Một bé trai 6 tháng tuổi tại Trung Quốc được chẩn đoán ngộ độc chì mức độ trung bình sau gần 3 tháng được người thân sử dụng bột Hoàng Đan để điều trị hăm đỏ vùng mông. Vụ việc là lời cảnh báo về những bài thuốc dân gian tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương nghiêm trọng cho trẻ nhỏ.
Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Hồ Nam (Trung Quốc), ngày 7/11, một bé trai 6 tháng tuổi, được gọi bằng tên giả là Tiểu Khả, được gia đình đưa đi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Trước đó, trẻ có vẻ ngoài bụ bẫm, ăn uống, ngủ nghỉ bình thường và phát triển đúng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm khiến cha mẹ vô cùng lo lắng khi chỉ số chì trong máu vượt ngưỡng nghiêm trọng. Các bác sĩ xác định bé bị ngộ độc chì mức độ trung bình.
Ban đầu, gia đình không hiểu nguyên nhân khiến trẻ nhiễm độc. Cha mẹ khẳng định bé chưa từng tiếp xúc với những vật dụng thường được cảnh báo có chứa chì như bút chì, màu vẽ hay đồ chơi.
Sau khi tìm hiểu kỹ tiền sử sinh hoạt, các bác sĩ phát hiện nguyên nhân xuất phát từ một bài thuốc dân gian được sử dụng trong gia đình. Theo đó, do bé thường xuyên bị hăm đỏ vùng mông, người lớn tuổi đã tin theo kinh nghiệm truyền miệng, dùng bột Hoàng Đan bôi lên vùng da bị tổn thương. Việc này kéo dài liên tục gần 3 tháng.
Bác sĩ Đường Thạc, Phó trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc sức khỏe và Quản lý sức khỏe trẻ em thuộc Bệnh viện Nhi Hồ Nam, cho biết Hoàng Đan, Hồng Đan hay Diên Đan theo cách gọi dân gian thực chất có thành phần chính là chì(II,IV) oxit (Pb3O4), một hợp chất chứa kim loại nặng có độc tính cao.
Trong quan niệm dân gian trước đây, loại bột này được cho là có tác dụng hút ẩm, giải độc, điều trị chàm và hăm đỏ. Tuy nhiên, chì là kim loại nặng độc hại, có khả năng gây tổn thương hệ thần kinh và không có vai trò thiết yếu đối với cơ thể người.
Đáng lo ngại, chì có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ thông qua vùng da và niêm mạc còn non yếu. Trẻ nhỏ lại thường có thói quen mút tay, chạm tay vào vùng mông rồi đưa lên miệng, khiến lượng chì tiếp tục đi vào cơ thể và tích tụ theo thời gian.
Ngộ độc chì có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ
Theo bác sĩ Đường Thạc, trẻ em có nguy cơ ngộ độc chì cao hơn người trưởng thành do đặc điểm sinh lý và quá trình phát triển chưa hoàn thiện.
Thứ nhất, đường ruột của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có khả năng hấp thụ chì cao gấp 3-5 lần người lớn. Thứ hai, hàng rào máu não chưa phát triển đầy đủ khiến chì dễ xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ. Ngoài ra, các cơ quan tạo máu, tiêu hóa và chuyển hóa của trẻ còn non yếu nên dễ chịu tác động tiêu cực khi tiếp xúc với kim loại nặng này.
Chì có thể gây thiếu máu, đau bụng, chậm phát triển và ảnh hưởng đến khả năng nhận thức. Đặc biệt, ngay cả khi tiếp xúc với lượng chì thấp trong thời gian dài, trẻ vẫn có nguy cơ bị suy giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và học tập.
Ngộ độc chì mạn tính thường diễn tiến âm thầm. Nhiều trẻ vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường, không sốt hay quấy khóc nên cha mẹ khó nhận biết. Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể xuất hiện những biểu hiện không đặc hiệu như chán ăn, dễ cáu gắt hoặc hiếu động bất thường. Những dấu hiệu này đôi khi bị nhầm với rối loạn tiêu hóa hoặc tính cách nghịch ngợm của trẻ.
Khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt hơn như đau bụng tái diễn, da xanh xao, thiếu máu, mệt mỏi và tinh thần uể oải, tình trạng nhiễm độc có thể đã tiến triển. Một số tổn thương thần kinh do chì gây ra có thể kéo dài suốt đời, khó phục hồi hoàn toàn.
Những nguồn phơi nhiễm chì cha mẹ không nên chủ quan
Ngoài các bài thuốc dân gian, nhiều vật dụng và thói quen sinh hoạt trong gia đình cũng có thể khiến trẻ tiếp xúc với chì.
Các chuyên gia cảnh báo một số nguồn nguy cơ gồm đồ chơi nhiều màu sắc kém chất lượng, bát đĩa trang trí bằng phẩm màu không an toàn, phụ kiện nhựa giá rẻ; lớp sơn cũ bong tróc từ nhà ở và đồ nội thất; trứng bách thảo chế biến thủ công hoặc bỏng ngô làm bằng lò đốt kiểu cũ.
Bên cạnh đó, nước máy đọng lâu trong đường ống cũng cần được lưu ý. Gia đình nên xả bỏ lượng nước đầu tiên vào buổi sáng trước khi sử dụng nếu nghi ngờ đường ống có nguy cơ nhiễm chì.
Những gia đình có cha mẹ làm việc trong ngành luyện kim, in ấn hoặc sản xuất ắc quy cần đặc biệt thận trọng. Việc không thay quần áo, vệ sinh cá nhân trước khi tiếp xúc với trẻ có thể khiến bụi chì từ môi trường làm việc phát tán vào không gian sống.
Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh không tự ý sử dụng thuốc hoặc bài thuốc truyền miệng để điều trị bệnh ngoài da cho trẻ. Khi trẻ bị hăm tã kéo dài, cần lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp và đưa trẻ đi khám nếu tình trạng không cải thiện. Việc kiểm soát nguồn phơi nhiễm, lựa chọn sản phẩm an toàn và thăm khám kịp thời là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe, sự phát triển lâu dài của trẻ.
