Trong tiếng Việt, hai cách nói “anh em cột chèo” (hay còn gọi là “anh em cọc chèo”) và “anh em đồng hao” đều được dùng để chỉ những người đàn ông cùng làm rể trong một gia đình, tức là vợ của họ là chị em ruột với nhau.
Vì sao gọi là anh em cột chèo?
Từ “cọc chèo” hay “cột chèo” vốn dùng để chỉ chiếc cột ở mạn thuyền, nơi người ta buộc mái chèo vào. Những chiếc cột này thường được đóng ở phần mũi hoặc lái của xuồng ghe, đóng vai trò như điểm tựa để giữ chèo khi sử dụng. Tuy là một mối buộc, nhưng cách buộc ở cọc chèo lại không quá chặt, nhằm giúp mái chèo có thể linh hoạt khua nước. Hình ảnh đó cũng được ví với mối quan hệ giữa anh em rể – có sự liên kết nhưng thường không quá gắn bó, khăng khít.
Cách gọi “anh em cột chèo” mang đậm dấu ấn vùng sông nước, được cho là bắt nguồn từ đời sống của người miền Nam – nơi sông ngòi, kênh rạch chằng chịt và việc đi lại bằng xuồng ghe vô cùng phổ biến.
Về cụm từ “anh em đồng hao”, nhiều người lý giải rằng “đồng hao” là tên một loại rau dại có bộ rễ mọc nông, rất dễ nhổ, chỉ cần kéo nhẹ là có thể bật cả gốc. Hình ảnh này hàm ý mối quan hệ giữa hai người anh em rể thường khá lỏng lẻo, dễ tách rời. Đây cũng được xem là cách gọi quen thuộc của người miền Bắc – nơi loại rau này xuất hiện nhiều.
Trong thực tế, mối quan hệ giữa các anh em rể trong gia đình Việt thường không gắn bó chặt chẽ như chị em dâu. Người xưa có câu “dâu con rể khách”, cho thấy vai trò khác biệt giữa hai bên. Các nàng dâu thường có nhiều trách nhiệm với gia đình chồng nên gặp gỡ, tiếp xúc thường xuyên hơn, từ sinh hoạt hằng ngày đến những dịp quan trọng, nhờ đó mối quan hệ cũng trở nên gắn bó hơn. Ngược lại, con rể ít nghĩa vụ hơn, ít khi xuất hiện cùng nhau nên sự kết nối cũng phần nào lỏng lẻo.
Tuy vậy, điều này chỉ mang tính tương đối. Mức độ thân thiết trong gia đình còn phụ thuộc vào cách ứng xử và tình cảm của từng người. Thực tế, ở nhiều gia đình, các anh em cọc chèo vẫn rất gần gũi, coi nhau như bạn bè, anh em ruột thịt, cùng nhau vun vén cho mái ấm chung và san sẻ trách nhiệm khi gia đình bên vợ cần đến.
