Vì sao người Nhật không ngại phát ra tiếng xì xụp khi ăn mỳ ramen?
Khi ăn các món canh như súp miso hay thức ăn hầm, người Nhật thường chú trọng giữ sự yên lặng, hạn chế tạo ra âm thanh trong lúc dùng bữa. Thế nhưng, với những món mì như ramen, soba hay udon, họ lại có thói quen húp mì thành tiếng, khiến không ít du khách nước ngoài cảm thấy bất ngờ.
Trong tiếng Nhật, cách ăn này được gọi là “zuzutto”, từ tượng thanh mô phỏng âm thanh khi hút mì nhanh và dứt khoát. Theo quan niệm ẩm thực của người Nhật, một tô ramen ngon nhất nên được thưởng thức ngay khi còn nóng hổi.
Âm thanh húp mì được xem là một cách giúp thực khách cảm nhận đầy đủ hơn hương vị của món ăn đặc trưng này. Đằng sau tiếng động tưởng chừng thiếu nhẹ nhàng ấy là sự kết hợp của nhiều yếu tố, từ khoa học cảm nhận mùi vị đến thói quen văn hóa và những quy tắc ứng xử cộng đồng đã hình thành qua nhiều thế kỷ.
Lời khen cho đầu bếp
Trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản, mối quan hệ giữa thực khách và người đầu bếp (Itamae) được xem trọng, nhất là tại những quán ăn có quy mô nhỏ. Mỗi bát ramen đều chứa đựng nhiều công sức của người chế biến. Để tạo nên nồi nước dùng đậm đà, vừa miệng, đầu bếp có thể phải dành hàng chục giờ ninh xương và điều chỉnh nguyên liệu.
Vì thế, việc thực khách ăn ngon miệng, húp mì phát ra tiếng động đôi khi được xem là cách bày tỏ sự hài lòng với người nấu. Âm thanh ấy cho thấy họ đang thưởng thức món ăn một cách hào hứng và thực sự yêu thích hương vị được phục vụ.
Tiếng húp mì còn mang hàm ý như một lời khen không lời: “Món ăn ngon đến mức tôi muốn thưởng thức ngay lập tức”. Ngược lại, nếu khách dùng bữa trong im lặng hoàn toàn, một số đầu bếp có thể băn khoăn liệu món ăn có đáp ứng được khẩu vị hay không. Bởi vậy, tiếng “zuzutto” đôi khi được xem là biểu hiện của sự tận hưởng và trân trọng công sức người đứng bếp.
Mỳ ramen ngon phải ăn nhanh
Ramen là món ăn cần được thưởng thức đúng thời điểm bởi sợi mì rất dễ bị trương, mềm nhũn và mất đi độ dai vốn có nếu ngâm quá lâu trong nước nóng. Chính vì vậy, các đầu bếp Nhật thường kiểm soát thời gian luộc mì rất chặt chẽ, thậm chí tính toán đến từng giây để giữ được kết cấu lý tưởng.
Món ăn thường được phục vụ khi nước dùng vẫn còn nóng già nhằm duy trì độ béo của mỡ và hương thơm đặc trưng từ xương hầm. Khi được đưa ra khỏi bát nước dùng, sợi mì vẫn giữ nhiệt cao nhưng cũng nhanh chóng nguội đi nếu để lâu.
Muốn cảm nhận trọn vẹn độ ngon của ramen, thực khách cần thưởng thức ngay sau khi món ăn được phục vụ. Thói quen húp mì giúp họ đưa nhiều sợi mì vào miệng trong một lần, hạn chế thời gian chờ đợi để thổi nguội hay ăn từng chút một.
Tại những quán ramen đông khách gần nhà ga hoặc trong các khu văn phòng, ăn nhanh còn được xem là cách nhường chỗ cho những thực khách đang chờ bên ngoài. Vì vậy, thói quen húp mì không chỉ giúp thưởng thức món ăn khi còn ngon nhất mà còn thích nghi với nhịp sống bận rộn, đề cao sự nhanh chóng và hiệu quả của xã hội Nhật Bản hiện đại.
Đánh thức khứu giác
Xét dưới góc độ khoa học, thói quen húp mì còn giúp tăng cảm nhận về hương vị nhờ cơ chế khứu giác sau mũi (retronasal olfaction). Khi hút mì cùng một lượng không khí, các phân tử hương thơm được đưa từ khoang miệng đi lên vùng khứu giác phía sau mũi, giúp thực khách cảm nhận mùi vị rõ nét hơn.
Với cách ăn “zuzutto”, người thưởng thức không chỉ cảm nhận vị giác bằng lưỡi mà còn nhận biết rõ hơn hương thơm của nước tương shoyu, vị béo đặc trưng từ nước dùng xương heo tonkotsu hay mùi thơm dịu của cá bào katsuobushi. Sự kết hợp giữa mì, nước dùng và luồng không khí giúp trải nghiệm hương vị trở nên phong phú hơn, làm nổi bật những sắc thái tinh tế của món ăn.
Khoảnh khắc thoát khỏi quy tắc
Nhật Bản được biết đến là đất nước coi trọng phép tắc, với nhiều quy chuẩn ứng xử tinh tế và chặt chẽ. Trong các không gian công cộng, người dân thường giữ thái độ kín đáo, hạn chế nói chuyện lớn tiếng hoặc tạo ra âm thanh gây ảnh hưởng đến người khác. Thế nhưng, khi bước vào những quán ramen, các nguyên tắc này dường như được nới lỏng phần nào.
Việc thoải mái húp mì thành tiếng mang lại cảm giác thư giãn, giúp thực khách tạm gác những khuôn phép thường ngày để tận hưởng trọn vẹn niềm vui ăn uống. Chính điều đó góp phần tạo nên không khí bình dị, thân thiện và gần gũi trong các quán mì Nhật Bản.
Ở những quán ramen nhỏ, âm thanh xì xụp của các thực khách hòa quyện vào nhau, tạo nên nét đặc trưng riêng và khiến khoảng cách xã hội dường như được thu hẹp. Dù là một doanh nhân trong bộ vest lịch lãm hay người công nhân vừa kết thúc ngày làm việc, tất cả đều có thể thoải mái thưởng thức bát mì nóng hổi theo cách của mình.
Nhìn chung, tiếng húp mì khi ăn ramen không đơn thuần là một hành động thiếu ý tứ mà còn phản ánh nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của người Nhật. Thói quen này gắn liền với cách thưởng thức món ăn, sự am hiểu về hương vị và cả sự trân trọng dành cho công sức của người đầu bếp.
Vì vậy, nếu có dịp đến Nhật Bản và thưởng thức một bát ramen nóng hổi, du khách có thể thử cách ăn “zuzutto” như người bản địa. Đây cũng là một trải nghiệm thú vị để hiểu thêm về văn hóa và đời sống thường ngày của xứ sở hoa anh đào.
