Công nghệ giả mạo số khiến người nhận dễ mất cảnh giác
Caller ID Spoofing không phải thủ đoạn mới nhưng đang trở nên đáng lo ngại hơn cùng sự phát triển của các hệ thống liên lạc qua Internet.
Về nguyên lý, danh tính thực tế của người thực hiện cuộc gọi và thông tin được hiển thị trên thiết bị có thể không hoàn toàn giống nhau. Kẻ gian lợi dụng đặc điểm này để tạo ra một cuộc gọi có vẻ như xuất phát từ số điện thoại đáng tin cậy.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu từng cảnh báo rằng số điện thoại xuất hiện trên màn hình chưa chắc phản ánh chính xác nguồn gọi thực tế. Điều này đồng nghĩa người dùng không nên chỉ dựa vào tên hoặc số điện thoại hiển thị để xác minh danh tính.
Đặc biệt, nếu cuộc gọi mang theo những yêu cầu bất thường, người nhận càng cần chủ động kiểm tra thông tin bằng một kênh khác.
Dấu hiệu đầu tiên: Người gọi yêu cầu cung cấp OTP hoặc mật khẩu
Một trong những cảnh báo quan trọng nhất là cuộc gọi yêu cầu người dân đọc mã OTP, mật khẩu, mã xác thực hoặc thông tin đăng nhập.
Kẻ gian thường tự giới thiệu là nhân viên ngân hàng, đơn vị cung cấp dịch vụ hoặc bộ phận hỗ trợ khách hàng. Sau đó, chúng đưa ra lý do như tài khoản phát sinh giao dịch bất thường, cần xác minh danh tính hoặc hệ thống chuẩn bị khóa tài khoản.
Việc số điện thoại hiển thị trùng với số hotline quen thuộc càng khiến nạn nhân dễ tin tưởng.
Tuy nhiên, người dùng cần nhớ rằng không nên cung cấp mã xác thực hoặc mật khẩu cho người gọi qua điện thoại, đặc biệt khi bản thân không chủ động yêu cầu một giao dịch trước đó.
Dấu hiệu thứ hai: Tạo áp lực bằng cách đe dọa hoặc thúc giục
Một kịch bản phổ biến khác là tạo tâm lý hoảng sợ để nạn nhân không có thời gian suy nghĩ.
Người gọi có thể thông báo tài khoản sắp bị khóa, căn cước hoặc thông tin cá nhân có vấn đề, đang liên quan đến một vụ việc điều tra hoặc phát sinh giao dịch đáng ngờ.
Trong một số trường hợp, kẻ gian còn tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng và yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào một tài khoản được gọi là “tài khoản an toàn” để phục vụ xác minh.
Đây là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm. Khi người gọi liên tục thúc ép chuyển tiền hoặc yêu cầu thực hiện thao tác ngay lập tức, người dân nên ngắt cuộc gọi và kiểm chứng thông tin qua kênh chính thức.
Dấu hiệu thứ ba: Số gọi đến đúng nhưng thông tin lại bất thường
Việc màn hình xuất hiện đúng số của người thân, ngân hàng hay tổ chức quen thuộc không đồng nghĩa cuộc gọi chắc chắn an toàn.
Ngay cả khi số điện thoại có vẻ chính xác, người dân vẫn cần chú ý đến nội dung trao đổi. Nếu người gọi cung cấp thông tin không khớp, yêu cầu thực hiện một thao tác chưa từng có hoặc liên tục đề nghị cung cấp dữ liệu cá nhân, cần lập tức đặt nghi vấn.
Đặc biệt, với những cuộc gọi được cho là từ người thân nhưng có nội dung liên quan đến tiền bạc, người nhận nên chủ động xác minh bằng một phương thức khác trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.
Dấu hiệu thứ tư: Yêu cầu truy cập đường link hoặc cài ứng dụng
Kẻ lừa đảo không chỉ dừng ở việc lấy thông tin qua lời nói. Sau khi tạo được lòng tin, chúng có thể gửi đường link hoặc hướng dẫn nạn nhân tải một ứng dụng với lý do hỗ trợ xác minh tài khoản.
Nếu người dùng truy cập vào website giả mạo hoặc cài phần mềm không rõ nguồn gốc, nguy cơ mất thông tin đăng nhập, dữ liệu cá nhân và quyền kiểm soát thiết bị có thể tăng cao.
Do đó, người dân không nên cài ứng dụng theo hướng dẫn từ một cuộc gọi không xác định, ngay cả khi người gọi tự nhận là nhân viên ngân hàng hay cơ quan chức năng.
Cách xử lý an toàn khi nhận cuộc gọi đáng ngờ
Nguyên tắc quan trọng nhất là không xác thực danh tính chỉ bằng số điện thoại hiển thị.
Khi cảm thấy bất thường, người dùng nên kết thúc cuộc gọi, sau đó tự tìm số hotline trên website hoặc ứng dụng chính thức của tổ chức để gọi lại. Không nên sử dụng số điện thoại do chính người gọi cung cấp.
Với cuộc gọi được cho là từ người thân, có thể chủ động gọi lại bằng số đã lưu hoặc liên hệ qua một kênh quen thuộc khác để kiểm tra.
Các tổ chức tài chính cũng được khuyến nghị không sử dụng số điện thoại hiển thị như yếu tố duy nhất để xác minh khách hàng. Những phương thức bảo mật bổ sung như xác thực đa yếu tố, thông báo trên ứng dụng và sinh trắc học có thể giúp giảm nguy cơ bị lợi dụng.
Trong thời đại công nghệ phát triển, một cuộc gọi có số hiển thị quen thuộc vẫn có thể là cuộc gọi giả mạo. Thay vì tin vào những gì xuất hiện trên màn hình, người dân cần tập trung vào nội dung yêu cầu, giữ bình tĩnh và chủ động xác minh qua kênh chính thức.
Chỉ một thao tác cúp máy và gọi lại đúng số có thể giúp ngăn chặn một vụ lừa đảo trước khi quá muộn.
