“Đừng bỏ tôi... tại sao mọi người lại làm thế này với tôi?” là những lời cầu cứu đầy tuyệt vọng của Francys “Fran” Arsentiev, 40 tuổi, trước khi qua đời trên sườn núi Everest ngày 23/5/1998.
Sau khi trở thành người phụ nữ Mỹ đầu tiên chinh phục đỉnh núi cao nhất thế giới mà không sử dụng bình oxy hỗ trợ, cô đã không thể trở về và thi thể nằm lại trên núi suốt gần một thập kỷ.
Fran là một người mẹ có một con. Chuyến chinh phục Everest cùng chồng, nhà leo núi người Nga Sergei Arsentiev, ban đầu là hành trình thực hiện ước mơ lớn của cuộc đời. Tuy nhiên, sau khi cả hai lên tới đỉnh vào ngày 22/5/1998, chuyến xuống núi nhanh chóng biến thành thảm kịch.
Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, không khí loãng và tầm nhìn hạn chế, Fran bị lạc chồng tại khu vực được mệnh danh là “vùng đất chết”, nơi có độ cao trên 8.000m. Ở độ cao này, tình trạng thiếu oxy khiến cơ thể suy kiệt nhanh chóng, trong khi việc cứu hộ vô cùng khó khăn và nguy hiểm.
Sergei được cho là đã trở về một trong những điểm dừng chân trên núi. Khi phát hiện vợ chưa quay lại, ông lập tức quay trở lên tìm kiếm. Tuy nhiên, sau đó, không ai còn nhìn thấy ông sống sót trở về.
Trong khi đó, Fran mắc kẹt trên sườn núi, kiệt sức và bị hoại tử lạnh nghiêm trọng. Tình trạng sức khỏe của cô ngày càng xấu đi khi phải chống chọi với điều kiện sống khắc nghiệt ở độ cao lớn.
Lời nhắn cuối cùng gửi con trai
Trước chuyến leo núi định mệnh, Fran đã để lại lời nhắn cho con trai 10 tuổi tên Paul, người con riêng từ cuộc hôn nhân trước.
Trong tin nhắn, cô viết rằng mình và Sergei đang ở trại căn cứ, rất nhớ và yêu con, đồng thời chúc con mọi điều tốt đẹp. Đó cũng là lời nhắn cuối cùng Paul nhận được từ mẹ.
Vài ngày sau, Fran rơi vào tình trạng nguy kịch trên núi. Cô qua đời ở độ cao khoảng 8.534m, gần khu vực đỉnh Everest. Thi thể được bảo quản trong băng giá, khiến những người leo núi sau này gọi cô bằng biệt danh “Người đẹp ngủ trên đỉnh Everest”.
Trong nhiều năm, thi thể Fran nằm trên tuyến đường North Ridge, trở thành hình ảnh ám ảnh đối với những người chinh phục Everest. Câu chuyện về những giờ phút cuối cùng của cô cũng đặt ra câu hỏi đau lòng: liệu những người gặp nạn ở độ cao như vậy có thể được cứu sống hay không?
Nỗ lực cứu người giữa “vùng đất chết”
Một trong những người cuối cùng nhìn thấy Fran còn sống là Cathy O'Dowd, nhà leo núi người Nam Phi. Thời điểm đó, Cathy đang chinh phục Everest cùng chồng là Ian Woodall và một hướng dẫn viên Sherpa.
Ngày 23/5/1998, trong chặng leo núi, Cathy phát hiện một người nằm bất động trên sườn núi. Khi đến gần, cô nhận ra người này vẫn còn sống và đang trong tình trạng nguy kịch.
Theo những gì Cathy kể lại trong cuốn sách Just For The Love Of It, việc cứu người trên Everest không đơn giản như ở những khu vực thấp hơn. Những người leo núi phải đối mặt với tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng, thời tiết khắc nghiệt và nguy cơ chính họ cũng gặp nạn nếu dừng lại quá lâu.
Để đưa một người bất động xuống núi, cần có nhiều người phối hợp, trang thiết bị phù hợp và hàng ngày di chuyển qua địa hình nguy hiểm. Trong điều kiện đó, cơ hội cứu sống nạn nhân thường rất mong manh.
Dù hiểu rõ những rủi ro, Cathy vẫn không thể quay đi mà không thử giúp đỡ.
Cô tiếp cận Fran, người đã bị hoại tử lạnh nặng và gần như không còn đủ tỉnh táo. Nhưng khi Cathy rời đi một đoạn để trao đổi với những người trong đội, cô nghe thấy tiếng Fran cầu cứu.
“Đừng bỏ tôi”, Fran van xin.
Cathy trấn an rằng cô cần gọi những người còn lại đến và sẽ cố gắng giúp đỡ. Fran sau đó hỏi: “Tại sao mọi người lại làm thế này với tôi? Tôi là người Mỹ mà”.
Những lời nói ấy trở thành một trong những chi tiết ám ảnh nhất trong câu chuyện về người phụ nữ mắc kẹt trên Everest.
Cùng chồng và hướng dẫn viên Sherpa, Cathy tìm cách đánh giá khả năng cứu hộ. Tuy nhiên, một nhóm nhà leo núi người Uzbekistan đi ngang qua cho biết, họ từng cố gắng giúp Fran nhưng không thành công. Họ đã để lại bình oxy cho cô, song bình oxy lúc này đã cạn.
Tình trạng của Fran tiếp tục xấu đi, cô dần rơi vào hôn mê. Sau nhiều nỗ lực và bàn bạc, những người có mặt buộc phải đối diện với thực tế rằng việc đưa cô xuống núi gần như không thể thực hiện an toàn.
Cuối cùng, họ quyết định tiếp tục hành trình, để Fran nằm lại trên sườn núi. Quá đau lòng trước kết cục này, Cathy từ bỏ mục tiêu chinh phục đỉnh Everest trong chuyến đi năm đó.
Thi thể nằm lại gần 10 năm trên Everest
Sau sự việc, Cathy tiếp tục sự nghiệp leo núi và trở thành người phụ nữ đầu tiên chinh phục Everest từ cả hai tuyến đường phía Nam và phía Bắc.
Tuy nhiên, câu chuyện về Fran vẫn ám ảnh những người từng chứng kiến những giờ phút cuối đời của cô.
Thi thể Fran nằm lại trên tuyến đường leo núi chính gần 10 năm. Đối với nhiều nhà leo núi, hình ảnh này trở thành lời nhắc nhở về những hiểm nguy mà con người phải đối mặt khi chinh phục ngọn núi cao nhất thế giới.
Năm 2007, Ian Woodall, chồng của Cathy, dẫn đầu một chiến dịch nhằm đưa thi thể Fran ra khỏi tầm mắt của những người leo núi. Ian cho biết ông đã day dứt suốt nhiều năm vì không thể cứu cô và đau lòng khi thi thể người phụ nữ trở thành một dấu mốc trên đường lên đỉnh.
Việc di dời thi thể vô cùng nguy hiểm. Trực thăng không thể hạ cánh ở độ cao đó, buộc những người tham gia phải tự di chuyển thi thể qua địa hình hiểm trở, đối mặt với nguy cơ bão tuyết, tuyết lở và thiếu oxy.
Cuối cùng, thi thể Fran được phủ quốc kỳ Mỹ và đưa khỏi tuyến đường leo núi chính bằng cách đẩy xuống phía bên kia sườn núi.
Câu chuyện của Fran Arsentiev trở thành lời nhắc nhở về cái giá đôi khi quá đắt mà con người phải trả cho những khát vọng chinh phục thiên nhiên. Everest không chỉ là biểu tượng của sức bền và ý chí, mà còn là nơi phơi bày giới hạn mong manh của sự sống.
Đến nay, số thi thể còn nằm lại trên Everest vẫn chưa được xác định chính xác. Nhiều ước tính cho rằng có hơn 200 thi thể vẫn còn trên núi, nằm trong các khe nứt hoặc bị tuyết vùi lấp. Với những người theo đuổi giấc mơ chinh phục đỉnh cao, câu chuyện về “Người đẹp ngủ trên đỉnh Everest” vẫn là một trong những ký ức ám ảnh nhất về sự khắc nghiệt của ngọn núi này.
