Từ tháng 9/2026, nhiều quy định mới liên quan đến lao động, thời giờ làm việc và chính sách tiền lương, hưu trí bắt đầu được áp dụng. Trong đó, đáng chú ý là quy định về việc ký hợp đồng với giáo viên đã nghỉ hưu, giới hạn thời gian làm việc của một số lao động hàng hải và mức phạt doanh nghiệp có thể phải chịu khi không đăng ký đầy đủ thông tin lao động.
Giáo viên nghỉ hưu có thể tiếp tục làm việc toàn thời gian
Từ ngày 1/9/2026, quy định mới về việc sử dụng giáo viên sau khi nghỉ hưu chính thức có hiệu lực theo Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT.
Theo đó, các cơ sở giáo dục có thể ký hợp đồng làm việc với giáo viên đã nghỉ hưu để tiếp tục giảng dạy toàn thời gian. Việc ký kết phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, công khai và minh bạch, đồng thời phù hợp với nhu cầu thực tế cũng như định hướng phát triển của từng cơ sở giáo dục.
Quá trình sử dụng giáo viên nghỉ hưu cũng phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng, đào tạo và xây dựng đội ngũ kế cận.
Giáo viên thuộc diện này phải đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất nghề nghiệp, sức khỏe, trình độ đào tạo và năng lực chuyên môn theo quy định. Bên cạnh đó, khả năng ứng dụng công nghệ và các yêu cầu riêng của cơ sở giáo dục cũng được xem xét.
Thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi sẽ được các bên thỏa thuận nhưng vẫn phải tuân thủ quy định của pháp luật lao động và chế độ làm việc đối với nhà giáo.
Đáng chú ý, kết quả hoạt động của giáo viên nghỉ hưu có thể được cơ sở giáo dục sử dụng để đánh giá năng lực đào tạo, quy mô tuyển sinh hoặc phục vụ công tác kiểm định. Tuy nhiên, nhóm giáo viên này không được dùng để thay thế các điều kiện bắt buộc về đội ngũ giáo viên cơ hữu theo quy định hiện hành.
Một số công việc hàng hải chỉ được làm tối đa 6 giờ mỗi ngày
Cũng từ ngày 1/9/2026, Thông tư 56/2026/TT-BXD bắt đầu có hiệu lực, đưa ra quy định riêng về thời giờ làm việc đối với người lao động thực hiện một số công việc đặc thù trên biển.
Theo quy định mới, người lao động làm các công việc thuộc nhóm này được bố trí theo ca và thời gian làm việc tối đa là 6 giờ trong một ngày.
Phạm vi công việc bao gồm vận hành, bảo dưỡng các đèn báo hiệu hàng hải hoặc vật chướng ngại biệt lập; kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống báo hiệu hàng hải; kiểm tra thường xuyên đê, kè; sơn và bảo dưỡng công trình; thay thế, thả, điều chỉnh hoặc thu hồi phao báo hiệu.
Ngoài ra, một số công việc liên quan đến cung ứng cho trạm đèn biển và trạm quản lý luồng cũng thuộc phạm vi điều chỉnh.
Trong trường hợp phát sinh nhu cầu làm thêm giờ, thời gian làm thêm tối đa không quá 50% số giờ làm việc của ca trong ngày và tổng số giờ làm thêm không vượt quá 300 giờ mỗi năm. Việc làm thêm phải có sự đồng ý của người lao động.
Sau khi kết thúc một ca làm việc, người lao động phải được bảo đảm ít nhất 12 giờ nghỉ liên tục trước khi bước vào ca tiếp theo.
Doanh nghiệp không đăng ký thông tin lao động có thể bị phạt đến 20 triệu đồng
Một quy định khác đáng chú ý sẽ được áp dụng từ ngày 10/9/2026 là Nghị định 283/2026/NĐ-CP, liên quan đến xử phạt trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Theo quy định, người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu không cung cấp thông tin phục vụ đăng ký lao động, cung cấp thiếu hoặc kê khai không chính xác có thể bị phạt từ 1-2 triệu đồng.
Đối với người sử dụng lao động, mức xử phạt được xác định dựa trên số lượng người lao động mà doanh nghiệp không thực hiện đăng ký hoặc điều chỉnh thông tin theo quy định.
Cụ thể, trường hợp vi phạm liên quan đến từ 1-50 người lao động có thể bị phạt từ 5-10 triệu đồng. Nếu số người lao động từ 51-100 người, mức phạt tăng lên 10-15 triệu đồng. Với trường hợp có từ 101 người lao động trở lên, mức phạt có thể lên tới 20 triệu đồng.
Quy định mới đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần chủ động rà soát, cập nhật thông tin lao động, đặc biệt khi thực hiện thủ tục tham gia hoặc điều chỉnh thông tin đóng bảo hiểm xã hội.
Thời hiệu xử phạt đối với vi phạm trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội là 1 năm; riêng một số hành vi thuộc lĩnh vực người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng có thời hiệu 2 năm.
Thay đổi quy định về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện
Từ ngày 15/9/2026, Thông tư 111/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực và bãi bỏ Thông tư 86/2017/TT-BTC, văn bản từng hướng dẫn một số nội dung liên quan đến chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện.
Việc thay đổi này gắn với khuôn khổ mới được thiết lập tại Nghị định 85/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026, về bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Khung pháp lý mới quy định cụ thể hơn về đối tượng tham gia, quyền và nghĩa vụ của các bên, việc thành lập, quản lý, đầu tư, giám sát quỹ cũng như chi trả quyền lợi hưu trí.
Điểm đáng chú ý là việc tham gia chương trình mang tính tự nguyện giữa người lao động và người sử dụng lao động. Doanh nghiệp không được lấy việc tham gia chương trình làm điều kiện bắt buộc khi tuyển dụng, gia hạn hợp đồng, xét thưởng hoặc đánh giá người lao động.
Mức đóng được các bên thỏa thuận và được ghi nhận vào tài khoản hưu trí cá nhân. Trong một số trường hợp đặc biệt như mắc bệnh nghiêm trọng, suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc qua đời, người tham gia có thể được hưởng quyền lợi trước thời điểm nghỉ hưu theo quy định.
Đối với các quỹ đang được quản lý theo quy định cũ, pháp luật cũng có cơ chế chuyển tiếp với thời hạn tối đa 12 tháng kể từ ngày Nghị định 85/2026/NĐ-CP có hiệu lực.
