Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, từ nước bọt, phỏng nước và phân của trẻ nhiễm bệnh. Bệnh có thể xuất hiện rải rác quanh năm nhưng thường có xu hướng bùng phát mạnh vào hai thời điểm là tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12.
Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh, tuy nhiên tập trung nhiều nhất là nhóm trẻ dưới 5 tuổi (đặc biệt là dưới 3 tuổi). Môi trường sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, mẫu giáo, trường học là những nơi có nguy cơ lây nhiễm rất cao trong các đợt bùng phát dịch.
Bệnh tay chân miệng trẻ em có xu hướng tăng cao vào hai thời điểm: tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12. Ảnh: Sức khỏe & Đời sống
Trẻ mắc tay chân miệng cần cách ly mấy ngày?
Khi phát hiện trẻ mắc bệnh, gia đình nên cho trẻ cách ly tại nhà từ 10 đến 14 ngày đầu của bệnh để tránh lây nhiễm ra cộng đồng. Đồng thời, cha mẹ cần báo ngay cho nhà trẻ, trường học hoặc cơ quan y tế địa phương để tiến hành khử khuẩn bề mặt, dụng cụ học tập và theo dõi sức khỏe các bé đã từng tiếp xúc. Môi trường cách ly của trẻ cần bảo đảm thông thoáng, sạch sẽ và có ánh nắng mặt trời chiếu vào để hỗ trợ diệt khuẩn tự nhiên.
Cần làm gì khi trẻ sốt?
Nếu trẻ sốt từ 38,5°C trở lên, cha mẹ tiến hành chườm ấm tại các vị trí cổ, nách, bẹn kết hợp cho trẻ uống thuốc hạ sốt thành phần Paracetamol liều 10-15mg/kg/lần (cách 4-6 giờ/lần, không quá 4 lần một ngày). Trường hợp trẻ vẫn sốt cao liên tục, cha mẹ có thể dùng Ibuprofen liều 5-10mg/kg/lần xen kẽ với Paracetamol nhưng bắt buộc phải uống theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, cần cho trẻ uống dung dịch Oresol theo nhu cầu để bảo đảm cân bằng nước và điện giải (lưu ý Oresol phải được pha đúng liều lượng in trên bao bì). Khi chườm ấm, cha mẹ lưu ý không làm ướt quần áo của trẻ để tránh nhiễm lạnh dẫn đến viêm phổi.
Cách vệ sinh cơ thể, chăm sóc da cho trẻ mắc tay chân miệng
Để vệ sinh răng miệng, cha mẹ dùng dung dịch nước muối sinh lý NaCl 0,9% hoặc pha nước ấm với muối (5g muối pha với 240ml nước ấm). Trẻ lớn có thể cho tự súc miệng, còn trẻ nhỏ thì cha mẹ dùng tay quấn gạc mềm lau nhẹ nhàng răng, góc má và lưỡi để tránh làm tổn thương niêm mạc miệng, sau đó bôi thuốc vào vết loét miệng 3 lần/ngày trước khi ăn 30 phút đến 1 giờ.
Về vệ sinh thân thể, cần tắm cho trẻ hàng ngày bằng xà phòng sát khuẩn nhẹ hoặc nước sạch, tắm nhẹ nhàng không kỳ cọ mạnh, không chọc vỡ hay đắp lá lên nốt phỏng, sau khi tắm bôi Betadine 3% lên tổn thương để đề phòng nhiễm trùng da. Ngoài ra, cha mẹ nên cắt gọn móng tay cho con để trẻ không gãi mạnh làm vỡ các nốt phỏng nước.
Cho trẻ mắc tay chân miệng ăn, uống gì?
Nếu trẻ còn bú, mẹ tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ hoặc vắt sữa đổ thìa khi trẻ bị đau miệng không bú được. Với trẻ lớn, cha mẹ nên cho ăn các loại thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu như súp hay cháo và chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày. Cần lưu ý tuyệt đối không cho trẻ ăn đồ ăn quá cay, nóng hoặc cứng vì sẽ gây kích ứng các vết loét khiến trẻ đau đớn hơn.
Dấu hiệu cảnh báo tay chân miệng trở nặng
Bệnh tay chân miệng có nhiều biến chứng nguy hiểm và diễn tiến rất nhanh chỉ trong vòng vài giờ, do đó khi điều trị tại nhà cha mẹ cần theo dõi sát để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế. Cha mẹ phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu phát hiện các dấu hiệu như: sốt cao trên 38,5°C kéo dài hơn 48 giờ không đáp ứng với thuốc hạ sốt; giật mình chới với (dấu hiệu cảnh báo nhiễm độc thần kinh với tần suất tăng dần); quấy khóc dai dẳng cả đêm không ngủ (trẻ cứ ngủ 15-20 phút lại dậy quấy khóc rồi mới ngủ tiếp); hoặc trẻ bị khó thở, nôn nhiều, nôn khan, khó nuốt, yếu chân tay, đi đứng loạng choạng.
Lời khuyên từ chuyên gia y tế trong chăm sóc và phòng ngừa
Các chuyên gia Nhi khoa cảnh báo, sai lầm phổ biến nhất của cha mẹ khi chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà là tự ý sử dụng kháng sinh hoặc các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc. Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus gây bệnh tay chân miệng, việc tự ý dùng thuốc chỉ làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và khiến vết loét trầm trọng hơn. Cha mẹ chỉ dùng thuốc điều trị triệu chứng theo đúng đơn của bác sĩ.
Bên cạnh đó, việc kiêng tắm, kiêng gió tuyệt đối theo quan niệm dân gian cũng là sai lầm nguy hiểm, khiến vi khuẩn tích tụ trên da gây nhiễm trùng huyết. Để phòng bệnh hiệu quả cho các thành viên khác trong gia đình, người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn trước và sau khi chăm sóc trẻ, vệ sinh khử khuẩn đồ chơi, tay nắm cửa và bề mặt sàn nhà hàng ngày bằng dung dịch Cloramin B hoặc nước tẩy rửa thông thường.
