Theo Luật Căn cước 2023 và các quy định liên quan, việc cấp, đổi, cấp lại thẻ căn cước được thực hiện tùy theo độ tuổi, tình trạng thông tin cá nhân và nhu cầu của công dân.
Ai được cấp, đổi, cấp lại thẻ căn cước?
Điều 19 Luật Căn cước 2023 quy định người được cấp thẻ căn cước là công dân Việt Nam.
Theo đó, công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên phải thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước. Đối với công dân dưới 14 tuổi, việc cấp thẻ được thực hiện theo nhu cầu.
Bên cạnh trường hợp cấp lần đầu, Điều 21 và Điều 24 Luật Căn cước 2023 quy định nhiều trường hợp phải hoặc được cấp đổi thẻ.
Cụ thể, công dân thực hiện cấp đổi khi đến các mốc tuổi 14, 25, 40 và 60 tuổi; khi thay đổi họ, chữ đệm, tên khai sinh, ngày tháng năm sinh; thay đổi nhân dạng hoặc cần bổ sung thông tin ảnh khuôn mặt, vân tay.
Việc cấp đổi cũng được thực hiện khi công dân xác định lại giới tính hoặc chuyển đổi giới tính theo quy định; phát hiện sai sót thông tin in trên thẻ; xác lập lại số định danh cá nhân hoặc khi người đã được cấp thẻ có yêu cầu.
Người đang sử dụng Chứng minh nhân dân 9 số, 12 số hoặc thẻ Căn cước công dân mã vạch cũng có thể thực hiện đổi sang loại thẻ căn cước hiện hành khi có nhu cầu hoặc khi giấy tờ cũ hết giá trị sử dụng theo trường hợp áp dụng.
Người dân làm thẻ căn cước ở đâu?
Theo khoản 5 Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số luật về an ninh, trật tự, địa điểm thực hiện thủ tục cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước gồm:
Cơ quan quản lý căn cước của Công an tỉnh, thành phố và Công an xã, phường, đặc khu.
Ngoài ra, cơ quan quản lý căn cước của Bộ Công an thực hiện thủ tục đối với những trường hợp do thủ trưởng cơ quan này quyết định.
Trong trường hợp cần thiết, cơ quan quản lý căn cước có thể tổ chức làm thủ tục tại cơ quan, đơn vị khác hoặc tại chỗ ở của công dân.
Theo nội dung quy định được dẫn, người dân cũng có thể gửi đề nghị cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia VNeID.
Tuy nhiên, với những thủ tục cần thu nhận ảnh khuôn mặt, vân tay hoặc đối chiếu thông tin trực tiếp, công dân vẫn phải thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan quản lý căn cước.
Quy trình làm thẻ căn cước lần đầu
Quy trình cấp thẻ lần đầu có thể được thực hiện qua 4 bước chính.
Bước 1, đề nghị cấp thẻ căn cước. Công dân đến địa điểm làm thủ tục hoặc đăng ký thời gian, địa điểm thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID.
Người đề nghị cung cấp các thông tin như họ tên khai sinh, số định danh cá nhân và nơi cư trú để cán bộ tiếp nhận kiểm tra, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Nếu thực hiện đăng ký trực tuyến và thông tin trong cơ sở dữ liệu đã chính xác, công dân có thể lựa chọn cơ quan quản lý căn cước và thời gian thực hiện thủ tục.
Trường hợp dữ liệu chưa có hoặc có sai sót, người dân cần mang giấy tờ hợp pháp chứng minh thông tin khi đến cơ quan Công an.
Bước 2, tiếp nhận hồ sơ. Cán bộ tiếp nhận tra cứu thông tin công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Nếu dữ liệu đã đầy đủ và không thay đổi, thông tin trong cơ sở dữ liệu được sử dụng để lập hồ sơ. Nếu có thay đổi, công dân phải xuất trình giấy tờ pháp lý chứng minh nội dung cần điều chỉnh.
Trường hợp chưa có thông tin trong cơ sở dữ liệu, công dân phải xuất trình giấy tờ hợp pháp để chứng minh thông tin nhân thân.
Bước 3, chụp ảnh và thu nhận thông tin sinh trắc học. Cơ quan quản lý căn cước thực hiện chụp ảnh, thu nhận vân tay và các thông tin cần thiết để hoàn thiện hồ sơ.
Ảnh chân dung phải bảo đảm rõ khuôn mặt và đáp ứng yêu cầu của cơ quan tiếp nhận. Người theo tôn giáo, dân tộc được mặc lễ phục tôn giáo hoặc trang phục dân tộc theo quy định, miễn bảo đảm nhận diện rõ khuôn mặt.
Bước 4, nhận giấy hẹn và trả kết quả. Sau khi hoàn thành thủ tục và nghĩa vụ lệ phí nếu thuộc trường hợp phải nộp, công dân nhận giấy hẹn trả kết quả.
Thẻ có thể được nhận tại cơ quan Công an nơi tiếp nhận hồ sơ hoặc thông qua dịch vụ bưu chính theo đăng ký của người dân.
Cấp thẻ lần đầu được miễn lệ phí
Theo khoản 2 Điều 38 Luật Căn cước 2023, công dân được miễn lệ phí khi cấp thẻ căn cước lần đầu.
Đối với trường hợp cấp đổi, cấp lại, người dân phải nộp lệ phí theo quy định, trừ những trường hợp được miễn.
Trong đó có trường hợp cấp đổi theo một số lý do được Luật Căn cước quy định hoặc khi thông tin trên thẻ bị sai do lỗi của cơ quan quản lý căn cước.
Bao lâu được nhận thẻ?
Điều 26 Luật Căn cước 2023 quy định, trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan quản lý căn cước phải thực hiện việc cấp, cấp đổi hoặc cấp lại thẻ.
Người dân nhận kết quả theo thời gian ghi trên giấy hẹn tại cơ quan tiếp nhận hoặc qua đường bưu điện nếu có đăng ký.
Đổi từ Chứng minh nhân dân sang thẻ căn cước thế nào?
Người đang sử dụng Chứng minh nhân dân khi thực hiện đổi thẻ có thể đến cơ quan Công an có thẩm quyền hoặc khai thông tin ban đầu trên hệ thống dịch vụ công.
Sau khi tiếp nhận yêu cầu, cán bộ quản lý căn cước tra cứu thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lập hồ sơ.
Nếu thông tin chưa có hoặc cần bổ sung, công dân phải xuất trình giấy tờ hợp pháp chứng minh thông tin nhân thân.
Khi đủ điều kiện, cán bộ thực hiện chụp ảnh, thu nhận vân tay và đặc điểm nhận dạng, hoàn tất hồ sơ và thu lệ phí nếu thuộc trường hợp phải nộp.
Người dân sau đó nhận giấy hẹn và nhận thẻ tại cơ quan Công an hoặc qua dịch vụ bưu chính.
Như vậy, từ cấp lần đầu đến cấp đổi, cấp lại, thủ tục làm thẻ căn cước hiện được tổ chức theo hướng kết hợp giữa đăng ký điện tử và xác minh, thu nhận thông tin tại cơ quan quản lý căn cước. Người dân nên kiểm tra trước dữ liệu cá nhân trên hệ thống và chuẩn bị giấy tờ chứng minh nếu thông tin có sai sót hoặc thay đổi.
