Ngày 20/10, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại Hà Nội, Bắc Ninh và Hưng Yên, liên quan đến việc cung cấp nguồn vật liệu cho dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô. Kết luận thanh tra số 682/KL-TTCP được ban hành trước đó vào ngày 25/9/2026.
Theo tài liệu, dự án Vành đai 4 có tổng chiều dài khoảng 112,8 km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, với tổng mức đầu tư khoảng 85.563 tỷ đồng. Dự án được chuẩn bị và triển khai từ năm 2022, mục tiêu cơ bản hoàn thành năm 2026 và đưa vào khai thác từ năm 2027.
Nhu cầu hơn 25 triệu m3 vật liệu xây dựng
Theo hồ sơ dự án, tổng nhu cầu cát, đá và đất phục vụ xây dựng Vành đai 4 lên tới hơn 25 triệu m3.
Trong đó, nhu cầu cát khoảng 8 triệu m3, đá hơn 6 triệu m3 và đất khoảng 11 triệu m3. Qua khảo sát, có 151 điểm mỏ có khả năng cung cấp vật liệu cho dự án, trong đó 144 điểm thuộc nhóm khả thi với tổng trữ lượng khoảng 476,6 triệu m3.
Thanh tra Chính phủ đánh giá Hà Nội, Bắc Ninh và Hưng Yên đã xây dựng, phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản; đồng thời chủ động rà soát, bổ sung quy hoạch để khai thác các nguồn vật liệu phù hợp.
Hà Nội và Bắc Ninh cũng đã áp dụng cơ chế đặc thù để cấp một số mỏ phục vụ dự án Vành đai 4.
Nguồn vật liệu cơ bản đáp ứng tiến độ dự án
Theo Thanh tra Chính phủ, các dự án thành phần xây dựng đường song hành trên địa bàn Hà Nội và Hưng Yên đã cơ bản hoàn thành, nguồn cát, đá và đất san lấp đã được huy động đủ.
Riêng dự án thành phần tại Bắc Ninh từng gặp khó khăn về nguồn đá với nhu cầu khoảng 306.000 m3. Sau khi địa phương đề nghị hỗ trợ, Lạng Sơn đã thống nhất việc nâng công suất hai mỏ đá để bổ sung nguồn cung.
Đối với dự án thành phần 3 xây dựng đường cao tốc đi qua 3 địa phương, từ thời điểm khởi công ngày 6/9/2025 đến hết kỳ thanh tra ngày 30/6/2026, doanh nghiệp dự án và nhà thầu đã mua vật liệu từ các mỏ thương mại để đáp ứng tiến độ.
Từ ngày 1/7/2026 đến khi dự án dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027, khối lượng vật liệu còn cần huy động gồm khoảng 3,6 triệu m3 đá, 6,26 triệu m3 đất đắp và 3,32 triệu m3 cát.
Thanh tra Chính phủ đánh giá đến thời điểm kết luận, nhu cầu vật liệu cho các dự án thành phần đường song hành cơ bản được bảo đảm nhờ sự chủ động của chủ đầu tư, nhà thầu và sự hỗ trợ của các địa phương liên quan.
Chỉ ra tồn tại trong quản lý khoáng sản
Bên cạnh kết quả đạt được, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra một số tồn tại, hạn chế.
Một trong số đó là công tác phối hợp quản lý khoáng sản giữa Hà Nội, Bắc Ninh và Hưng Yên chưa được cập nhật kịp thời sau khi Luật Địa chất và Khoáng sản 2024 có hiệu lực và các địa phương thực hiện sắp xếp, sáp nhập.
Các Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa kịp thời tham mưu UBND các tỉnh, thành ban hành quy chế phối hợp mới phù hợp với quy định pháp luật và tình hình thực tế.
Trách nhiệm được xác định thuộc UBND Hà Nội, UBND Bắc Ninh, UBND Hưng Yên cùng các Sở Nông nghiệp và Môi trường liên quan.
Mỏ Vườn Tùng dừng khai thác nhưng chưa được kiểm tra kịp thời
Đáng chú ý, UBND tỉnh Bắc Ninh đã cấp giấy phép khai thác mỏ đất Vườn Tùng theo cơ chế đặc thù để cung cấp vật liệu cho dự án Vành đai 4.
Tuy nhiên, sau đó mỏ này phải dừng hoạt động do chất lượng vật liệu không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của dự án.
Thanh tra Chính phủ xác định từ khi mỏ được cấp phép đến thời điểm thanh tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh chưa thực hiện kiểm tra đối với mỏ Vườn Tùng và cũng chậm tham mưu giải pháp xử lý theo chức năng quản lý nhà nước được giao.
Chậm 132 ngày phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản
Một tồn tại khác liên quan đến việc thực hiện giấy phép khai thác tại mỏ Vườn Tùng.
Theo kết luận, Giấy phép khai thác khoáng sản số 435/QĐ-UBND ngày 13/2/2026 giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh tính toán, phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản.
Tuy nhiên, đến ngày 24/7/2026, cơ quan này mới ban hành quyết định phê duyệt số tiền cấp quyền khai thác là 64,806 triệu đồng, chậm 132 ngày so với thời hạn quy định và yêu cầu tại giấy phép.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với nội dung này thuộc UBND tỉnh Bắc Ninh và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh.
Kiến nghị không để xảy ra lợi dụng cơ chế đặc thù
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì nghiên cứu cơ chế điều chuyển khối lượng vật liệu được chỉ định theo cơ chế đặc thù nhưng không còn nhu cầu sang các dự án khác có nhu cầu, nhằm sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên khoáng sản.
Đối với Hà Nội, Bắc Ninh và Hưng Yên, Thanh tra Chính phủ yêu cầu thực hiện nghiêm các chỉ đạo về bảo đảm nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản, không để xảy ra hành vi lợi dụng, trục lợi chính sách.
Các địa phương cũng được yêu cầu tiếp tục rà soát, thanh tra, kiểm tra để làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan; tăng cường quản lý trữ lượng, quy hoạch khoáng sản và rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục liên quan đến nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm quốc gia.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu các địa phương báo cáo kết quả thực hiện kết luận thanh tra trước ngày 15/12/2026 để theo dõi, đôn đốc và tổng hợp báo cáo Thủ tướng.
