Quả nhỏ nhưng chứa nhiều dưỡng chất
Chà là là loại quả có nguồn gốc từ Trung Đông, hiện được trồng ở nhiều khu vực có khí hậu phù hợp như Địa Trung Hải, một số vùng ở châu Á, Mỹ và Mexico.
Quả chà là mọc thành từng chùm lớn trên ngọn cây. Khi chín, lớp vỏ chuyển dần sang màu nâu và trở nên nhăn nheo hơn. Thịt quả có vị ngọt đậm, mềm và hơi béo tự nhiên, khiến chà là được sử dụng phổ biến như một món ăn nhẹ hoặc nguyên liệu trong chế biến thực phẩm.
Trước đây, chà là tươi khá hiếm tại Việt Nam, người tiêu dùng chủ yếu biết đến loại quả này dưới dạng chà là khô nhập khẩu. Tuy nhiên, vài năm gần đây, chà là tươi xuất hiện phổ biến hơn tại các cửa hàng thực phẩm và kênh bán hàng trực tuyến, với nguồn hàng được nhập từ Trung Đông, Ai Cập...
Giá chà là tươi bán lẻ hiện dao động khoảng 100.000-200.000 đồng/kg đối với loại thông thường. Những loại chà là vàng nhập khẩu, có quả đẹp, đồng đều có thể có giá khoảng 250.000-500.000 đồng/kg.
Mức giá này được xem là khá dễ tiếp cận so với nhiều loại trái cây nhập khẩu khác. Cùng với hương vị lạ miệng và hình thức bắt mắt, chà là tươi ngày càng được nhiều người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, tìm mua.
Một trong những điểm khiến chà là được chú ý là cách thưởng thức khá đặc biệt. Theo kinh nghiệm được chia sẻ, khi cắn dọc quả có thể cảm nhận rõ vị ngọt, trong khi cắn ngang lại có vị chát. Sự khác biệt về cảm nhận hương vị này khiến chà là trở thành loại quả khá thú vị đối với người lần đầu thưởng thức.
Không chỉ có hương vị đặc trưng, chà là còn chứa nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Các hợp chất này có khả năng giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng chà là và các chỉ dấu liên quan đến sức khỏe não bộ. Tuy nhiên, những kết quả này không có nghĩa ăn chà là có thể phòng ngừa hoặc điều trị các bệnh lý thần kinh. Đây vẫn là lĩnh vực cần thêm nghiên cứu để xác định rõ tác động trên con người.
Chà là cũng cung cấp chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất. Chất xơ đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ tiêu hóa, đồng thời có liên quan đến việc duy trì sức khỏe tim mạch, kiểm soát đường huyết và cholesterol khi nằm trong một chế độ ăn cân đối.
Ngoài ra, loại quả này còn chứa các khoáng chất như canxi, phốt pho, kali, magie và mangan. Đây đều là những dưỡng chất tham gia vào nhiều chức năng của cơ thể, trong đó một số có vai trò đối với cấu trúc và sức khỏe của xương.
Vị ngọt tự nhiên, có thể dùng làm nguyên liệu thay đường
Vị ngọt đậm của chà là khiến loại quả này trở thành nguyên liệu được sử dụng trong nhiều món ăn, đặc biệt là các món bánh hoặc món tráng miệng.
Chà là có thể được xay cùng một chút nước ấm để tạo thành hỗn hợp sệt, sau đó sử dụng như một chất tạo vị ngọt trong một số công thức thay cho đường tinh luyện.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chà là vẫn chứa lượng đường tự nhiên và cung cấp năng lượng. Vì vậy, việc sử dụng chà là thay đường không đồng nghĩa món ăn sẽ không còn đường hoặc có thể ăn không giới hạn. Khẩu phần vẫn là yếu tố quan trọng, đặc biệt với người đang cần kiểm soát lượng đường và năng lượng trong chế độ ăn.
Chà là có thể được dùng vào nhiều thời điểm trong ngày. Vào bữa sáng, một vài quả có thể kết hợp cùng sữa chua, yến mạch, các loại hạt hoặc những thực phẩm giàu protein để tạo thành bữa ăn đa dạng hơn.
Loại quả này cũng có thể được sử dụng như một món ăn nhẹ vào buổi chiều. Vị ngọt tự nhiên cùng lượng carbohydrate trong chà là có thể cung cấp năng lượng, trong khi chất xơ góp phần tạo cảm giác no.
Khi cảm thấy đói giữa các bữa ăn, có thể dùng một lượng vừa phải chà là. Kết hợp chà là với bơ đậu phộng hoặc các loại hạt cũng là một cách bổ sung thêm protein và chất béo, giúp món ăn nhẹ có thành phần dinh dưỡng đa dạng hơn.
Chà là cũng thường được lựa chọn trước khi tập luyện nhờ chứa carbohydrate, nguồn nhiên liệu mà cơ thể có thể sử dụng trong quá trình vận động. Tuy nhiên, lượng ăn nên tùy thuộc vào cường độ tập luyện, tổng khẩu phần trong ngày và nhu cầu năng lượng của mỗi người.
Nhìn chung, chà là là loại quả có vị ngọt tự nhiên, cung cấp chất xơ, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, giống như các loại thực phẩm khác, lợi ích của chà là phụ thuộc vào lượng sử dụng và tổng thể chế độ ăn. Ăn đa dạng, kiểm soát khẩu phần và kết hợp với các nhóm thực phẩm khác vẫn là cách phù hợp để tận dụng giá trị dinh dưỡng của loại quả này.
