Một nghiên cứu mới dựa trên dữ liệu của hơn 5.000 người cao tuổi tại Trung Quốc đã đưa ra kết quả đáng chú ý: nhóm người ăn chay có tỷ lệ sống thọ đến 100 tuổi thấp hơn so với những người vẫn ăn thịt.
Tuy vậy, các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh rằng phát hiện này không có nghĩa chế độ ăn thực vật là kém lành mạnh. Thực tế, nó phản ánh sự thay đổi về nhu cầu dinh dưỡng khi con người bước vào giai đoạn tuổi già.
Trong nhiều năm qua, chế độ ăn thiên về thực vật được chứng minh có lợi cho sức khỏe, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ và tiểu đường ở người trẻ và trung niên nhờ giàu chất xơ và ít chất béo bão hòa.
Tuy nhiên, khi bước sang độ tuổi khoảng 80 trở lên, ưu tiên dinh dưỡng của cơ thể bắt đầu thay đổi. Lúc này, mục tiêu quan trọng không còn chỉ là phòng ngừa bệnh mạn tính, mà còn là duy trì khối lượng cơ bắp, mật độ xương và hạn chế tình trạng sụt cân quá mức.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt về tuổi thọ chủ yếu xuất hiện ở nhóm người cao tuổi có cân nặng thấp. Với những người có cân nặng ổn định, chế độ ăn không thịt gần như không ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sống thọ.
Điều này phần nào liên quan đến “nghịch lý béo phì” ở người già – khi cơ thể có chút dự trữ năng lượng có thể giúp chống chọi tốt hơn trước suy nhược và bệnh tật.
Đáng chú ý, những người không ăn thịt nhưng vẫn bổ sung cá, trứng hoặc sữa – các nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng vitamin B12 và canxi có cơ hội sống đến 100 tuổi tương đương với người ăn thịt. Ngược lại, chế độ ăn thuần thực vật quá nghiêm ngặt có thể khiến người cao tuổi dễ thiếu dưỡng chất, làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc gãy xương.
Các nhà nghiên cứu cho rằng thông điệp quan trọng của kết quả này không phải là khuyến khích ăn nhiều thịt, mà là cần cá nhân hóa chế độ dinh dưỡng theo từng giai đoạn của cuộc đời. Khi tuổi càng cao, khả năng hấp thụ dinh dưỡng giảm đi, trong khi nhu cầu về protein và vi chất để bảo vệ cơ bắp và xương lại tăng lên.
Vì vậy, dù chế độ ăn thực vật vẫn được đánh giá là lành mạnh, người cao tuổi nên xây dựng thực đơn hợp lý hoặc cân nhắc bổ sung một lượng vừa phải thực phẩm từ động vật để đảm bảo dinh dưỡng, giúp duy trì sức khỏe và tăng cơ hội sống thọ.
Theo một cuộc thăm dò gần đây của một nhóm nghiên cứu có tên “Nguồn ăn chay” - Vegetarian Resource Group” cho thấy 46% số người được hỏi nói rằng họ luôn luôn hoặc đôi khi ăn những bữa ăn chay khi đi ăn bữa tối bên ngoài. Lý do là họ tin chế độ ăn này tốt cho sức khỏe.
Mặc dù ăn chay được biết tốt cho sức khỏe, nhưng các nghiên cứu gần đây cũng đưa rất nhiều mặt trái của chế độ ăn thuần chay nghiêm ngặt, bao gồm các báo cáo về nguy cơ đột quỵ, ảnh hưởng đến não, rụng tóc và sự trầm cảm. Vậy mô hình ăn uống được cho là lành mạnh này có những nhược điểm gì?
2.1. Nguy cơ đột quỵ
Một nghiên cứu theo dõi hơn 48.000 người trong 18 năm cho thấy người ăn chay có nguy cơ mắc bệnh tim thấp hơn 13% so với người ăn thịt, nhưng tỷ lệ đột quỵ lại cao hơn khoảng 20%. Tuy vậy, do đây là nghiên cứu quan sát và chế độ ăn ở mỗi nơi khác nhau nên cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định mối liên hệ này.
2.2. Ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ
Chế độ ăn chay có thể khiến cơ thể thiếu choline – dưỡng chất quan trọng cho não bộ, thường có nhiều trong thịt và gia cầm. Người ăn chay có thể bổ sung từ trứng hoặc thực phẩm chức năng để đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng.
2.3. Rụng tóc
Thiếu protein, sắt, kẽm và vitamin B – những dưỡng chất thường có nhiều trong thịt – có thể dẫn đến rụng tóc. Người ăn chay cần chú ý bổ sung từ các thực phẩm thực vật hoặc thực phẩm chức năng khi cần thiết.
2.4. Ảnh hưởng đến tâm trạng
Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa ăn chay và tâm trạng cho kết quả khác nhau. Một số cho rằng ăn chay có thể cải thiện tâm trạng, trong khi nghiên cứu khác cho thấy người ăn chay có nguy cơ trầm cảm cao hơn. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng rõ ràng chứng minh ăn chay là nguyên nhân trực tiếp gây ra các vấn đề tâm lý.
