Đăng ký quyền tác giả cho bộ đề luyện thi tốt nghiệp THPT 2027: Quy trình, hồ sơ, thời gian và chi phí theo quy định mới

Giáo viên, nhóm tác giả và các trung tâm luyện thi đầu tư nhiều công sức để biên soạn bộ đề ôn thi tốt nghiệp THPT. Khi tài liệu được chia sẻ rộng trên mạng, nguy cơ bị sao chép, đổi tên, bán lại là có thật. Đăng ký quyền tác giả là cách đơn giản, chi phí thấp để tác giả có bằng chứng pháp lý vững chắc khi cần bảo vệ quyền lợi.

Dưới đây là những tư vấn của Luật sư Vũ Ngọc Bằng, Công ty Luật TNHH Sakura (SAKURA LAW FIRM) về vấn đề này.

1. Có bắt buộc phải đăng ký không?

Không bắt buộc. Theo Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định (bản in, file điện tử...), không phụ thuộc vào việc đã công bố hay đã đăng ký.

Tuy vậy, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả có giá trị chứng minh rất lớn. Khi xảy ra tranh chấp, người được cấp Giấy chứng nhận không phải chứng minh lại quyền của mình, trừ khi có chứng cứ ngược lại. Với bộ đề luyện thi, vốn dễ bị sao chép và phát tán nhanh trong mùa ôn thi, việc đăng ký sớm càng có ý nghĩa.

2. Căn cứ pháp lý áp dụng

• Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, được sửa đổi, bổ sung nhiều lần, gần nhất bởi Luật số 131/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/4/2026).
• Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về quyền tác giả, quyền liên quan, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 09/4/2026).
• Thông tư số 08/2026/TT-BVHTTDL quy định các mẫu văn bản trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan.
• Thông tư số 211/2016/TT-BTC quy định mức thu phí đăng ký quyền tác giả.

3. Điều kiện để bộ đề được bảo hộ

Bộ đề luyện thi thuộc loại hình tác phẩm được thể hiện dưới dạng chữ viết. Để được bảo hộ và được cấp Giấy chứng nhận, bộ đề cần đáp ứng các điều kiện sau:

1. Tính nguyên gốc: câu hỏi, đáp án, lời giải, cách sắp xếp và lựa chọn nội dung phải do tác giả tự sáng tạo, không sao chép của người khác. Đề thi chính thức, đề minh họa của Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc đề của trường khác nếu được đưa vào bộ đề thì phải ghi rõ nguồn và không phải là phần được bảo hộ cho tác giả.
2. Đã được định hình: bộ đề đã hoàn thành ở dạng bản in hoặc file điện tử.
3. Xác định rõ tác giả, chủ sở hữu: nếu nhiều giáo viên cùng soạn thì là đồng tác giả và cần thống nhất bằng văn bản; nếu giáo viên soạn theo nhiệm vụ được giao hoặc theo hợp đồng với trường, trung tâm, công ty thì chủ sở hữu quyền tác giả có thể là tổ chức đó.
4. Lưu ý khi có dùng trí tuệ nhân tạo (AI): theo quy định mới tại Nghị định 134/2026/NĐ-CP, tác phẩm có sự hỗ trợ của AI chỉ được bảo hộ khi con người có đóng góp sáng tạo mang tính quyết định. Tác giả nên lưu lại bản thảo, quá trình chỉnh sửa và lời nhắc (prompt) đã dùng để chứng minh khi được yêu cầu. Nội dung do AI tự động tạo ra không được bảo hộ.

4. Hồ sơ cần chuẩn bị

1. Tờ khai đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả theo Mẫu số 01 ban hành kèm Thông tư 08/2026/TT-BVHTTDL, viết bằng tiếng Việt, do tác giả hoặc chủ sở hữu ký (hoặc điểm chỉ).
2. 02 bản sao tác phẩm (bộ đề hoàn chỉnh) nếu nộp bản giấy; nộp trực tuyến thì gửi bản điện tử.
3. Văn bản ủy quyền nếu nộp qua người đại diện, ví dụ công ty luật.
4. Tài liệu chứng minh quyền sở hữu nếu chủ sở hữu không đồng thời là tác giả (quyết định giao nhiệm vụ, hợp đồng sáng tác, hợp đồng chuyển nhượng...), kèm văn bản cam đoan của tác giả về việc tự sáng tạo tác phẩm.
5. Văn bản đồng ý của các đồng tác giả, đồng chủ sở hữu nếu có, trừ khi tất cả đã cùng ký tờ khai.
6. Giấy tờ pháp lý của tác giả, chủ sở hữu (căn cước; Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nếu chủ sở hữu là tổ chức).

5. Các bước thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị và hoàn thiện bộ đề. Rà soát lại toàn bộ nội dung, loại bỏ hoặc ghi nguồn phần trích dẫn, thống nhất tên tác phẩm (ví dụ: “Bộ đề luyện thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2027 môn ...”).

Bước 2: Nộp hồ sơ tại Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (tên gọi mới của Cục Bản quyền tác giả, thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) theo một trong ba cách: nộp trực tiếp tại trụ sở ở Hà Nội hoặc văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng; gửi qua bưu chính; hoặc nộp trực tuyến trên Cổng dịch vụ công.

Bước 3: Nộp phí theo hướng dẫn của cơ quan tiếp nhận.

Bước 4: Theo dõi, sửa đổi, bổ sung hồ sơ khi có thông báo của Cục.

Bước 5: Nhận Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.

6. Thời gian giải quyết

Như vậy, nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ ngay từ đầu, tác giả có thể nhận Giấy chứng nhận trong khoảng 37 ngày làm việc. Hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung sẽ kéo dài thêm.

7. Chi phí

• Phí nhà nước: 100.000 đồng/Giấy chứng nhận đối với tác phẩm viết (Thông tư 211/2016/TT-BTC). Trường hợp xin cấp lại, mức phí bằng 50% mức thu lần đầu.
• Chi phí khác (nếu có): in ấn bản sao, chứng thực giấy tờ, gửi bưu chính, phí dịch vụ nếu thuê tổ chức hành nghề luật sư hoặc tổ chức đại diện thực hiện.

8. Thời hạn bảo hộ

Quyền nhân thân như đứng tên tác giả, đặt tên tác phẩm, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm được bảo hộ vô thời hạn. Quyền tài sản (sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm trên mạng...) đối với tác phẩm viết được bảo hộ suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; nếu có đồng tác giả thì tính theo năm chết của đồng tác giả chết sau cùng.

9. Một số lời khuyên thực tế

• Nên đăng ký trước khi phát hành rộng rãi hoặc đăng tải bộ đề lên mạng xã hội, website, nền tảng học trực tuyến.
• Ghi rõ thông tin bản quyền, tên tác giả trên bìa và từng trang tài liệu; lưu giữ bản thảo gốc có ghi ngày tháng.
• Ký văn bản thỏa thuận rõ ràng giữa các đồng tác giả, giữa giáo viên và trung tâm về việc ai là chủ sở hữu, cách chia lợi nhuận.
• Khi phát hiện bị sao chép trái phép, tác giả có thể yêu cầu gỡ bỏ, đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử phạt hành chính hoặc khởi kiện tại Tòa án; Giấy chứng nhận đăng ký là chứng cứ quan trọng trong các trường hợp này.