Thông thường, chim lựa chọn những vị trí khá cao để làm tổ, chẳng hạn trên các cành cây lớn, nơi có thể quan sát được xung quanh. Nhiều tổ có phần miệng mở hướng lên trên, gần như lộ thiên giữa trời. Điều này khiến không ít người tò mò rằng những chiếc tổ như vậy sẽ được bảo vệ thế nào khi gặp mưa lớn, gió mạnh hoặc thời tiết bất lợi.
Vì sao tổ chim thường hướng lên trời?
Mỗi loài động vật đều có những tập tính và cách thích nghi riêng để tồn tại trong tự nhiên. Với chim, việc chọn cây cao làm nơi cư trú và xây tổ theo hướng mở lên phía trên cũng có những nguyên nhân nhất định. Đây không đơn giản là một cách xây tổ ngẫu nhiên mà liên quan đến khả năng thích nghi với môi trường sống.
Hạn chế ảnh hưởng của nước mưa
Thoạt nhìn, một chiếc tổ mở phía trên dường như rất dễ bị nước mưa làm ướt. Tuy nhiên, cấu tạo tổ và cách chim lựa chọn vị trí làm tổ có thể giúp giảm đáng kể lượng nước đọng lại bên trong. Đây cũng là một trong những đặc điểm cho thấy khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của chim trước những điều kiện thời tiết thường xuyên thay đổi.
Khi tổ được thiết kế có độ nghiêng và cấu trúc phù hợp, nước mưa có thể nhanh chóng thoát ra ngoài thay vì tích tụ lâu trong lòng tổ. Sau khi mưa ngừng, vị trí cao trên cây còn giúp tổ tiếp xúc với ánh nắng và luồng gió tự nhiên, nhờ đó hơi ẩm được loại bỏ nhanh hơn. Điều này giúp chim non không phải nằm trong môi trường ẩm ướt quá lâu, đồng thời hạn chế việc vật liệu làm tổ bị mục, nhão hoặc hư hỏng do ngấm nước trong thời gian dài.
Chim chọn vị trí làm tổ trước khi xây tổ
Chim không tùy tiện làm tổ ở bất kỳ đâu. Chúng thường chọn cành cây, hốc cây, mái nhà, vách đá hoặc những vị trí có độ cao phù hợp, ít bị con người và động vật săn mồi tiếp cận.
Một chiếc tổ nằm trên cành cây dù nhìn thấy bầu trời nhưng có thể được che chắn bởi tán lá, cành cây hoặc thân cây. Vì vậy, tổ vẫn có khoảng không phía trên nhưng không nhất thiết phải hứng toàn bộ mưa nắng.
Hạn chế nguy cơ bị kẻ săn mồi tấn công
Một nguyên nhân khác khiến nhiều loài chim lựa chọn vị trí và thiết kế tổ theo hướng mở lên trên là để giảm nguy cơ bị các loài săn mồi phát hiện. Trong tự nhiên, chim có thể trở thành mục tiêu của nhiều loài động vật như sóc, mèo, rắn hoặc các loài thú khác có khả năng leo trèo và tìm kiếm tổ.
Khi phần miệng tổ hướng lên phía trên, những con vật tiếp cận từ mặt đất hoặc bên dưới cành cây sẽ khó quan sát trực tiếp bên trong. Đặc biệt, nếu tổ nằm giữa nhiều cành lá, vị trí của chim non càng khó bị phát hiện từ phía dưới, qua đó tạo thêm một lớp bảo vệ tự nhiên cho cả chim mẹ lẫn chim con.
Bên cạnh đó, khi phát hiện một chiếc tổ, kẻ săn mồi thường phải quan sát và kiểm tra từ bên ngoài trước khi tìm cách tiếp cận. Với những chiếc tổ có cấu trúc phức tạp, được đặt giữa cành cây hoặc lá rậm, chúng không dễ xác định chính xác đâu là phần chứa trứng, chim non và đâu là lối ra vào. Việc khó nhận biết vị trí bên trong giúp chim có thêm thời gian phát hiện nguy hiểm và tìm cách bảo vệ con non.
Chim chống chọi mưa gió bằng cách nào?
Không chỉ dựa vào cấu tạo tổ, chim còn có nhiều cách thích nghi để tránh mưa gió và bảo vệ chim non. Khi thời tiết chuyển xấu, chúng thường nhanh chóng tìm nơi kín đáo, có mái che tự nhiên để trú ẩn.
Một số loài tận dụng tán cây rậm, hốc cây, khe đá hoặc phần khuất của vách đá để tránh mưa. Có loài còn dùng lá và vật liệu tự nhiên che chắn thêm cho tổ.
Bộ lông cũng giúp chim chống chọi với nước mưa. Các lớp lông xếp chồng lên nhau, hạn chế nước thấm vào da và đồng thời giữ ấm cơ thể. Chim thường dùng mỏ để rỉa lông, giúp lông sạch, nằm đúng vị trí và duy trì khả năng chống nước.
Nhờ biết lựa chọn nơi trú ẩn và sở hữu những đặc điểm thích nghi tự nhiên, chim có thể vượt qua những cơn mưa thông thường. Tuy nhiên, khi gặp bão lớn hoặc gió mạnh, tổ chim vẫn có thể bị hư hại hoặc cuốn khỏi cành cây.
