Sở dĩ thịt đông là món ăn được nhiều gia đình sử dụng trong dịp tết cổ truyền là do trước đây chưa có tủ lạnh, dịp tết nhiệt độ xuống thấp nên nấu nồi thịt xong sẽ đông lại và sử dụng được trong những ngày Tết. Với món thịt đông, khi sử dụng các chuyên gia khuyến cáo người dân cần một số lưu ý, nếu không sẽ gây hại cho sức khỏe.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, thịt đông được nấu từ thịt lợn, đa số sử dụng phần bì, thịt chân giò, thịt thủ để chế biến. Ngoài ra, mọi người còn có thể kết hợp với nấm hương, mộc nhĩ. Do nguyên liệu chính được làm từ thịt lợn nên món thịt đông cung cấp khá nhiều năng lượng, chất béo.
Chính vì lý do đó, bác sĩ Lâm khuyến cáo, người dân khi sử dụng cần phải hết sức chú ý đến số lượng nạp vào cơ thể. Do thịt đông ăn ít bị ngấy, lại mát lạnh nên được sử dụng nhiều, do vậy nguy cơ tăng cân là rất cao. Bởi ngoài thịt đông chúng ta còn ăn các món khác như bánh chưng, canh măng, giò chả trong dịp. Đó đều là những thực phẩm nhiều năng lượng, dễ gây tăng cân nếu không được kiểm soát.
Thịt đông là món ăn truyền thống trong dịp Tết Nguyên đán được nhiều người ưa thích. Ảnh minh họa.
Không chỉ nhiều mỡ, thịt nấu đông còn giàu purin do sử dụng da, bì, sụn, tai - nhóm mô có hàm lượng purin cao hơn thịt nạc. Đáng chú ý, purin tan trong nước. Khi ninh lâu 2-3 giờ, purin không mất đi mà hòa tan hoàn toàn trong phần nước đông, khiến toàn bộ món ăn trở thành “kho purin”. Theo các nghiên cứu dinh dưỡng lâm sàng, việc tiêu thụ thực phẩm giàu purin là nguyên nhân trực tiếp làm tăng acid uric trong máu, gây khởi phát hoặc tái phát cơn gout cấp, đồng thời làm nặng thêm bệnh thận mạn tính.
Theo PGS Nguyễn Thị Lâm, khi nấu thịt đông mọi người thường cho thêm nấm hương, mộc nhĩ hoặc cà rốt vừa để trang trí, vừa giúp chống ngán. Tuy nhiên, việc kết hợp này lại làm tăng nguy cơ gây hại tới sức khỏe. Theo khuyến cáo, mọi người chỉ nên nấu thịt đông với mộc nhĩ, không nên kết hợp với thực phẩm khác.
Bởi mộc nhĩ khi nấu độ vừa chín tới vẫn còn giữ được độ dai và giòn. Trong khi nấm hương và cà rốt nếu cho vào thì chỉ thực hiện khi làm xong ăn luôn, không nên kết hợp chúng khi ta bảo quản cả dịp tết dài ngày.
Thực chất cà rốt cho vào cũng chỉ tạo màu sắc bắt mắt hơn, còn theo truyền thống nấu thịt đông ngày xưa thì không có sự kết hợp này. Hơn nữa, củ cà rốt nếu khi nấu chín bảo quản nhanh bị hỏng, kể cả trong ngăn mát và đây cũng là thực phẩm không nên bảo quản qua đêm khi đã nấu chín, dễ bị vi khuẩn tấn công.
Hiện nay, dù đã có tủ lạnh bảo quản, nhưng các chuyên gia khuyến cáo, không nên nấu thịt đông quá nhiều, bảo quản quá lâu. Chỉ nên bảo quản trong khoảng 3 ngày Tết là hợp lý. “Do đặc tính món ăn, thịt đông phải nấu nhiều cùng lúc mới ngon, nên chúng ta chấp nhận việc nấu 1 lần, chứ không thể mỗi ngày nấu một bát thịt đông. Khi nấu xong tốt nhất chia thành từng bữa nhỏ rồi để đông, như vậy việc việc bảo quản tốt hơn, thẩm mỹ và ít bị vi khuẩn tấn công gây hỏng.
Trường hợp không chia ra được từng bữa thì cần đặc biệt lưu ý mỗi khi lấy thịt đông. Đó là dùng dụng cụ sạch cắt thành từng bữa vừa ăn. Tuyệt đối, không dùng đũa đã ăn để lấy, ăn không hết không nên đổ lẫn vào để bảo quản tiếp”, PGS Nguyễn Thị Lâm tư vấn.
Dù là món ăn thanh mát, ngon miệng nhưng không nên sử dụng quá nhiều thịt đông. Ảnh minh họa.
Dù là món ăn ngon miệng, nhưng một số nhóm người cần hạn chế hoặc không nên ăn, cụ thể:
- Người rối loạn mỡ máu, cholesterol cao;
- Người tăng acid uric hoặc mắc gout;
- Người mắc bệnh thận mạn;
- Người thừa cân, béo phì, đang kiểm soát cân nặng;
- Người rối loạn tiêu hóa, kém dung nạp chất béo.
Thậm chí, ngay cả với người khỏe mạnh, người cần thêm năng lượng hay người hoạt động nhiều không có mỡ máu, không gout thì việc ăn thịt nấu đông cũng cần kiểm soát chặt chẽ để tránh dư thừa năng lượng, nhất là chất béo bão hòa.
