Ba người phụ nữ tại bang New Mexico, Mỹ, được xác định nhiễm HIV sau khi cùng thực hiện liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu, thường được gọi là “mặt nạ ma cà rồng”, tại một spa không có giấy phép hành nghề y tế.
Vụ việc được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ báo cáo năm 2023, trở thành trường hợp đầu tiên được ghi nhận virus HIV lây truyền qua một thủ thuật thẩm mỹ sử dụng kim tiêm.
Cuộc điều tra bắt đầu khi Sở Y tế bang New Mexico tiếp nhận thông tin về một phụ nữ khoảng 40 tuổi có kết quả xét nghiệm HIV dương tính. Bệnh nhân sống lành mạnh và không có những yếu tố nguy cơ lây nhiễm truyền thống như tiêm chích hoặc quan hệ tình dục không an toàn.
Điểm đáng chú ý duy nhất là người phụ nữ từng thực hiện liệu pháp PRP tại VIP Spa ở thành phố Albuquerque vào mùa xuân năm 2018. Khi kiểm tra khẩn cấp cơ sở này, lực lượng chức năng phát hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng về kiểm soát nhiễm khuẩn.
VIP Spa không có giấy phép hành nghề y tế. Các ống nghiệm chứa máu không được dán nhãn nằm ngổn ngang trên kệ bếp, còn kim tiêm đã bóc vỏ bị vứt trong thùng rác thông thường. Thuốc tiêm và mẫu máu của khách hàng được bảo quản trong tủ lạnh gia đình, ngay cạnh thức ăn.
Cơ sở cũng không có nồi hấp tiệt trùng. Những dụng cụ vốn chỉ được sử dụng một lần lại được làm sạch bằng cồn rồi tái sử dụng cho nhiều khách hàng.
Cuộc điều tra kéo dài từ năm 2018 đến năm 2023 sau đó phát hiện thêm hai phụ nữ từng làm đẹp tại VIP Spa cũng nhiễm HIV. Cả ba mang chủng virus có sự tương đồng. Chủ cơ sở bị tuyên phạt 3,5 năm tù vì hành nghề y trái phép.
PRP là thủ thuật lấy một lượng máu nhỏ từ cơ thể khách hàng, thường ở cánh tay, rồi đưa vào máy ly tâm để tách phần huyết tương giàu tiểu cầu. Phần huyết tương có mật độ cao các yếu tố tăng trưởng sau đó được tiêm hoặc đưa trở lại da mặt bằng thiết bị lăn kim nhằm kích thích tái tạo tế bào và sản sinh collagen.
Về bản chất, PRP sử dụng máu tự thân nên được xem là an toàn nếu thực hiện đúng quy chuẩn. Nguy cơ xuất hiện khi quy trình vô trùng bị vi phạm, đặc biệt trong trường hợp tái sử dụng kim tiêm, xilanh hoặc dụng cụ cho nhiều người.
Việc chỉ vệ sinh dụng cụ bằng cồn hay dung dịch tẩy rửa thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn những mầm bệnh nguy hiểm. Cách ghi nhãn và quản lý mẫu máu cẩu thả còn có thể dẫn đến việc huyết tương của người này bị tiêm nhầm cho người khác.
Cuộc điều tra không công bố kết luận chính thức về thao tác cụ thể đã khiến ba phụ nữ nhiễm HIV. Tuy nhiên, giới chuyên gia Mỹ cho rằng nguyên nhân có thể liên quan đến một hoặc nhiều sai phạm nói trên. Số nạn nhân thực tế cũng có khả năng lớn hơn ba nhưng chưa được phát hiện.
Nguy cơ lây bệnh qua đường máu không chỉ xuất hiện ở PRP. Những thủ thuật làm đẹp có sử dụng kim hoặc dụng cụ y tế như tiêm filler, Botox, mesotherapy, phun xăm thẩm mỹ, lăn kim và phi kim vi điểm đều đòi hỏi tiêu chuẩn tiệt trùng nghiêm ngặt.
Các phương pháp này có thể mang lại hiệu quả và bảo đảm an toàn khi được thực hiện đúng quy chuẩn y khoa. Ngược lại, tại cơ sở hoạt động không phép, thiếu thiết bị tiệt trùng hoặc tái sử dụng dụng cụ dùng một lần, khách hàng có thể đối mặt nguy cơ phơi nhiễm HIV và nhiều bệnh lây truyền qua đường máu khác.
Các chuyên gia khuyến cáo người có nhu cầu làm đẹp chỉ nên lựa chọn bệnh viện da liễu hoặc phòng khám thẩm mỹ được cơ quan y tế cấp phép. Người trực tiếp thực hiện thủ thuật phải là bác sĩ có chứng chỉ hành nghề, được đào tạo về kiểm soát nhiễm khuẩn.
Khách hàng có quyền yêu cầu nhân viên bóc niêm phong kim tiêm, xilanh và đầu lăn kim mới ngay trước khi làm dịch vụ. Máu cùng các mẫu sinh học phải được dán đầy đủ thông tin cá nhân và bảo quản riêng trong thiết bị y tế chuyên dụng.
Khách hàng cũng cần cảnh giác với mức giá rẻ bất thường, bởi quy trình an toàn y tế có thể đã bị cắt giảm.
