Trải qua gần ba thập kỷ, Hà Nội từ một thị thành trầm mặc thời hậu bao cấp đã lột xác thành một siêu đô thị sôi động. Chừng ấy năm đủ để những em bé sinh ra cuối thập niên 90 lớn lên, trưởng thành và ngơ ngác nhận ra thành phố tuổi thơ mình đã khoác lên tấm áo hoàn toàn khác. Nhưng giữa dòng chảy cuồn cuộn của bê tông, kính thép và những đại lộ nườm nượp còi xe, Hà Nội chưa bao giờ đánh mất cái hồn cốt linh thiêng, cổ kính vốn đã lặn sâu vào tâm khảm của biết bao thế hệ.
Tìm về Hà Nội của những năm giữa thập niên 90 là tìm về một khoảng trời êm đềm đến lạ kỳ. Khi ấy, thành phố hãy còn nép mình dưới những vòm lá xà cừ rợp bóng. Những con đường Phan Đình Phùng, Trần Phú hay Hoàng Diệu trầm lặng đón từng nhịp chuông xe đạp lanh canh mỗi giờ tan tầm. Sáng sớm, màn sương giăng mỏng trên mặt nước Hồ Gươm, len lỏi qua từng ngõ gạch xám còn đượm mùi vôi cũ. Người Hà Nội khi ấy chọn cho mình một nhịp sống chậm rãi, bình dị: người già thong thả nhấp ngụm trà đậm đặc bên vỉa hè, tiếng rao hàng rong lanh lảnh vang xa giữa không gian tĩnh mịch.
Thế rồi, làn sóng Đổi Mới bùng nổ, kéo theo cuộc chuyển mình ngoạn mục nhất trong lịch sử đô thị này. Cột mốc mở rộng địa giới năm 2008 như gạt đi tấm rèm quá khứ, mở ra một Hà Nội vươn dài đôi cánh. Những bãi bồi, ruộng lúa Mỹ Đình, Nam Trung Yên hay Cầu Giấy nhanh chóng nhường chỗ cho những đại lộ thênh thang, những tòa nhà cao tầng chọc trời và các đại đô thị hiện đại. Những cây cầu Nhật Tân, Vĩnh Tuy, Đông Trù kiêu hãnh bắc qua sông Hồng, nối liền hai bờ và xóa đi cảnh chờ phà, tắc cầu của một thời gian khó. Tiếng leng keng của tàu điện xưa nay nhường chỗ cho những đoàn tàu Metro lướt nhẹ trên cao, đánh dấu một thành phố hội nhập, nhộn nhịp và tràn đầy sinh khí.
Ấy thế nhưng, điều kỳ diệu nhất khiến Hà Nội trở nên khác biệt so với bất kỳ thành phố nào trên thế giới chính là khả năng neo giữ ký ức. Dù nhịp sống hiện đại có hối hả đến đâu, chỉ cần rẽ ngoặt vào một con ngõ nhỏ phố cổ, gạt bỏ tiếng còi xe ngoài phố lớn, ta lại va phải cái trầm mặc của những mái ngói âm dương phủ rêu phong. Ta vẫn tìm thấy nét thanh lịch Tràng An ẩn hiện trong lời chào nhẹ nhàng của cụ bà bán phở gánh, hay trong sự cầu kỳ của đĩa chả cá lăng xèo xèo đêm lạnh.
Và có lẽ, chiếc neo bền chặt nhất giữ lấy linh hồn Hà Nội chính là mùa thu. Nói về Hà Nội mà quên mất mùa thu thì coi như chưa chạm tới phần tinh túy nhất của mảnh đất này. Mùa thu Hà Nội đẹp một cách dịu dàng, đằm thắm và kiêu kỳ đến mức có thể làm mềm lòng bất kỳ ai vô tình rảo bước qua. Đó là cái đẹp không phô trương nhưng ngấm sâu: từ hương hoa sữa ngạt ngào tỏa bay trong đêm lạnh quanh góc phố Nguyễn Du, ánh nắng vàng như mật rót nhẹ qua kẽ lá, cho đến những gánh hoa rong chở cả một trời sắc màu, với cúc họa mi trắng muốt, cúc sẻ vàng tươi, thong thả ru mình qua những mảng tường vôi cổ kính. Mùa thu đến, Hà Nội như chậm lại một nhịp, vừa đủ để người ta ngửi thấy mùi cốm mới làng Vòng thơm ngọt gói trong lá sen già, cho ta hít hà cái heo mây se lạnh xoa dịu đi mọi tấp nập ngoài kia.
Trải qua biết bao thay da đổi thịt, Hà Nội hôm nay vừa mang vóc dáng kiêu hãnh của một Thủ đô văn minh, hội nhập, vừa gieo vào lòng người những xao xuyến khôn nguôi. Đó là nơi mà dù có đi xa đến đâu, chỉ cần bất chợt nghe tiếng lá khô xào xạc dưới chân hay hít hà cái heo mây lành lạnh sớm mai, người ta lại thấy lòng mình dịu lại, da diết nhớ về một Hà Nội xưa cũ—bình yên, sâu lắng và vĩnh cửu với thời gian.
