Gan tham gia vào nhiều hoạt động thiết yếu của cơ thể, trong đó có chuyển hóa bilirubin cũng như hình thành và bài tiết dịch mật. Khi dòng chảy của mật bị ảnh hưởng, các chất trong dịch mật có thể tích tụ và gây ra cảm giác ngứa. Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh gan châu Âu, ngứa là một biểu hiện thường gặp ở nhóm bệnh gan liên quan đến tình trạng ứ mật.
Ngứa do bệnh gan có gì khác dị ứng?
Không phải mọi trường hợp ngứa da đều xuất phát từ dị ứng. Ngứa liên quan đến bệnh gan, đặc biệt các bệnh gây ứ mật, thường có một số đặc điểm khá khác biệt.
Người bệnh có thể cảm thấy ngứa sâu dưới da nhưng không xuất hiện mẩn đỏ hay phát ban rõ ràng. Cảm giác khó chịu thường tăng lên khi gãi và có thể trở nên dữ dội hơn vào ban đêm. Lòng bàn tay, lòng bàn chân cũng là những vị trí có thể xuất hiện ngứa rõ rệt.
Tuy nhiên, ngứa da đơn thuần không thể được xem là dấu hiệu đặc hiệu của bệnh gan hay ung thư gan. Trên thực tế, da khô, dị ứng, chàm và nhiều bệnh lý da liễu khác vẫn là những nguyên nhân phổ biến gây ngứa.
Đối với ung thư gan, giai đoạn đầu bệnh có thể diễn tiến âm thầm và chưa xuất hiện triệu chứng đặc trưng. Những biểu hiện như đau vùng gan thường có thể xuất hiện khi khối tổn thương phát triển và tác động đến các cấu trúc lân cận. Vì vậy, không nên đợi đến khi cơ thể xuất hiện đau, vàng da hoặc các triệu chứng rõ ràng mới kiểm tra sức khỏe.
Nếu tình trạng ngứa kéo dài trên 2 tuần, đặc biệt tập trung ở lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân, không đi kèm phát ban rõ ràng và không thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp chống dị ứng thông thường, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Cần đặc biệt lưu ý khi ngứa đi kèm những biểu hiện khác như mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, nước tiểu có màu sẫm hoặc lòng trắng mắt, da có dấu hiệu vàng. Đây là những triệu chứng cần được đánh giá bởi nhân viên y tế thay vì tự điều trị tại nhà.
Những người có yếu tố nguy cơ bệnh gan như mắc viêm gan B, viêm gan C, xơ gan, gan nhiễm mỡ, sử dụng rượu trong thời gian dài hoặc có tiền sử gia đình liên quan đến ung thư gan cần chủ động theo dõi sức khỏe. Khi xuất hiện triệu chứng bất thường, nhóm này không nên mặc định nguyên nhân chỉ là dị ứng.
Không tự ý dùng thuốc trị ngứa kéo dài
Khi chưa xác định được nguyên nhân gây ngứa, việc tự mua thuốc điều trị trong thời gian dài có thể khiến người bệnh bỏ qua bệnh lý tiềm ẩn. Đặc biệt, không nên tùy tiện sử dụng các loại thuốc bôi chứa steroid mạnh hoặc sản phẩm trị ngứa không rõ thành phần.
Nếu ngứa kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, việc quan trọng là tìm ra nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách làm giảm triệu chứng tạm thời. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thăm khám da liễu hoặc thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá chức năng gan và đường mật.
Người đang mắc bệnh gan mạn tính hoặc thuộc nhóm có nguy cơ ung thư gan cũng cần tuân thủ lịch kiểm tra định kỳ, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh gan Mỹ, người bị xơ gan thường được khuyến nghị tầm soát ung thư biểu mô tế bào gan định kỳ bằng siêu âm, thường với khoảng cách 6 tháng. Một số người mắc viêm gan B mạn tính cũng có thể cần tầm soát tùy thuộc vào mức độ nguy cơ.
Do đó, nếu thường xuyên bị ngứa ở lòng bàn tay, lòng bàn chân trong thời gian kéo dài trên 2 tuần mà các biện pháp chống dị ứng thông thường không cải thiện, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân. Với những người đã có bệnh gan nền hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, việc theo dõi và kiểm tra sức khỏe định kỳ càng có ý nghĩa quan trọng.
