Làm giấy khai sinh ở đâu?
Theo Điều 13 Luật Hộ tịch 2014, hiện còn hiệu lực đến ngày 1/3/2027, UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ là cơ quan có thẩm quyền thực hiện đăng ký khai sinh. Nơi cư trú có thể là nơi thường trú hoặc tạm trú.
Cha, mẹ, ông, bà, người thân thích hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ có trách nhiệm thực hiện đăng ký khai sinh tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Nếu không xác định được nơi cư trú của cha, mẹ thì có thể đăng ký tại UBND cấp xã nơi trẻ đang sinh sống thực tế.
Đối với trường hợp khai sinh có yếu tố nước ngoài, hồ sơ được thực hiện theo quy định riêng về thẩm quyền. Theo tài liệu, hiện việc đăng ký thuộc thẩm quyền UBND cấp huyện nơi cư trú của cha hoặc mẹ.
Từ ngày 1/3/2027, Luật Hộ tịch 2026 sẽ áp dụng quy định mới về thẩm quyền đăng ký khai sinh.
UBND cấp xã thực hiện đăng ký khai sinh đối với trẻ sinh ra tại Việt Nam; trẻ sinh ở nước ngoài chưa được đăng ký khai sinh, về cư trú tại Việt Nam và có ít nhất cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam; cùng một số trường hợp khác theo quy định.
Đáng chú ý, UBND cấp xã theo lựa chọn của người yêu cầu có thể chủ động thực hiện đăng ký khai sinh khi dữ liệu từ cơ sở khám, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử và đáp ứng đủ điều kiện.
Làm giấy khai sinh cần chuẩn bị những gì?
Theo tài liệu dẫn Quyết định 1872/QĐ-BTP năm 2020, người đi đăng ký khai sinh cần chuẩn bị Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu và bản chính Giấy chứng sinh.
Nếu không có Giấy chứng sinh, có thể sử dụng văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh.
Đối với một số trường hợp đặc biệt:
- Trẻ bị bỏ rơi cần có biên bản về việc trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập;
- Trẻ sinh ra do mang thai hộ cần có văn bản xác nhận của cơ sở y tế thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản;
- Nếu ủy quyền cho người khác đăng ký khai sinh thì cần văn bản ủy quyền theo quy định.
Nếu đăng ký khai sinh đồng thời với thủ tục nhận cha, mẹ, con, hồ sơ còn cần tài liệu chứng minh quan hệ cha, con hoặc mẹ, con. Trường hợp không có văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan có thẩm quyền, các bên có thể lập văn bản cam đoan và phải có ít nhất hai người làm chứng.
Người đi đăng ký cũng cần xuất trình giấy tờ tùy thân còn giá trị sử dụng và giấy tờ liên quan để chứng minh thẩm quyền đăng ký khai sinh trong trường hợp cần thiết.
Trình tự đăng ký khai sinh trực tiếp
Người dân trước hết nộp hồ sơ tại UBND cấp xã có thẩm quyền.
Sau khi tiếp nhận, cán bộ tư pháp - hộ tịch kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin trong tờ khai và giấy tờ kèm theo.
Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, người tiếp nhận viết giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, người dân được hướng dẫn bổ sung, hoàn thiện.
Khi hồ sơ đáp ứng điều kiện, thông tin khai sinh được ghi vào Sổ đăng ký khai sinh, cập nhật để lấy số định danh cá nhân. Sau đó, Chủ tịch UBND cấp xã cấp Giấy khai sinh cho người yêu cầu.
Theo nội dung tài liệu, đăng ký khai sinh đúng hạn hiện không phải trả lệ phí. Đối với trường hợp đăng ký khai sinh không đúng hạn, mức thu thực hiện theo quy định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.
Thông thường, nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, công chức tư pháp - hộ tịch có thể thực hiện đăng ký và trình Chủ tịch UBND cấp xã ký ngay trong ngày tiếp nhận.
Nếu hồ sơ được tiếp nhận sau 15 giờ mà không thể giải quyết ngay thì kết quả được trả trong ngày làm việc tiếp theo.
Có thể đăng ký khai sinh online
Ngoài hình thức trực tiếp, cha mẹ có thể thực hiện đăng ký khai sinh trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Việc tiến hành thủ tục đăng ký khai sinh online có thể giúp cha mẹ trẻ tiết kiệm được nhiều thời gian, công sức, giảm áp lực lên bộ máy hành chính.
Bước 1: Truy cập vào Cổng Dịch vụ công Quốc gia tại địa chỉ https://dichvucong.gov.vn/, sau đó tiến hành đăng nhập.
Bước 2: Tại phần Công dân, nhấn vào mục Có con nhỏ.
Bước 3: Nhấn vào mục Khai sinh rồi chọn Thủ tục đăng ký khai sinh.
Bước 4: Chọn địa phương nộp kê khai thủ tục làm khai sinh. Sau đó nhấn Đồng ý để tiếp tục.
Bước 5: Tại đây, Cổng DVC đã liệt kê danh sách các dịch vụ dành cho Đăng ký khai sinh cho trẻ. Người dân chọn mục phù hợp và nhấn Nộp trực tuyến.
Hệ thống sẽ chuyển sang trang dịch vụ công của tỉnh. (Có thể có yêu cầu đăng nhập lại, dùng tài khoản định danh cá nhân VNeID).
Bước 6: Trang web sẽ hiện quy trình thực hiện dịch vụ công trực tuyến và mã hồ sơ để tra cứu sau này.
Người dân kiểm tra lại thông tin người nộp hồ sơ, sau đó nhấn Bước tiếp theo.
Bước 7: Tiến hành kê khai và upload các giấy tờ đầy đủ theo hướng dẫn ở mục thành phần hồ sơ.
Sau đó bấm Bước tiếp theo.
Bước 8: Xác nhận hình thức nhận kết quả (trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích).
Đóng lệ phí rồi chọn Tiếp tục. Người dân kiểm tra lại thông tin đã đăng ký, sau đó nhập Mã xác nhận và nhấn Nộp hồ sơ.
Bước 9: Chờ nhận kết quả
Hệ thống sẽ có thông báo về việc người dân đã nộp hồ sơ thành công. Người dân chờ cơ quan chức năng giải quyết và nhận kết quả.
Hướng dẫn thủ tục khai sinh khi chưa đăng ký kết hôn
Nếu cha mẹ chưa kết hôn, khi khai sinh bỏ trống tên cha thì khai sinh họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ; phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ để trống.
Khi chưa đăng ký kết hôn mà muốn khai sinh cho con có tên cha thì cần tiến hành làm đồng thời hai thủ tục:
- Thủ tục nhận cha con
- Thủ tục đăng ký khai sinh cho con.
Thủ tục khai sinh cho trẻ trong một số trường hợp đặc biệt
Con khai sinh mang họ mẹ
Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch thì có 02 trường hợp con khai sinh có thể mang họ mẹ.
Trường hợp 1: Do bố, mẹ thỏa thuận
Khoản 1 Điều 4 của Nghị định 123, họ, chữ đệm, tên và dân tộc của trẻ được xác định theo thỏa thuận của cha, mẹ; trường hợp cha, mẹ không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được, thì xác định theo tập quán.
Như vậy, nếu bố mẹ có thỏa thuận, con có thể khai sinh theo họ của mẹ mà không bắt buộc phải theo họ của bố.
Trường hợp 2: Không xác định được bố
Khoản 2 Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định trường hợp chưa xác định được bố thì khi đăng ký khai sinh, họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ; phần ghi về bố trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ để trống.
Như vậy, nếu bố mẹ có thỏa thuận thì pháp luật hiện nay hoàn toàn cho phép con khai sinh mang họ mẹ.
Khai sinh cho con sinh ra do mang thai hộ
Bởi đứa trẻ sinh ra được xác định là con của người nhờ mang thai hộ nên trách nhiệm đăng ký khai sinh thuộc về người chồng hoặc người vợ nhờ mang thai hộ (Căn cứ vào Điều 15 Luật Hộ tịch).
Về cơ bản, thủ tục đăng ký khai sinh cho con do mang thai hộ cũng giống thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ em bình thường. Ngoại trừ vì được sinh ra nhờ mang thai hộ, nên cần lưu ý khi xin cấp giấy chứng sinh.
Chỉ có sổ tạm trú, khai sinh cho con được không?
Luật Cư trú giải thích rõ, nơi cư trú của công dân là chỗ ở hợp pháp mà người đó thường xuyên sinh sống. Chỗ ở hợp pháp của một người có thể là nhà ở, phương tiện hoặc địa điểm mà người này được phép sử dụng để cư trú thông qua việc thuê, mượn, ở nhờ…
Nơi cư trú của công dân có thể là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú.
Mặt khác, thẩm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của cha/mẹ. Vì thế, trẻ hoàn toàn có thể được khai sinh tại nơi tạm trú của cha hoặc mẹ.
Trẻ dưới 6 tuổi được đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ BHYT cùng lúc
Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 63/2024/NĐ-CP, truy cập vào Cổng Dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gov.vn) hoặc trên ứng dụng VNeID để thực hiện thủ tục liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 06 tuổi.
Thời gian giải quyết nhóm thủ tục hành chính liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 06 tuổi là không quá 03 ngày làm việc kể từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận đầy đủ hồ sơ theo quy định.
Trường hợp phải xác minh thông tin thì thời hạn là không quá 05 ngày làm việc. Nếu cơ quan có thẩm quyền giải quyết tiếp nhận hồ sơ sau 15 giờ thì thời gian được tính bắt đầu từ ngày làm việc tiếp theo.
Hiện nay, thủ tục liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 06 tuổi đã thực hiện được trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
