Từ tâm lý “nước đến chân mới nhảy” đến thói quen học tập chủ động
Thực tế cho thấy, nhiều học sinh chỉ bắt đầu luyện đề khi kỳ thi đã đến gần. Trong khoảng thời gian ngắn, các em vừa phải hệ thống lại kiến thức, vừa làm quen với cấu trúc đề, rèn tốc độ và xử lý những phần còn yếu. Cách học dồn dập này dễ tạo áp lực, khiến việc ôn tập thiên về ghi nhớ ngắn hạn hơn là hiểu sâu và vận dụng kiến thức.
Trong khi đó, việc làm quen với các dạng bài và đặc biệt là luyện tập với cấu trúc đề thi từ đầu năm mang ý nghĩa khác. Đây không chỉ là quá trình làm quen với dạng thức kiểm tra, mà còn giúp học sinh nhận diện trình độ thực tế của bản thân ở từng giai đoạn.
Theo cô Lê Kim Nhu, giáo viên khối 12 trường THPT Đồng Quan (Hà Nội): “Quá trình luyện tập hiệu quả cần bao gồm ba bước: làm bài, phân tích kết quả và điều chỉnh kế hoạch học tập. Sau mỗi lần làm bài, học sinh cần xem lại câu trả lời sai, xác định nguyên nhân và hệ thống lại phần kiến thức liên quan. Có những lỗi xuất phát từ việc chưa nắm chắc khái niệm; có lỗi do đọc đề chưa kỹ, phân bổ thời gian chưa hợp lý hoặc thiếu khả năng vận dụng kiến thức vào tình huống mới.”
Đồng quan điểm, cô giáo Đặng Thu Hà (trường THPT chuyên Nguyễn Trãi, Hải Phòng) cũng đánh giá: khi lỗi sai được nhận diện và sửa chữa có chủ đích, mỗi lần luyện đề sẽ trở thành một vòng học tập hoàn chỉnh. Qua đó, học sinh không chỉ nâng điểm số mà còn hình thành năng lực tự đánh giá, tự điều chỉnh và chịu trách nhiệm với quá trình học của mình.
Với kinh nghiệm gần 20 năm dạy học khối 12 và chuẩn bị cho học sinh thi tốt nghiệp THPT, cô Lê Kim Nhu chia sẻ thêm: với học sinh chuẩn bị dự thi tốt nghiệp THPT, thời điểm đầu năm là giai đoạn phù hợp để củng cố kiến thức nền tảng và xây dựng nhịp học ổn định.
Tuy nhiên, cô giáo cũng lưu ý, thay vì ngay lập tức làm những đề có độ khó cao, học sinh nên bắt đầu từ các nội dung cơ bản, luyện theo từng chủ đề, sau đó mới chuyển dần sang các đề tổng hợp. Lộ trình này giúp người học hình thành kiến thức theo hệ thống, tránh tình trạng biết nhiều dạng bài nhưng không hiểu sâu bản chất.
Ngoài ra, việc luyện tập cũng cần được phân bổ đều theo thời gian. Học sinh có thể dành một khoảng thời gian cố định mỗi tuần để làm bài, xem lại kết quả và bổ sung phần kiến thức còn thiếu. Cách học đều đặn sẽ giúp kiến thức được củng cố lâu dài hơn so với việc học dồn vào một số thời điểm.
“Học sinh cần duy trì sự cân bằng giữa học kiến thức mới, ôn lại kiến thức cũ và rèn kỹ năng làm bài. Luyện đề chỉ thực sự hiệu quả khi được đặt trong một kế hoạch học tập tổng thể.” – cô Lê Kim Nhu kết luận.
Ứng dụng công nghệ để cá nhân hóa quá trình ôn luyện
Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục, các nền tảng học tập trực tuyến có thể hỗ trợ học sinh theo dõi tiến độ và xây dựng lộ trình phù hợp với năng lực cá nhân.
Bộ đề luyện thi tốt nghiệp THPT 2027 trên Học Liệu Số (hoclieuso.nxbgd.vn) của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được phát triển theo hướng cung cấp hệ thống bài tập đa dạng theo từng môn học, bám sát chương trình và hỗ trợ học sinh luyện tập theo nhiều mức độ.
Với hơn 3.000 tổ hợp câu hỏi, người học có điều kiện tiếp cận nhiều dạng bài, hạn chế tình trạng học thuộc một số đề cố định hoặc chỉ tập trung vào những nội dung quen thuộc. Việc làm bài trên các tổ hợp câu hỏi khác nhau cũng góp phần rèn khả năng vận dụng kiến thức, phản xạ tư duy và thích ứng với các yêu cầu đa dạng của đề thi.
Sau mỗi lần làm bài, hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích kết quả, nhận diện điểm mạnh, điểm còn hạn chế và hỗ trợ học sinh theo dõi quá trình tiến bộ. Dữ liệu học tập được trình bày trực quan giúp các em có thêm căn cứ để điều chỉnh thời gian, lựa chọn nội dung cần ưu tiên và xây dựng mục tiêu phù hợp.
Điểm đáng chú ý của công nghệ không nằm ở việc thay thế vai trò của người học, mà ở khả năng cung cấp thông tin phản hồi kịp thời. Khi biết rõ mình đang ở đâu và cần cải thiện điều gì, học sinh có thể chủ động hơn trong từng bước ôn tập.
Thói quen lập kế hoạch, kiên trì thực hiện mục tiêu, phân tích lỗi sai và tự điều chỉnh phương pháp học sẽ tiếp tục có ích khi các em bước vào môi trường đại học và công việc sau này.
Vì vậy, luyện đề từ đầu năm không nên tạo cảm giác chạy đua hay gây thêm áp lực. Mục tiêu của việc luyện tập sớm là giúp học sinh có đủ thời gian để hiểu mình, hoàn thiện từng phần kiến thức và tiến bộ theo nhịp độ phù hợp để tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT.
