Loại quả có tên lạ, chín vàng từ gốc đến ngọn
Nhắc đến đặc sản của vùng Tiên Phước, thuộc tỉnh Quảng Nam cũ, nay là TP Đà Nẵng, nhiều người sẽ nhớ ngay đến lòn bon. Loại quả này không chỉ gây tò mò bởi tên gọi mà còn hấp dẫn nhờ vị ngọt thanh, chua nhẹ và phần thịt mọng nước.
Lòn bon còn có tên gọi khác là Nam trân, mang ý nghĩa trái quý phương Nam. Đây là loại cây ăn quả lâu năm, gắn bó với đời sống người dân địa phương qua nhiều thế hệ.
Điểm đặc biệt của cây lòn bon là quả không chỉ mọc ở đầu cành mà còn kết thành từng chùm dày trên thân và các cành lớn. Khi vào mùa, những chùm quả vàng nhạt chen nhau giữa tán lá xanh, tạo nên khung cảnh bắt mắt.
Quả lòn bon có hình tròn, kích thước nhỉnh hơn đầu ngón tay cái. Khi chín, lớp vỏ mỏng chuyển sang màu vàng nhạt, bên trong là những múi thịt trắng trong, mọng nước. Một số múi có hạt, trong khi những múi khác ít hạt, dễ ăn.
Lòn bon có vị ngọt thanh xen chút chua dịu, hương thơm nhẹ. Người dân thường ăn tươi bằng cách bóc lớp vỏ ngoài, tách múi rồi thưởng thức.
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, quả ngon thường có dáng tròn đều, vỏ căng, màu vàng sáng và không bị dập nát. Quả chín đúng độ sẽ giữ được vị ngọt và độ mọng nước đặc trưng.
Từ thứ quả dân dã thành đặc sản giá 80.000 đồng/kg
Lòn bon thường vào mùa từ tháng 8 đến tháng 10 dương lịch. Đây là thời điểm nhiều khu vườn ở vùng Tiên Phước bước vào vụ thu hoạch, những chùm quả chín vàng được hái để đưa ra thị trường.
Theo thông tin được ghi nhận, giá lòn bon tại vườn dao động khoảng 15.000-40.000 đồng/kg, tùy chất lượng và thời điểm. Khi được vận chuyển đến các cửa hàng trái cây hoặc thị trường xa, giá bán lẻ có thể lên tới 80.000 đồng/kg.
Những chùm quả to, chín đều, màu vàng sáng và ít bị dập thường được lựa chọn để bán với giá cao hơn.
Lòn bon là cây lâu năm, thích hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm và đất có khả năng thoát nước tốt. Khi trưởng thành, cây có thân lớn, tán rộng, cần không gian để phát triển.
Để cây cho quả ổn định, người trồng cần chú ý chăm sóc, bón phân, giữ độ ẩm phù hợp và cắt tỉa cành sau thu hoạch. Nhiều vườn lòn bon tại Tiên Phước đã tồn tại qua nhiều thế hệ, tiếp tục cho quả trong nhiều năm.
Từ loại trái cây quen thuộc ở các khu vườn miền Trung, lòn bon ngày nay trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua mỗi khi vào mùa. Hình dáng độc đáo, hương vị đặc trưng cùng giá trị kinh tế giúp loại quả này ngày càng được biết đến rộng rãi.
