Hoa đậu biếc từng chủ yếu được trồng thành giàn trước hiên để che nắng hoặc mọc tự nhiên ven hàng rào. Nhờ khả năng tạo màu xanh từ thực vật, loại hoa này dần trở thành nguyên liệu được sử dụng trong nhiều món ăn và đồ uống.
Trên thị trường, hoa đậu biếc khô hiện có giá khoảng 350.000 đồng/kg, còn hoa tươi được bán với mức khoảng 100.000 đồng/kg.
Cây có thể ra hoa quanh năm và cho thu hoạch một lứa sau khoảng nửa tháng. Tuy nhiên, để tạo ra 1 kg hoa khô, người trồng phải thu hái hơn 10 kg hoa tươi rồi phơi hoặc sấy cẩn thận.
Quá trình làm khô phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Nếu gặp mưa, hoa dễ hỏng, thối và gây thất thoát. Hoa tươi có cánh mỏng, dễ giập, thời gian bảo quản ngắn nên khó vận chuyển. Vì vậy, thị trường chuộng hoa khô hơn.
Khối lượng hoa tươi cần dùng lớn, quy trình xử lý mất công và nguy cơ hư hỏng khiến thành phẩm khô luôn duy trì mức giá tương đối cao.
Chia sẻ trên Tri thức & Cuộc sống, chị Ngọc, người bán hoa đậu biếc trên chợ mạng, cho biết khoảng 3-4 năm trước, giá hoa khô vào khoảng 500.000 đồng/kg. Hiện giá giảm còn khoảng 350.000 đồng/kg.
Theo người bán, làm bánh chỉ cần 5-7 bông khô, nấu xôi dùng khoảng 3-4 bông, còn pha 1 ly nước chỉ cần 1 bông để tạo màu. Mỗi ngày, chị bán sỉ và lẻ khoảng 5-10 kg. Lượng tiêu thụ tăng vào dịp lễ, ngày rằm hoặc mùa làm bánh chay.
Hoa đậu biếc thường được dùng tạo màu cho xôi, bánh, chè, kem và trà sữa. Việc dùng nước hoa để nhuộm màu giúp món ăn có vẻ ngoài nổi bật mà không cần bổ sung phẩm màu công nghiệp.
Khoảng 10 bông khô có thể được hãm với nước nóng, sau đó thêm đường phèn hoặc mật ong để pha trà. Loại đồ uống này được biết đến với công dụng hỗ trợ thư giãn, giảm căng thẳng và làm đẹp da.
Chị Lan Anh, sống tại Thanh Xuân, Hà Nội, vừa đặt mua 500 g hoa khô để pha trà, làm bánh, nấu chè và xôi. Theo chị, sản phẩm khô dễ bảo quản trong nhiều tháng và có thể sử dụng bất cứ khi nào cần.
Khi ngâm trong nước nóng, cánh hoa tạo màu xanh biếc. Chị Lan Anh thường pha phần nước màu với mật ong, chanh hoặc dùng làm chè, thạch và bánh ngọt. Khi nhỏ vài giọt chanh tươi, nước màu xanh chuyển thành tím hồng.
Theo chị, hoa tươi cho màu trong và đẹp hơn nhưng khó mua, chỉ để được 1-2 ngày trong ngăn mát rồi dễ giập nát. Với hoa khô, chị ngâm khoảng 5 phút trong nước nóng để lấy nước màu không mùi, không vị. Lượng hoa được điều chỉnh tùy độ đậm nhạt mong muốn.
Dù phần hoa được sử dụng phổ biến, Thạc sĩ Lê Thanh Bình, Đại học Dược Hà Nội, lưu ý cây đậu biếc có 2 bộ phận chứa độc tố là hạt và rễ.
Hạt đậu biếc chứa khoảng 12% chất dầu, có thể gây ngộ độc nếu nhai và nuốt. Các triệu chứng được nêu gồm nôn mửa và tiêu chảy nặng. Đã ghi nhận trường hợp trẻ em ngộ độc do ăn nhầm hạt, vì vậy gia đình cần nhắc trẻ không chơi hoặc ăn loại hạt này.
Rễ đậu biếc có vị chát, đắng và chứa một lượng nhỏ chất độc. Bộ phận này có thể được sử dụng trong bài thuốc tẩy, thuốc xổ hoặc trị rắn và côn trùng cắn, nhưng có khả năng gây buồn nôn nếu ăn phải. Người dùng không nên tự ý sử dụng rễ cây.
Người khỏe mạnh được khuyến cáo chỉ uống khoảng 1-2 ly trà hoa đậu biếc mỗi ngày, tương đương 5-10 bông hoặc 1-2 g hoa khô.
Phụ nữ mang thai, người đang hành kinh, người dùng thuốc chống đông máu, người cao tuổi có bệnh nền mạn tính, trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh nên hạn chế hoặc tránh uống trà hoa đậu biếc.
Các chuyên gia Đông y lưu ý trà hoa đậu biếc chỉ là thức uống hỗ trợ sức khỏe, không phải thuốc chữa bệnh. Việc sử dụng quá nhiều hoặc không đúng cách có thể gây ảnh hưởng không mong muốn.
(T/h theo Dân Việt, Tri thức & Cuộc sống, Thanh niên Việt)
