Từ năm 2026, nhiều quy định mới về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế sẽ chính thức được áp dụng theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Đáng chú ý, Chính phủ đã bổ sung thêm 03 loại tài khoản ngân hàng không thuộc diện bị phong tỏa để cưỡng chế nợ thuế, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Bổ sung 3 loại tài khoản không bị phong tỏa để cưỡng chế nợ thuế
Theo hướng dẫn của Cục Thuế tại Công văn số 5061/CT-CS năm 2026, Nghị định 252/2026/NĐ-CP đã sửa đổi quy định về biện pháp cưỡng chế bằng hình thức trích tiền từ tài khoản và phong tỏa tài khoản của người nộp thuế.
Ngoài tài khoản tiếp nhận nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi đã được loại trừ theo quy định trước đây, từ năm 2026 sẽ có thêm 03 nhóm tài khoản ngân hàng không áp dụng biện pháp phong tỏa, gồm:
- Tài khoản nhận kinh phí bảo trì nhà chung cư theo quy định của pháp luật về nhà ở.
- Tài khoản là tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu tại tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024.
- Tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu được quản lý theo quy định của pháp luật về kinh doanh xăng dầu.
Việc bổ sung các trường hợp này nhằm bảo đảm biện pháp cưỡng chế chỉ tác động đến tài sản thuộc quyền sở hữu của người nộp thuế, không ảnh hưởng đến các khoản tiền mà cá nhân hoặc tổ chức chỉ có trách nhiệm quản lý, giữ hộ hoặc sử dụng đúng mục đích theo quy định của pháp luật.
Theo cơ quan thuế, quy định mới góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan, đồng thời bảo đảm việc áp dụng biện pháp cưỡng chế đúng bản chất pháp lý của từng loại tài khoản.
Cơ quan thuế sẽ tiếp tục theo dõi tài khoản mới phát sinh
Một điểm mới đáng chú ý khác tại Nghị định 252 là tăng cường việc rà soát và cập nhật thông tin tài khoản ngân hàng của người nộp thuế trong suốt thời gian quyết định cưỡng chế còn hiệu lực.
Theo đó, sau khi áp dụng biện pháp phong tỏa hoặc trích tiền từ tài khoản, cơ quan quản lý thuế sẽ tiếp tục kiểm tra dữ liệu về tài khoản của người nộp thuế.
Nếu phát hiện người nộp thuế mở thêm tài khoản mới tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng trong thời gian quyết định cưỡng chế vẫn còn hiệu lực, cơ quan thuế có thể ban hành quyết định cưỡng chế bổ sung đối với tài khoản mới phát sinh.
Quy định này nhằm hạn chế tình trạng mở tài khoản mới để tránh thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời giúp cơ quan quản lý thuế kịp thời thu hồi các khoản nợ theo đúng quy định của pháp luật.
Quy trình phong tỏa và trích tiền từ tài khoản được thực hiện đồng thời
Nghị định 252/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi quy trình cưỡng chế tài khoản theo hướng thống nhất và rút ngắn thời gian xử lý.
Theo quy định mới, quyết định cưỡng chế sẽ đồng thời bao gồm cả nội dung phong tỏa tài khoản và trích tiền từ tài khoản của người nộp thuế.
Ngay sau khi nhận được quyết định cưỡng chế từ cơ quan thuế, tổ chức tín dụng có trách nhiệm:
- Thực hiện phong tỏa tài khoản của người nộp thuế theo quy định;
- Thông báo số dư tài khoản cho cơ quan quản lý thuế;
- Sau khi nhận lệnh thu, tiến hành trích chuyển số tiền phải cưỡng chế vào ngân sách nhà nước ngay trong ngày hoặc chậm nhất vào ngày làm việc kế tiếp.
Việc tích hợp hai bước trong cùng một quyết định được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả thu hồi nợ thuế và hạn chế phát sinh các thủ tục hành chính không cần thiết.
Đẩy mạnh cưỡng chế thuế trên nền tảng điện tử
Một nội dung quan trọng khác là toàn bộ quá trình trao đổi thông tin giữa cơ quan thuế và tổ chức tín dụng sẽ được thực hiện bằng phương thức điện tử.
Theo đó, từ việc gửi quyết định cưỡng chế, xác nhận số dư tài khoản đến phát hành lệnh thu và thực hiện trích chuyển tiền đều được kết nối trên hệ thống điện tử giữa các bên.
Việc số hóa quy trình giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính chính xác, minh bạch và bảo đảm việc cưỡng chế được thực hiện nhanh chóng, đúng quy định.
Quy định mới hướng tới cân bằng giữa quản lý thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Theo đánh giá của cơ quan thuế, những sửa đổi tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP không chỉ tăng hiệu quả thu hồi nợ thuế mà còn bảo đảm nguyên tắc chỉ cưỡng chế đối với tài sản thực sự thuộc quyền sở hữu của người nộp thuế.
Việc bổ sung danh mục các tài khoản không bị phong tỏa giúp tránh ảnh hưởng đến các nguồn tiền mang tính chất quản lý, bảo đảm hoặc phục vụ lợi ích cộng đồng. Đồng thời, quy trình cưỡng chế điện tử và cơ chế theo dõi tài khoản mới cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước.
