Đố bạn: Trên chiếc remote TV (Tivi) ở nhà, nút nào ít được bấm nhất?
Không phải nút Mute hay Menu, mà rất có thể là... số 0 .
Thử cầm chiếc điều khiển lên nhìn, bạn sẽ thấy hầu hết các mẫu remote - từ TV đời cũ đến Smart TV hiện nay - đều có đầy đủ dãy số từ 0 đến 9.
Dù không phải người dùng nào cũng thường xuyên nhấn đến phím số 0, nút bấm này vẫn được duy trì trên hầu hết các loại điều khiển từ xa qua nhiều thế hệ. Sự hiện diện của nó không đơn thuần để hoàn thiện dãy số mà còn phục vụ những chức năng nhất định trong quá trình sử dụng.
Vậy số 0 trên remote có vai trò gì? Vì sao các nhà sản xuất vẫn giữ lại phím bấm này dù nhiều người hiếm khi sử dụng?
Hóa ra số 0 không phải để "trang trí"
Với những ai từng sử dụng truyền hình cáp hoặc truyền hình kỹ thuật số, việc nhập trực tiếp số kênh bằng remote chắc hẳn không còn xa lạ. Chỉ cần nhấn đúng dãy số, tivi sẽ nhanh chóng chuyển đến chương trình cần xem mà không phải dò tìm qua từng kênh.
Đây cũng là một trong những công dụng quan trọng giải thích vì sao phím số 0 vẫn được giữ lại trên điều khiển từ xa.
Theo tài liệu hướng dẫn của Sony, các phím từ 0 đến 9 cho phép người dùng nhập trực tiếp số hiệu kênh trên hệ thống truyền hình kỹ thuật số (digital channels), thay cho việc liên tục nhấn nút Channel +/- để chuyển lần lượt lên hoặc xuống.
Sự cần thiết của dãy phím số này gắn liền với quá trình phát triển của công nghệ truyền hình.
Trước kia, truyền hình analog (truyền hình tín hiệu tương tự) thường chỉ cung cấp một số lượng kênh tương đối ít. Tuy nhiên, khi truyền hình cáp, truyền hình kỹ thuật số và IPTV (dịch vụ truyền hình qua Internet) ngày càng phổ biến, số lượng kênh tăng lên đáng kể, có thể đạt hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kênh.
Lúc này, việc nhập trực tiếp số kênh trở thành cách nhanh nhất để chuyển đến chương trình muốn xem.
Nút số 0 cũng là một phần của bàn phím đó. Nếu thiếu số 0, người dùng sẽ không thể nhập đầy đủ những số kênh có chứa chữ số này hoặc các dãy số cần nhập trên thiết bị.
Nói đơn giản, số 0 không có "đặc quyền" riêng, nhưng lại là mảnh ghép không thể thiếu để hoàn thiện hệ thống phím số.
Ít được bấm không đồng nghĩa với vô dụng.
Ngoài việc nhập số kênh, dãy phím số trên remote còn được sử dụng trong một số thao tác khác như nhập mã PIN khi thiết lập khóa trẻ em (Parental Control - tính năng kiểm soát nội dung dành cho trẻ em), nhập mật mã hoặc mã xác thực trên một số đầu thu và thiết bị truyền hình.
Với các mẫu remote đa năng (universal remote), bộ phím số từ 0 đến 9 còn giúp điều khiển nhiều loại thiết bị khác nhau theo cùng một chuẩn thiết kế. Đây cũng là lý do các hãng vẫn duy trì đầy đủ dãy số thay vì lược bỏ từng nút riêng lẻ.
Vậy tại sao thời Smart TV rồi mà số 0 vẫn chưa biến mất?
Ngày nay, thói quen xem truyền hình đã có nhiều thay đổi. Thay vì dò từng kênh như trước, nhiều gia đình chủ yếu sử dụng TV để truy cập YouTube, Netflix hoặc các nền tảng giải trí trực tuyến.
Vì vậy, việc ghi nhớ và nhập số kênh không còn phổ biến, khiến các phím số, đặc biệt là số 0, dần ít được sử dụng. Những nút thường xuyên được nhấn nhất hiện nay lại là Home, Back, Voice hoặc phím truy cập nhanh các ứng dụng.
Nắm bắt xu hướng này, một số nhà sản xuất đã bắt đầu loại bỏ bàn phím số vật lý trên những mẫu Smart TV cao cấp, thay bằng thiết kế remote nhỏ gọn, tối giản hơn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa chức năng nhập số đã bị loại bỏ.
Theo hướng dẫn hỗ trợ của Sony, với những mẫu tivi không trang bị dãy phím số trên điều khiển, người dùng vẫn có thể nhập số kênh thông qua bàn phím ảo hiển thị trên màn hình hoặc sử dụng tính năng điều khiển bằng giọng nói.
Như vậy, thứ thay đổi chỉ là phương thức nhập liệu, còn hệ thống số vẫn giữ vai trò quan trọng. Các chữ số từ 0 đến 9 tiếp tục là cơ sở để tivi nhận diện kênh truyền hình cũng như tiếp nhận nhiều thông tin đầu vào khác.
Điều khiển từ xa có lẽ là vật dụng quen thuộc trong hầu hết các gia đình. Nhiều người có thể sử dụng remote thành thạo đến mức không cần nhìn vẫn tìm đúng nút nguồn, điều chỉnh âm lượng hay chuyển sang YouTube, Netflix chỉ trong chốc lát.
Thế nhưng, có một chi tiết ít được chú ý: phần lớn điều khiển tivi vẫn duy trì đầy đủ 10 phím số từ 0 đến 9. Dù không ít người cả năm chẳng một lần chạm đến nút số 0, các nhà sản xuất vẫn chưa có ý định loại bỏ hoàn toàn phím bấm này.
