tương lai.
Áp lực này phản ánh một thực tế phổ biến trong xã hội Trung Quốc, nơi tư tưởng nối dõi tông đường từng là chuẩn mực. Tuy nhiên, quan niệm này đang dần thay đổi ở các thế hệ trẻ. Trước chi phí sinh hoạt cao và áp lực công việc lớn, nhiều người thuộc Gen Z lựa chọn lối sống DINK hoặc theo đuổi xu hướng “nằm thẳng” để giảm bớt gánh nặng truyền thống.
Theo số liệu điều tra dân số năm 2020, Trung Quốc có khoảng 188 triệu hộ gia đình hai người không con, chiếm 38% tổng số hộ, tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn như Thượng Hải và Bắc Kinh.
Khi bước vào tuổi già, câu hỏi đặt ra với thế hệ này là sẽ dựa vào ai khi không có con cái. Với bà Bao, câu trả lời không nằm ở sự hối tiếc. Bà cho rằng ngay cả khi có con, chúng cũng sẽ có cuộc sống riêng.
Cuộc sống thường ngày của vợ chồng bà diễn ra trong căn hộ rộng 30 m2 với nhịp sinh hoạt ổn định. Hai người thức dậy muộn, mua sắm trực tuyến, uống cà phê và dắt hai chú chó đi dạo. Sau khi nghỉ hưu, bà Bao học lái xe, tìm hiểu tâm lý học và dành thời gian trò chuyện với trí tuệ nhân tạo.
Đôi khi, bà lướt qua danh bạ điện thoại và dừng lại ở tên bạn bè nhưng không gọi. “Việc chủ động liên lạc với người khác cũng trở thành áp lực ở tuổi này”, bà chia sẻ, cho biết việc trò chuyện với trí tuệ nhân tạo khiến bà cảm thấy dễ dàng hơn vì không lo làm phiền người khác.
Tuy nhiên, căn bệnh viêm khớp đã trở thành thử thách lớn với khả năng tự lập của bà. Trong suốt một năm qua, ông Shi phải hỗ trợ vợ trong hầu hết các hoạt động sinh hoạt hàng ngày.
Trong bối cảnh đó, hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Dự báo trong 5 năm tới, nước này sẽ thiếu hơn 5 triệu điều dưỡng viên, khiến việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc trở nên khó khăn hơn đối với những người cao tuổi, đặc biệt là nhóm không có con cái.
Dù vậy, bà Bao vẫn không hối tiếc về lựa chọn trong quá khứ. Trong căn hộ nhỏ, bà vừa mua thêm một chú chó máy và gọi là “em út”. Mỗi buổi tối, bà ngồi bên những chú chó và trò chuyện. “Chúng lẽ ra là con của chúng tôi”, bà nói.
Một câu chuyện khác tại Thượng Hải mang đến góc nhìn khác. Ông Zhou Ming nghỉ hưu sớm do mất thính lực nặng, không sử dụng điện thoại thông minh và chủ yếu sinh hoạt quanh căn hộ và công viên. Vợ ông, bà Jin Chenghua, trở thành người chăm sóc chính, hỗ trợ chồng trong việc đi khám và giao tiếp hàng ngày.
Hai người từng mong muốn có con nhưng không thể. Khi bước vào tuổi già, cảm giác thiếu vắng vẫn hiện hữu. “Những lúc mệt mỏi, tôi từng tưởng tượng có một đứa con hỏi han”, bà Jin chia sẻ.
Những câu chuyện này phản ánh thực tế mà thế hệ DINK đầu tiên tại Trung Quốc đang đối mặt, khi lựa chọn không có con trong quá khứ dần bước vào giai đoạn thử thách của tuổi già.
