Truyền thông quốc tế đưa tin, sự việc xảy ra tại khu vực Ngawi, gần mũi Palliser, phía đông nam đảo Bắc của New Zealand. Sáng 5/11, người dân phát hiện hàng chục con cá voi hoa tiêu nằm rải rác dọc bờ biển, kéo dài đến khu vực Mangatototo. Sau khi nhận được thông báo, Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC) nhanh chóng có mặt và xác định ít nhất 2 nhóm cá voi gặp nạn.
Trong đàn khoảng 20 cá thể được phát hiện, lực lượng cứu hộ chỉ ghi nhận 4 con còn dấu hiệu sự sống khi có mặt tại hiện trường. Ước tính, tổng cộng gần 50 con cá voi đã bị mắc cạn tại khu vực này.
Quá trình cứu hộ diễn ra vô cùng khó khăn do khu vực cá voi mắc cạn không phải bãi cát bằng phẳng mà chủ yếu là đá tảng, sỏi và nhiều mỏm đá sắc nhọn. Bên cạnh đó, sóng biển lớn cùng dòng hải lưu mạnh từ eo biển Cook khiến việc tiếp cận và di chuyển các cá thể gặp nhiều nguy hiểm. Một số con được cho là đã va vào đá, dẫn đến những chấn thương nghiêm trọng.
Trước tình hình này, Bộ Bảo tồn New Zealand đã phối hợp với tổ chức cứu hộ động vật biển Project Jonah, cộng đồng người Maori và các tình nguyện viên địa phương triển khai phương án ứng cứu. Những người tham gia liên tục dội nước và phủ khăn ướt lên thân cá voi nhằm duy trì độ ẩm, hạn chế tình trạng mất nước và quá nhiệt trong thời gian chờ thủy triều dâng.
Đến khoảng 14h30 cùng ngày, lực lượng cứu hộ đã đưa được hai cá thể trở lại biển. Tuy nhiên, nỗ lực này không mang lại kết quả như mong đợi. Đại diện Project Jonah sau đó xác nhận cả bốn con cá voi được phát hiện còn sống trước đó đều đã chết, trong đó có hai cá thể vừa được đưa trở lại đại dương.
Ngày 6/11, Bộ Bảo tồn New Zealand công bố có 43 con cá voi hoa tiêu chết dọc bờ biển từ Ngawi đến Mangatototo. Cơ quan chức năng nhận định số lượng thực tế có thể cao hơn do một số xác cá voi đã bị dòng hải lưu cuốn ra xa.
Sự việc khiến cộng đồng cư dân địa phương không khỏi sửng sốt và đau lòng. Những người đã sinh sống lâu năm, thường xuyên đánh bắt cá tại vùng biển này cho biết họ từng gặp hiện tượng cá voi dạt vào bờ, nhưng chưa lần nào chứng kiến một vụ việc nghiêm trọng với số lượng lớn như vậy. Đặc biệt, khu vực Ngawi vốn không phải nơi thường xuyên ghi nhận các vụ cá voi mắc cạn hàng loạt.
Theo các chuyên gia, cá voi hoa tiêu là thành viên thuộc họ cá heo, có tập tính sống theo đàn và mối liên kết xã hội rất chặt chẽ. Khi một cá thể bị thương, mắc bệnh hoặc mất khả năng định hướng, những con còn lại thường có xu hướng đi theo để duy trì sự gắn kết. Điều này có thể khiến cả đàn vô tình tiến vào vùng nước nông rồi đồng loạt mắc cạn.
Ngoài tập tính của loài, các yếu tố như cấu trúc địa hình ven biển, sự thay đổi thủy triều và khả năng định vị dưới nước cũng có thể góp phần dẫn đến hiện tượng này. Dù vậy, cho đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm được bằng chứng đủ thuyết phục để xác định chính xác nguyên nhân khiến đàn cá voi mắc cạn hàng loạt.
