Điểm c khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình có cấm hành vi người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ.
Hành vi sống chung như vợ chồng được nêu cụ thể tại Khoản 1, Điều 3, Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BTP-BCA-TANDTC -VKSNDTC: Chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình. Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó…
Qua đó có thể thấy, pháp luật Việt Nam quy định chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam thực hiện theo nguyên tắc một vợ một chồng, bất kỳ mối quan hệ nào vi phạm chế độ một vợ một chồng trong hôn nhân đều có thể xem là ngoại tình và bị xử lý theo đúng pháp luật.
Điều 62 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng như sau:
|
STT |
Hành vi |
Mức phạt |
Biện pháp khắc phục hậu quả |
|
1 |
Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ |
Từ 5 - 10 triệu đồng |
|
|
Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác |
|||
|
Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ |
|||
|
Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng |
|||
|
Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn |
|||
|
2 |
Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời |
Từ 10 - 20 triệu đồng |
|
|
Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi |
|||
|
Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn |
|||
|
Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình |
Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm |
||
|
Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân |
Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm |
Không chỉ dừng ở xử phạt hành chính, hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng trong một số trường hợp còn có thể bị xử lý theo Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015.
Theo đó, nếu hành vi này làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn, hoặc người vi phạm đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm, người thực hiện có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.
Mức xử lý nghiêm khắc hơn có thể được áp dụng nếu hành vi làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát; hoặc đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn, buộc chấm dứt việc chung sống trái với chế độ một vợ, một chồng nhưng vẫn tiếp tục duy trì quan hệ. Theo tài liệu, mức phạt tù trong trường hợp này từ 6 tháng đến 3 năm.
Như vậy, người nào có hành vi ngoại tình nhưng không gây hậu quả nghiêm trọng thì xử phạt hành chính, phạt tiền từ 05 - 20 triệu đồng, trường hợp gây ra hậu quả nghiêm trọng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt cao nhất là phạt tù từ 06 - 03 năm.
