Mùa hè nắng nóng, những món ăn được làm lạnh như dưa hấu, nước ngọt, đồ ăn bảo quản trong tủ lạnh trở thành lựa chọn yêu thích của nhiều gia đình. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, tủ lạnh không phải là “chiếc két an toàn” tuyệt đối cho thực phẩm. Một loại vi khuẩn có khả năng tồn tại trong môi trường lạnh đang được ví như “sát thủ tủ lạnh” – Listeria.
Liên tiếp ghi nhận ca bệnh nghiêm trọng sau khi ăn thực phẩm để lạnh
Thời gian gần đây, nhiều trường hợp nhiễm vi khuẩn Listeria sau khi sử dụng thực phẩm bảo quản trong tủ lạnh đã khiến dư luận lo ngại.
Tại Tây An (Trung Quốc), một phụ nữ 38 tuổi sau khi ăn dưa hấu để qua đêm trong tủ lạnh đã xuất hiện triệu chứng đau nhức toàn thân, nôn ói, rối loạn ý thức. Khi nhập viện, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị nhiễm Listeria gây nhiễm trùng nội sọ.
Một thai phụ mang thai 26 tuần ở Trịnh Châu cũng phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn hai miếng dưa hấu để trong tủ lạnh. Người phụ nữ sốt cao gần 39 độ C, được đưa vào phòng chăm sóc đặc biệt (ICU). Sau quá trình điều trị tích cực, các bác sĩ mới giữ được thai nhi.
Tại Thâm Quyến, một sản phụ mang thai 34 tuần bị sốt cao sau khi ăn dưa hấu bảo quản trong tủ lạnh. Ba ngày sau, cô phải phẫu thuật lấy thai khẩn cấp. Em bé sinh ra được chẩn đoán nhiễm trùng huyết do Listeria.
Theo các chuyên gia, đây không phải những trường hợp cá biệt. Listeria là loại vi khuẩn nguy hiểm bởi khả năng tồn tại lâu trong môi trường lạnh, đặc biệt là trong các loại thực phẩm bảo quản trong tủ lạnh.
Vì sao Listeria được gọi là “sát thủ tủ lạnh”?
Nhiều người vẫn nghĩ rằng thực phẩm được cất trong tủ lạnh sẽ không còn nguy cơ nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, quan niệm này không hoàn toàn chính xác.
Trong khi phần lớn vi khuẩn giảm hoạt động ở nhiệt độ thấp, Listeria lại có khả năng thích nghi đặc biệt với môi trường lạnh. Ở nhiệt độ khoảng 0-4 độ C trong ngăn mát tủ lạnh, loại vi khuẩn này vẫn có thể phát triển. Ngay cả trong môi trường đông lạnh sâu khoảng -20 độ C, Listeria vẫn có khả năng tồn tại trong thời gian dài.
Điều đó đồng nghĩa với việc tủ lạnh chỉ làm chậm quá trình hư hỏng của thực phẩm chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn gây bệnh.
Tuy nhiên, Listeria có một điểm yếu là dễ bị tiêu diệt bởi nhiệt độ cao. Việc đun nóng thực phẩm ở mức 60-70 độ C trong thời gian đủ lâu có thể loại bỏ nguy cơ từ loại vi khuẩn này.
Những thực phẩm dễ trở thành nơi trú ngụ của Listeria
Theo cảnh báo y tế, nhiều loại thực phẩm quen thuộc trong mùa hè có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm Listeria, bao gồm:
Sữa tươi chưa qua tiệt trùng, các loại phô mai mềm, kem;
Thịt chế biến sẵn như giăm bông, xúc xích, thịt nguội, đồ ăn chế biến sẵn;
Các món ăn dùng ngay như salad, rau trộn, sashimi, đồ nguội;
Trái cây đã cắt và bảo quản lâu trong tủ lạnh, đặc biệt là dưa hấu, dưa lưới;
Cơm, thức ăn thừa để quá lâu trong tủ lạnh.
Các chuyên gia cho biết, khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm là giai đoạn nguy cơ nhiễm Listeria gia tăng do thói quen sử dụng thực phẩm lạnh trong mùa hè.
Ai có nguy cơ gặp biến chứng nặng?
Không phải ai nhiễm Listeria cũng gặp biến chứng nghiêm trọng. Người khỏe mạnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng nhẹ như đau bụng, tiêu chảy và tự hồi phục.
Tuy nhiên, với những nhóm có sức đề kháng yếu, vi khuẩn này có thể gây hậu quả nguy hiểm.
Phụ nữ mang thai: Listeria có thể xâm nhập qua nhau thai, gây nhiễm trùng cho thai nhi, làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc thai chết lưu.
Trẻ sơ sinh: Trẻ nhiễm Listeria có thể mắc nhiễm trùng huyết, viêm màng não, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
Người cao tuổi: Hệ miễn dịch suy giảm khiến nhóm người này dễ mắc các biến chứng nặng như viêm màng não do vi khuẩn.
Người suy giảm miễn dịch: Bệnh nhân ung thư, người ghép tạng hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch dài ngày có nguy cơ diễn tiến bệnh nghiêm trọng hơn.
5 nguyên tắc giúp hạn chế nguy cơ nhiễm Listeria
Để bảo vệ sức khỏe trong mùa hè, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên duy trì những thói quen sau:
1. Ăn trái cây ngay sau khi cắt
Các loại quả nhiều nước như dưa hấu, dưa lưới sau khi cắt nên được sử dụng sớm. Nếu bảo quản trong tủ lạnh, không nên để quá lâu trước khi ăn.
2. Hâm nóng kỹ thức ăn trước khi dùng
Các món ăn thừa, đồ kho, thực phẩm chế biến sẵn lấy từ tủ lạnh ra cần được đun nóng kỹ để tiêu diệt vi khuẩn.
3. Bảo quản thực phẩm sống và chín riêng biệt
Thịt sống, hải sản nên để ở ngăn dưới; thực phẩm chín, trái cây nên đặt ở ngăn trên. Dao, thớt dùng cho thực phẩm sống cũng cần tách riêng với đồ ăn đã chế biến.
4. Phụ nữ mang thai và người cao tuổi nên hạn chế thực phẩm có nguy cơ cao
Các món như sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm, hải sản sống, rau trộn bảo quản lâu nên được cân nhắc kỹ trước khi sử dụng.
5. Không chủ quan khi có triệu chứng bất thường
Nếu xuất hiện tình trạng sốt không rõ nguyên nhân, đau nhức cơ thể, đặc biệt ở phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng yếu, cần đi khám sớm và thông báo với bác sĩ về việc từng sử dụng thực phẩm bảo quản trong tủ lạnh.
Tủ lạnh không phải “lá chắn” tuyệt đối
Tủ lạnh giúp kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm nhưng không thể thay thế các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm.
Trong mùa hè, khi nhu cầu sử dụng đồ ăn lạnh tăng cao, người dân cần chú ý hơn đến cách bảo quản, chế biến và sử dụng thực phẩm.
Bởi đôi khi, nguy cơ sức khỏe không đến từ những món ăn lạ, mà lại xuất hiện ngay trong những thực phẩm quen thuộc hằng ngày.
