Tầm ruột (hay còn gọi chùm ruột) là loại cây quen thuộc tại nhiều vùng quê Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh phía Nam. Cây có thể được trồng trong vườn, trước nhà hoặc dọc hàng rào, vừa lấy bóng mát vừa thu hoạch quả.
Quả tầm ruột khá nhỏ, hình tròn và có nhiều múi dọc nổi rõ trên bề mặt. Khi còn non, quả có màu xanh, giòn và vị chua khá gắt. Càng già, màu quả chuyển dần sang vàng nhạt hoặc phớt hồng, vị chua cũng dịu hơn và bắt đầu xuất hiện chút ngọt.
Ngày trước, tầm ruột thường chẳng được coi là thứ quả có giá trị. Cây sai quả, có khi từng chùm mọc dày kín cành. Trẻ nhỏ ở quê chỉ cần hái xuống, rửa sạch rồi chấm muối ớt là đã có món ăn vặt chua cay hấp dẫn.
Từ quả quê dân dã thành món ăn vặt được người thành phố tìm mua
Điểm thú vị của tầm ruột là có thể chế biến theo nhiều cách. Đơn giản nhất vẫn là ăn quả tươi với muối ớt. Tầm ruột xanh giòn, chua được dầm cùng đường, muối và ớt tạo đủ vị chua, cay, mặn, ngọt.
Khi quả già hơn, người ta còn đem ngâm đường, làm mứt hoặc chế biến thành si rô. Tầm ruột xanh cũng có thể dùng tạo vị chua cho món canh. Chính sự đa dạng trong cách chế biến khiến loại quả từng rất bình dân này xuất hiện ngày càng nhiều trong các món ăn vặt bán tại thành phố.
Hiện nay, tầm ruột tươi vào mùa được bán với giá khoảng 50.000 đồng/kg. Trong khi đó, những sản phẩm đã qua chế biến như tầm ruột dầm đường, dầm muối ớt hay mứt có thể có giá khoảng 100.000 đồng/kg. Mức giá thực tế có thể thay đổi tùy thời điểm, chất lượng và cách chế biến.
Từ thứ quả từng mọc quanh vườn nhà, tầm ruột giờ còn xuất hiện trên các chợ trực tuyến và cửa hàng bán đặc sản. Với nhiều người xa quê, đây không chỉ là món ăn vặt mà còn gợi lại hương vị tuổi thơ quen thuộc.
Cây sai trĩu quả, trồng một lần có thể thu hoạch nhiều năm
Tầm ruột là cây lâu năm, tán khá rậm và xanh tốt. Cây có thể trồng trực tiếp xuống đất, trồng trong chậu lớn hoặc trồng thành hàng quanh vườn. Nhờ nhiều cành và tán lá dày, trước đây loại cây này cũng thường được tận dụng làm hàng rào xanh.
Một đặc điểm đáng chú ý là cây có khả năng ra khá nhiều quả. Khi gặp điều kiện thích hợp, trên những cành nhỏ có thể xuất hiện hàng chục, thậm chí hàng trăm quả mọc san sát nhau. Cây cũng có thể cho quả nhiều đợt trong năm, tuy nhiên thời điểm sai quả phụ thuộc vào giống, thời tiết và chế độ chăm sóc.
Tầm ruột không phải loại cây phải trồng lại sau mỗi vụ. Khi cây đã trưởng thành, người trồng có thể tiếp tục chăm sóc và thu hoạch trong nhiều năm. Hiện cây giống tầm ruột cũng được bán trên thị trường với mức tham khảo khoảng 95.000 đồng/cây, tùy kích thước và phương pháp nhân giống.
Từ loại cây từng được trồng đơn giản ở góc vườn hay làm hàng rào, tầm ruột nay có thêm giá trị khi trở thành nguyên liệu cho nhiều món ăn vặt. Vị chua đặc trưng, quả sai cùng hình ảnh quen thuộc của làng quê cũng khiến loại quả này vẫn được nhiều người tìm mua mỗi khi bắt gặp.
Quả tầm ruột có lợi gì cho sức khỏe?
Không chỉ là món ăn vặt dân dã, tầm ruột còn chứa vitamin C, các hợp chất chống oxy hóa cùng một số vi chất. Những thành phần này góp phần hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Quả cũng có thể bổ sung một lượng chất xơ, hỗ trợ hoạt động tiêu hóa. Tuy nhiên, do có vị chua và chứa axit hữu cơ, người có dạ dày nhạy cảm không nên ăn quá nhiều; các món tầm ruột dầm, mứt thường có thêm đường hoặc muối nên cũng cần dùng với lượng vừa phải.
